Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Свами Кешвананд (12 наурыз 1883 – 13 қыркүйек 1972) – үндістандық тәуелсіздік күрескері және әлеуметтік реформатор.
Swami Keshwanand (12 March 1883 – 13 September 1972) was an Indian freedom fighter and social reformer.
Ерте өмір
1883 жылы қазіргі Раджастанның Сикар ауданындағы Маглуна ауылында джат отбасында туған, Швамиджи, шын аты Бирама, кедей түйеші Такарси мен оның әйелі Саранның ұлы еді. Отбасы индуист дінін ұстанды және Дакка готрасы мен джат руына жатты. Бирама бес жасқа толғанда, оның отбасы Маглунадан жақын орналасқан Ратангарх қаласына көшіп кетті. Такарси, Ратангархтан Делиге бай саудагерлерді түйемен жеткізіп жүрген, 1890 жылы Бирама жеті жасқа толғанда қайтыс болды. Бұл Бираманың білім алу мүмкіндігін одан да қиындатты. Айтуынша, анасы ұзақ уақыт бойы малдарына баспана мен шөп іздеп, бір жерден екінші жерге көшіп-қонуға мәжбүр болған. Анасы мен ұлы 1897 жылы қазіргі Шри-Гангангар ауданындағы Келания ауылына қоныстанды. Бірақ, бұл олардың бақытсыздықтарының соңы емес еді: Раджастан сол кезде кезекті ашаршылыққа тап болды. Бір дерек бойынша: «Жер бетінде ешқандай шөп қалмады. Су тамшысы да жоқ еді. Малдың бәрі шөпсіз қырылды. Адамдар шөптер мен «Кхеджри» ағаштарының қабығымен күн көріп, тіршілік етті. Тіпті ол да жетіспеді. Үкіметтік басқарудың ізі де болмады. Биліктегі самандар кедей халыққа мүлде мән бермеді». Осы жағдайда, Бираманың анасы Саран 1899 жылы Келания ауылында қайтыс болды.
Born in Jat family of village Magloona in Sikar district of present day Rajasthan in 1883, Swamiji, whose actual name was Birama, was the son of Thakarsi, a penurious camel driver, and his wife Saran. The family were Hindu and belonged to the Dhaka gotra and the Jat clan. When Birama was five, his family left Magluna for the nearby town of Ratangarh. Thakarsi, who used to escort prosperous Seths (Businessman) from Ratangarh to Delhi on his camel, died in 1890 when Birama was seven. This put paid to Birama's already slim chances of gaining an education; it is said that for a prolonged period, his mother had perforce to move from place to place in search of shelter and fodder for her animals. Mother and son finally settled at village Kelania in present day Sri Ganganagar district in 1897. However, this was not the end of their misfortunes: Rajasthan was then headed for one of its periodic famines. By one account: "There was no vegetation left on the ground. There was no drop of water. All the animals died for want of fodder. People survived on grasses and the bark of "Khejri" trees. Even that also became scarce. There was nothing like governance. The ruling Samants were least bothered for the poor people ". It was in these circumstances that Birama's mother Saran died in 1899 at village Kelania.
Білім
1899 жылы анасы қатты ашаршылықта қайтыс болғаннан кейін, ол он алты жасында үйін тастап, шөлді аймақтан шығып, тіршілік табу үшін Пәнджабқа көшіп кетті. Нохар, Батинда, Гиддарбаха, Малут, Абохар арқылы ол Джумианвали ауылына жетті. Сол аймақта аштықтан көмек көрсету сылтауымен христиан миссионерлері осындай аштықтан зардап шеккен адамдарды христиан дініне өткізумен айналысты. Джумианвалидің белгілі шаудхарисы Вайдия Гангарамнан осы жалғыз баланы христиан дін қызметкерлерінің ықпалынан құтқару үшін, садақа жинауға келген Ария жетімдер үйінің уағыздаушысымен бірге Фирозпурға жіберуді өтінді. Мүсір Берма алғаш рет осы жетімдер үйінде баспана тапты. Жағдайлар оны түсініксіз рухани ізденіске итермеледі. Ол Удасин сектасының Махант Кушалдасына барып, санскрит тілін үйренуге, осы арқылы индуистік жазбалардың жоғары деңгейлерін бастапқы көздерден зерттеуге деген ниетін білдірді. Бираманың Джат кастасына жататындығын, ал оларға дәстүрлі түрде жоғары жазбаларды немесе тіпті литургиялық санскрит тілін оқуға рұхсат етілмейтінін ескеріп, Махант Кушалдас оған санньяси болуды, яғни дүниеден безгендікке ұмтылуды кеңес берді, бұл оған санскрит тілін үйренуге мүмкіндік берер еді. Сәйкесінше, Бирама 1904 жылы санньяси болды, Удасин сектасына қабылданды және білімін Пәнджабтағы индуистік семинария Садху Ашрам Фазилкада бастады. Ашрамда ол хинди және санскрит тілдерін, сондай-ақ деванагари және гурмуки әрпін үйренді. 1905 жылы Праягта өткен Кумбха мерасында Махатма Хираннджи Авадхут Бирамаға «Свами Кешвананд» деген жаңа есім берді.
