Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
17 ғасырдағы ирланд шайқасы
17th century Irish battle
Лискаролл шайқасы 3 қыркүйек 1642 жылы Мунстер провинциясының солтүстік Корк округінде Ирландия Конфедерациясы мен Роялист әскерлері арасында өтті. Бұл шайқас 1641 жылы солтүстікте басталып, 1642 жылы Мунстерге жеткен Ирландия Конфедеративтік соғыстарының бір бөлігі болды. Конфедераттардың қатарында шамамен 8500 сарбаз болды, оларға испандық Фландрия армиясының ирландтық ардагері Гаррет Барри басшылық етті. Роялист әскерлерінде 2400 шамасында сарбаз болды, оларға ирланд протестанты, Инчикиннің 6-шы бароны Мурроу О'Брайен жетекшілік етті. Сандық артықшылығына қарамастан, Инчикин өз ат әскерінің күшімен және мылтықшыларының атыс қабілетімен қарсыластарын жеңіп шықты.
The Battle of Liscarroll was fought on 3 September 1642 in northern County Cork, Munster, between Irish Confederate and Royalist troops. The battle was part of the Irish Confederate Wars, which had started in the north in 1641 reaching Munster in 1642. The Confederates, about 8,500 strong, were led by Garret Barry, an Irish veteran from the Spanish Army of Flanders. The Royalist forces, about 2,400 strong, were commanded by Murrough O'Brien, 6th Baron of Inchiquin, an Irish Protestant. Despite his numerical disadvantage Inchiquin routed his enemies by the strength of his cavalry and the firepower of his musketeers.
Өмірбаян
Сэр Фелим О'Нилл 1641 жылы қазанда Солтүстік Ирландияда көтеріліс бастады, Англия азамат соғысының алдында корольдің әлсіздігін пайдаланды. 1642 жылдың басында көтеріліс оңтүстікке қарай таралып, Мюнстерге жетті. Қаңтар айында жергілікті католик ақсүйек Морис Рош, 8-ші виконт Фермой басшылығындағы Мюнстер көтерілісшілері Югал қаласында жергілікті ағылшын протестант ақсүйек Рихард Бойльге, 1-ші Корк графына шабуыл жасады. Наурыз және сәуір айларында Фермой мен Доно МакКарти басшылығындағы Мюнстер көтерілісшілері Корк қаласын қоршады, бірақ ирланд протестанты Мурроу О'Брайен, Инчикиннің 6-шы бароны қарсы шабуыл жасап, көтерілісшілерді ығыстырды. Мюнстер көтерілісшілері өз армиясының басшылығын испандық Фландрия армиясының ирландтық ардагері Гаррет Барриге тапсырды. Мамыр және маусым айларында Барри Лимерик қаласын қоршап алып, жаулап алды. Көтерілісшілер Монстер плантациясы кезінде ағылшын қоныс аударушыларына берілген қамалдарға да шабуыл жасады. 1642 жылдың жазында Мюнстер көтерілісшілері ағылшын рыцары сэр Филип Персевалдың қамалдарына шабуыл жасады. Маскри Типперри округіндегі Аннах қамалын басып алды, ал тамыз айында Корк округінің солтүстігіндегі Лискаролл қамалын қоршады. Қамал 2 қыркүйекте капитуляциялады. Келесі күні Инчикин әскерімен бірге қамалдың алдына келді, қаланы құтқаруға кеш келді, бірақ шайқасқа дайын болды.
Sir Phelim O'Neill launched the Rebellion in northern Ireland in October 1641, exploiting the King's weakness at the eve of the English Civil War. The rebellion spread south reaching Munster early in 1642. In January the Munster insurgents, led by the local Catholic noble Maurice Roche, 8th Viscount Fermoy, attacked the local English Protestant noble Richard Boyle, 1st Earl of Cork, at Youghal. In March and April the Munster insurgents, led by Fermoy and Donough MacCarty, 2nd Viscount Muskerry, besieged Cork City, but Murrough O'Brien, 6th Baron of Inchiquin, an Irish Protestant, counterattacked and drove the insurgents away. The Munster insurgents then gave the command of their army to Garret Barry, an Irish veteran from the Spanish Army of Flanders. In May and June Barry besieged and took Limerick. The insurgents also attacked castles given to English settlers during the Plantation of Munster. In summer 1642 the Munster insurgents attacked the castles of Sir Philip Perceval, an English knight. Muskerry took Annagh Castle, County Tipperary, and in August besieged Liscarroll Castle, northern County Cork. The castle surrendered on 2 September. The next day Inchiquin with his army appeared before the castle, too late to save the castle but ready for battle.
