Кіріспе

Исаның анасы Мәриямға арналған ортағасырлық әнұран "Regina caeli" (; Көктің патшайымы) – Католик шіркеуінің Рим дәстүрінің құлшылық ғибадатында Пасха маусымында, Пасха жексенбісінен Пентикостқа (Елуінші күнге) дейін орындалатын музыкалық антифон. Осы маусымда ол "Compline" (кешкі дұға) қызметін аяқтайтын Мәриямға арналған антифон болып табылады және дәстүрлі үш рет оқылатын "Angelus" дұғасын алмастырады. Бұрын "Regina coeli" деп те жазылған, бірақ бұл жазу енді ресми құлшылық кітаптарында қолданылмайды.

Тарих

"Регина кайли" шығармасының авторы белгісіз. Ол 12 ғасырға дейін жетеді және қазір Римдегі Киелі Петір базиликасында сақталатын шамамен 1200 жылға жататын антифонарийде кездеседі. 13 ғасырдың бірінші жартысында ол францискан қауымында, комплинен кейін қолданылған. Якоб де Ворагиннің 13 ғасырдағы "Алтын аңызында" Римдегі обаның аяқталуы үшін дұға ету мақсатымен ұйымдастырылған, Құдай анасының бейнесімен өткен шеру кезінде, періштелердің "Регина кайли" антифонының алғашқы үш жолын айтқаны туралы оқиға келтірілген. Содан кейін Рим папасы Ұлы Григорий (590–604) оған төртінші жолды қосты, осыдан кейін ол болашақта Сант-Анджело қамалы деп аталатын жердің үстінде семсерін қынына тығып жатқан періштенің көрінісін көрді, бұл обаның тоқтағанын білдірді.

Полифониялық баптаулар

"Regina caeli" әніне қарапайым және әсем әуендермен қатар, 16-шы ғасырдан бері жиі полифониялық өңдеулер жасалған. Пьер де Манчикурдың өңдеуі 1539 жылы жарияланды. Томас Луис де Виктория 1572 жылы бес дауыстық, ал 1576 жылы сегіз дауыстық өңдеулер жазды. Джованни Пьерлуиджи да Палестрина да осы әнге кем дегенде екі өңдеу жасаған. Шарль де Курбтың төрт дауыстық өңдеуі 1622 жылға, ал Луллидің "Regina coeli, laetare" мотеті 1684 жылға жатады. Марк Антуан Шарпентье 7 "Regina caeli", H.16, H.30, H.31, H.32, H.32 a, H.32 b, H.46 (1670–1680) өңдеулерін жазған. Франсуа Жирустың екі өңдеуі, жас Моцарттың үш өңдеуі (K. 108, K. 127 және K. 276) және Брамстың бір өңдеуі (Op. 37 №3) бар.

Өтірік айту

Бенедикт XIV Ангелусқа берілгендей, сол құлшылықтарды орнатты, яғни Бенедикт XIII 1724 жылғы 14 қыркүйектегі кешіріммен бергендерін: айына бір рет, өз таңдауымен күні, мойындаған, өкінген және қатысқандарға, таңғы, түскі және кешкі уақытта, қоңырау соққанда дұға оқығандарға толық кешірім, ал басқа күндері оқығандарға – 100 күндік кешірім, Regina Caeli білмей Angelus оқығандардың кешірімді жоғалтпауына мүмкіндік берілді. 1727 жылғы 5 желтоқсанда қоңырау соққанда дұға оқумен айналысатын дін қызметкерлеріне басқа уақытта дұға оқуға рұқсат берілді. Лео XIII (1878-1903) кешірім сыйлығын алу шарттарын жеңілдетіп өзгертті. Папа Павел VI 1967 жылы кешірімдерді реформалағанға дейін сол кешірім күшінде болды. Enchiridion Indulgentiarum қазіргі уақытта Пасха маусымында күнінің үш белгіленген уақытында Regina Caeli дұғасын оқыған сенімділерге ішінара кешірім береді. Кешірім сыйлығын алу үшін Gloria және одан кейінгі дұғаларды оқу міндетті емес. Бұл рұқсатты Әулие Тақ бекіткен мәтіндерге беріледі, сондықтан жергілікті тілдегі мәтіндерді Епископтар кеңесі бекітіп, содан кейін Құдайға табыну және діни құдайлықтар жөніндегі Конгрегация растауы керек. Сондықтан, әртүрлі аудармаларға кешірім берілмейді және оларды жеке оқу үшін ғана қолдануға болады. Барлық кешірімдерде болғандай, рақымдылық күйде болу қажет; сонымен қатар, кешірім өзіне немесе Тазарту орнындағы (Purgatory) қайтыс болған жандарға қолданылады, бірақ жер бетіндегі басқа тірі адамдарға қолданылмайды.