After the death of his mother in the terrible famine of 1899,(Samvat 1956, 1899 AD), he left his hut at the age of sixteen and went with a convoy to leave the desert region and move to Punjab in search of livelihood. Via Nohar, Bathinda, Giddarbaha Malout, Abohar he reached Jhumianwali village. In that area, under the pretext of famine relief, Christian missionaries were engaged in converting such famine affected people into Christians. A prominent Chaudhary of Jhumianwali asked Vaidya Gangaram to send this lonely boy to Firozpur along with the Arya Orphanage preacher who had come to collect donations to save him from the clutches of Christian priests. Destitute Beerma first found shelter in that orphanage. Circumstances had induced in him an ineffable spiritual quest. He approached Mahant Kushaldas of the Udasin sect, to whom he expressed the desire to learn Sanskrit, to be able to study the higher Hindu scriptures from primary sources. Noting that Birama belonged to the Jat caste, who were customarily precluded from studying the higher scriptures or even the liturgical Sanskrit language, Mahant Kushaldas advised him to become a sannyasi, or renunciate, which would render him eligible to learn Sanskrit. Accordingly, Birama became a sannyasi in 1904, was inducted into the Udasin sect, and commenced his education at the Sadhu Ashram Fazilka, a Hindu seminary located in Punjab. He learned the Hindi and Sanskrit languages and the Devanagari and Gurmukhi scripts at the Ashram. At the Kumbha Mela held at Prayag in 1905, Mahatma Hiranandji Avadhut conferred on Birama the new name "Swami Keshwanand".
Мансап
Свами Кешуананд – азаттық күрескері, педагог және әлеуметтік реформатор болып көп қырлы өмір сүрді.
Swami Keshwanand lived a life of many facets—as freedom fighter, educator and social reformer.
Бостандық күрескері
1919 жылы болған Жалианвалла Бағ трагедиясы Пәнжаб халқының санасына терең ойылып, Свами Кешаванандты қатты әсерге түсірді. Ол Арья Самадж жиналыстарына қатыса бастады және оның философиясымен әсерленді. Үндістан Ұлттық Конгресінің жиналыстарына да қатысып, Үндістан тәуелсіздік қозғалысына қосылды. Мадан Махан Малвия төрағалық еткен 1919 жылғы Делидегі Конгресс съезіне қатысты. Ол ынтымақтастыққа қарсы қозғалысқа қатысып, екі жылға (1921–1922) Фирозепур түрмесіне қамалды. 1930 жылы оған Фирозепур ауданындағы Конгресс қызметін басқару тапсырылды. Сол жылы ол қайтадан тұтқындалды, бірақ Ганди-Ирвин келісіміне сәйкес көп ұзамай босатылды.
The Jalianwalla Bagh Massacre of 1919, which caused a profound impact on the collective psyche of the Punjab, left Swami Keshawanand profoundly moved. He started going to the meetings of Arya Samaj and was influenced by its philosophy. He started attending the meetings of the Indian National Congress, joined the Indian Independence Movement Pandit Madan Mahan Malviya influenced him. He attended Delhi Adhiveshan of congress chaired by Madan Mahan Malviya in 1919. He participated in the non cooperation movement, for which was imprisoned for two years (1921–1922) at Ferozepur. In 1930, he was given charge of Congress activities in Ferozepur district. He was again arrested the same year, but was soon released pursuant to the Gandhi Irwin pact.
