Кіріспе

Португалияда қолданылатын жол ақысын жинау жүйесі

Via Verde («Жасыл жолақ» деген мағынада) – 1991 жылдың сәуірінен бастап Португалияда қолданылатын электрондық жол ақысын жинау жүйесі. 1995 жылдан бері елдің барлық ақылы жолдары мен көпірлерінде қолжетімді. Ақылы жолдар мен көпірлерді бірнеше операторлар басқарады, олардың ең ірісі – Brisa Auto estradas de Portugal. Тоқтамай өтетін қақпадан өтетін кезде, көліктің алдыңғы әйнегіне орнатылған DSRC таңбашасы оның идентификаторын жібереді және жол ақысы клиенттің банк шотынан тікелей алынады. Егер ерекшелік анықталса (таңбаша жарамсыз (немесе жоқ) немесе көліктің класы (жолақтың сенсорлары анықтағандай) таңбашадағы кодталған кластың сәйкес келмесе, және тағы басқалар), көлік фотоға түсіріледі және алаяқтық белгісі болса, заңдық іс қозғалады. Бұл жүйе жол қозғалысының үздіріліссіз ағысын қамтамасыз етеді: әдетте, жол тораптарындағы тоқтамайтын жолақтарда жылдамдық 40 немесе 60 км/сағ. шегінде, ал магистральдағы (әртүрлі аймақтар арасындағы) жол ақысы қақпаларында жылдамдық 120 км/сағ. шегінде болады, сондай-ақ жүйенің 200 км/сағ. жылдамдықпен де жұмыс істеуі мүмкін (әсіресе, тар тоқтамайтын жолақтарда бұл қауіпті). Via Verde жүйесі – бір елдегі барлық жол ақысына бірыңғай қолданылған алғашқы жүйе. Via Verde Португалияда кеңінен таралған, себебі ол елдің кез келген банкімен жұмыс істей алады, себебі толық интеграцияланған банктер аралық желі (SIBS желісі, Multibanco деп те аталады) бар.

Көлік құралдарының кластары

Via Verde/жол төлемі әртүрлі көлік құралдарының сыныптарымен жұмыс істейді (толық мәлімет үшін Brisa сыныптарын қараңыз). 1-сынып: биіктігі 1,10 м-ден төмен көлік құралдары (*), тіркемесі бар немесе жоқ. Мотоциклдер қолмен жол ақысын төлеген жағдайда 1-сыныпқа, ал Via Verde қолданғанда 5-сыныпқа жатады. 2-сынып: екі осьті және биіктігі 1,10 м немесе одан жоғары көлік құралдары (*). 3-сынып: үш осьті және биіктігі 1,10 м немесе одан жоғары көлік құралдары (*). 4-сынып: үштен астам осьті және биіктігі 1,10 м немесе одан жоғары көлік құралдары (*). Кейбір 2-сыныптағы автомобильдер егер олардың биіктігі 1100 мм мен 1300 мм аралығында, ең көп салмағы 2300 кг мен 3500 кг аралығында, 5 жолаушыдан артық адам тасымалдауға мүмкіндігі болса және 4 дөңгелекті жетек болмаса, сыныпты төмендетуге құқылы. Бұл алдын ала бекітілген тізімде көлік құралын табу арқылы немесе арнайы тексеруден өту арқылы анықталады. (*) Алдыңғы осьтен өлшенген (Classes de Veículos).

Басқа мақсаттар

Via Verde кеңінен қолданылғандықтан, қазір жол ақысын жинаудан басқа да салаларға таралып жатыр. Көптеген тұрақтар, кейбір жанармай құю станциялары (GALP) және тіпті McDrive (DriveThru сияқты) оны төлем тәсілі ретінде пайдаланады. Бұл жүйе толық интеграцияланған, яғни бір жетонды барлық жерде қолдануға болады. 2015 жылдан бастап Лиссабондағы бір McDonald's мекемесі Via Verde арқылы төлем қабылдады. Via Verde көбінесе тұрақ орталықтарында, әсіресе Лиссабон әуежайында қолданылады.

Электрондық жол ақысы

2010 жылдан бері кейбір тас жолдарда электрондық төлем жүйесі қолданылады – қолма-қол ақшамен немесе кредиттік картамен төлеуге болмайды. Мұндай тас жолдарды қисық сызықтар мен еуро белгісінің астынан өтетін автомобиль бейнеленген белгіше арқылы тануға болады.