Білім беруші
Суами Кешвананд – жетім, сауатсыз, көшпелі өмір сүрген, формальды білім алмаған адам. Ол 300-ден астам мектептің, 50 жатақхананың, көптеген кітапханалардың, әлеуметтік қызмет көрсету орталықтарының және мұражайлардың негізін қалады. 1911 жылы Удасин Даснами сектасына саньяси ретінде қабылданғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, Суами Кешвананд Садху Ашрам Фазилка аумағында "Ведант Пушп Ватика" кітапханасын ашты. Келесі жылы ол сол жерде санскрит мектебін ашты. 1932 жылы Суами Кешвананд қаржы жетіспеуінен жабылуға айналған Сангариядағы Жат мектебінің директоры болып тағайындалды. Ол ауылдарды аралап, қаржы жинады және мектептің жабылуын болдырмауға қол жеткізді. 1948 жылы мектеп "Граммотан Видьяпитх, Сангария" деп аталып, жаңаша құрылды. Осы мектеп аумағында Суами Кешвананд сирек кездесетін құжаттар, картиналар және антиквариаттардан құралған құнды коллекциясы бар мұражай ашты, бұл өте қиын аймақта мұраны сақтау идеясын қадағалады. Мектеп оқушылары, жергілікті халықтың көмегімен, мектеп аумағын көгалдандыру бойынша ірі, сәтті жобаны жүзеге асырды, ал мектептің орналасқан жері – Үндістанның ең шөлейтті аймақтарының бірі. Сангариядағы "Граммотан Видьяпитх" мектебі педагогтар үшін шабыт көзіне айналды.
Swami Keshwanand, an orphan, illiterate, nomadic man who never received formal education, was the founder of more than 300 schools, 50 hostels and innumerable libraries, social service centres and museums. In 1911, within a few years of his initiation into the Udasin Dasnami sect as a sanyasi, swami Keshawanand started the "Vedant Pushp Vatika" library within the precincts of the Sadhu Ashram Fazilka. The following year, he started a Sanskrit school at the same place. In 1932, swami Keshwanand was made director of the Jat School, Sangaria, which was at the verge of closure for want of funds. He went from village to village to collect funds, and was successful in averting the closure of the school, which was renamed Gramothan Vidyapith, Sangaria in 1948. Within the precincts of this school, Swami Keshwanand developed a museum with a valuable collection of rare documents, paintings and antiques, thus initiating the idea of conservation in a profoundly backward area. The students of the school, aided by the local community, undertook a large scale, successful project to green the precincts of the school, which is located in one of the most arid regions of India. Gramothan Vidyapith, Sangaria has become an inspiration for educators far and wide.
Хинди тілінің таралуы
С. Кешуананд елдің бірлігін сақтау және халықты ұлттық санамен тәрбиелеу үшін хинди тілін білудің қажеттілігін сезінді. 1920 жылы Пәнджабтың Фирозепур ауданындағы Абохар қаласында «Нагари Прачарини Сабха» атты хинди тілі форумын құрып, хинди тілін тарату жөніндегі бағдарламасын бастады. Кейін бұл форум «Сахитья Садан, Абохар» деп атала бастады. 1933 жылы Абохарда «Дипак» атты баспахана ашып, хинди тіліндегі материалдарды тегін немесе өте төмен бағамен жариялады. 1941 жылы Абохар қаласындағы Сахитья Саданда 30-шы Бүкілүндік Хинди әдебиеті конференциясын ұйымдастырды. С. Кешуананд Аллахабадтағы Хинди Сахитья Саммелан ұйымының көп жылдық мүшесі болды. Ол шамамен 100 кітапты өзі жазды немесе оларды хинди тіліне аударуды ұйымдастырды. Он бір жыл бойы тырысып, 1954 жылы «Сикхтер тарихы» кітабының хинди тіліндегі басылымын шығаруды ұйымдастырды. 1942 жылы «Сахитья Вачаспати» құрметті атағымен марапатталды.
Swami Keshwanand felt that the knowledge of the Hindi language is a must to keep the country united and to educate the public about nationality. He started his programme of spreading Hindi by founding, in 1920, a Hindi forum, the 'Nagari Pracharini Sabha', at Abohar in the Ferozepur district of Punjab. This forum was later renamed "Sahitya Sadan, Abohar". In 1933, he started a press named "Deepak" at Abohar, which published material in Hindi language that was distributed either free or at a very nominal price. He organised the 30th All India Hindi Sahitya Sammelan at Sahitya Sadan, Abohar, in 1941. Swami Keshwanand was a longtime member of the Hindi Sahitya Sammelan, Allahabad. He either himself wrote, or arranged for the translation into Hindi, of around 100 books. At immense effort over the course of eleven years, he arranged for the publication of the Hindi edition of the book "History of Sikhs" in 1954. In 1942, he was honoured with the "Sahitya Vachaspati".
Әлеуметтік реформашы
Свами Кешванандтың шөл даладағы ауылдық қоғам туралы терең түсінігін оның "Мару Бхуми Сева Карья" атты кітабынан көруге болады. Осы кітапта ол шөл аймағының ерекшеліктерін түсіндіріп, проблемаларын анықтап, оларды шешу жолдарын ұсынған. Свами Кешванандтың өмірлік мақсаты – қол сұғылмаушылық, сауатсыздық, балалар некесі, қарыз, кедейлік, артта қалу, маскүнемдік, әдепсіздік сияқты әлеуметтік жамандықтарды жою болды. Свами Кешвананд 1917 жылдың тамыз айында Сангрияда "Грамотан Видьяпеат" деп аталатын қыздар мектебін ашты. Оның тырыстығының арқасында Сангриядағы көптеген адамдар білім беруді маңызды деп санады.
Swami Keshwanand's deep understanding of the rural society of the desert region can be gleaned from his book "Maru Bhumi Seva Karya". In this book, he has explained the peculiarities of the Desert region, identified the problems and suggested solutions. It was Swami Keshwanand's lifelong endeavour to eradicate social evils like untouchability, illiteracy, child marriage, indebtedness, poverty, backwardness, alcohol abuse, moral dissipation, etc. Swami Keshwanand started a girls' school called (Gramothan Vidyapeath) in Sangriya in August 1917. Because of his efforts, many others in Sangriya have prioritised education.
Қоғамдық келісім
Дака кланынан шыққан джат индус отбасында дүниеге келген, сикх дінінің негізін қалаушы гуру Нанақдевжидің ұлы Шричанджи таратып жүрген Удаси сектасына жататын, өзінен бас тарған Свами Кешуананд – қауымдық келісімнің бірегей үлгісі еді. Ол сикх, бишной, намдхари және джайн гуруларының құрметіне мерекелер ұйымдастырды. 1947 жылы Үндістанның бөліну кезінде ол жарақат алған мұсылмандарды ауруханаларға жатқызды және оларға тамақ пен баспана ұйымдастырды. Свами Кешуанандқа 1958 жылдың 9 наурызында сол кездегі Раджастанның бас министрі «Абинандан Грант» табыс етті. Ол 1952–1958 және 1958–1964 жылдары Раджья Сабханың екі мерзімге мүшесі болды. Ол 1972 жылдың 13 қыркүйегінде Делиде қайтыс болды. Үндістан үкіметінің Пошта департаменті 1999 жылдың 15 тамызында оның құрметіне ескерткіш пошта маркасын шығарды. 2009 жылы Свами Кешвананд атымен Раджастан ауыл шаруашылығы университеті аталды.
Swami Keshwanand, born in a Jat Hindu family of Dhaka clan, and a renunciate belonging to the Udasi sect which was propagated by Srichandji, son of guru Nanakdevji, the founder of the Sikh faith, was a unique example of communal harmony. He organised celebrations in honour of Sikh, Bishnoi, Namdhari and Jain gurus. During the partition of India in 1947, he got wounded Muslims admitted to hospitals and arranged food and shelter for them. Swami Keshwanand was presented the “Abhinandan Granth” by the then chief minister of Rajasthan on 9 March 1958. He was a member of the Rajya Sabha for two consecutive terms, 1952–58 and 1958–64. He died on 13 September 1972 in Delhi. The department of Posts, Government of India, issued a commemorative postage stamp in his honour on 15 August 1999. In 2009, Swami Keshwanand Rajasthan Agricultural University was named after him.