Шайқас
Көтерілісшілердің әскері жергілікті католик лордтары жинаған жасақтан тұрды. Көтерілісшілердің атты әскеріне елизавета дәуіріндегі ағылшын қоныс аударғандардың ұрпағы, бірақ католик болғандықтан көтерілісшілер жағына өткен Оливер Стивенсон басшылық етті. Үкіметтік әскер үш ағылшын полкі мен түрлі жергілікті протестант жасақтарынан құралды. Үш ағылшын полкі 1642 жылдың ақпан немесе наурыз айының басында Мюнстер президенті сэр Уильям Сент-Лежердің армиясын күшейту үшін Ирландияға жіберілді. Алғашқы полкке Киллингторптан шыққан 1-ші барон Чарльз Вавасур қолбасшылық етті және ол полкімен ақпан айында Югалға қонды. Вавасур жаяу әскерге, ал Инчикин бас қолбасшы болып, атты әскерге басшылық етті. Олар ирландтықтарды қуа жетіп, соңында қашқанда қуып жете берді. Корк графының үш үлкен ұлы шайқаста атты әскерде күресті. Олар: Ричард Бойл, Дунгарван виконты; Льюис, Киналмики виконты Бойл; және Роджер Бойл, Брогилл бароны. Киналмики қаза тауып, оның тақымының ерекше талабы бойынша үлкен ағасы 2-ші Киналмики виконты атанды. Стивенсонның атты әскері Инчикиннің әскеріне шабуыл жасап, оларды дүркіретіп, тіпті Инчикинді де тұтқынға алды. Бірақ қақтығыс барысында Инчикиннің інісі Стивенсонды атып өлтірді (онының қаруының көз тесігі арқылы) және ирландтық атты әскер рухын жоғалтып, кері шегінді. Ирландтық жаяу әскер атты әскер шабуылына қарсы тұру үшін жеткілікті жаттығу мен тәртіпке ие болмады және қашқандықтан, ирланд әскерінің жеңілісіне әкелді. Ирландтықтардың жеңілісіне мылтықтардың санындағы үлкен айырмашылық – 1500-ге қарсы 500 – маңызды фактор болды. Көптеген ирландтықтар найза ұстады. Келесі күні Инчикин армиясымен бірге қамалдың алдына келді. Саны жағынан кем болса да, роялистер Лискаролл шайқасында генерал Гаррет Барри бастаған көтерілісшілерді жеңді. Маскерри қорқып, қашып, басқаларды да қашуға итермеледі. Оның протестант досы Барримор қыркүйек айында, шайқаста алған жараларынан көз жұмды деген қауесет бар.
The Insurgents' army consisted of militia raised by the local Catholic lords. The insurgents' cavalry was led by Oliver Stephenson, who descended from Elizabethan English settlers but sided with the insurgents as he was Catholic. The government force consisted of three English regiments and various local Protestant troops. The three English regiments had been sent to Ireland in February or early March 1642 to reinforce the army of Sir William St Leger, president of Munster. The first such regiment was commanded by Charles Vavasour, 1st Baronet, of Killingthorpe who landed with his regiment in Youghal in February Vavasour commanded the foot whereas Inchiquin was commander in chief and commanded the horse. Together they pursued the Irish when they finally fled. The three eldest sons of the 1st Earl of Cork fought in the cavalry at the battle. They were: Richard Boyle, Viscount Dungarvan; Lewis, Viscount Boyle of Kinalmeaky; and Roger Boyle, Baron Broghill. Kinalmeaky was killed and succeeded by his elder brother as 2nd Viscount Kinalmeakey according to the special remainder of his title. Stephenson's horsemen charged Inchiquin's force, putting them into disorder and even capturing Inchiquin himself. However, in the melee, Stephenson was shot dead by Inchiquin's brother (through the eye piece of his helmet) and the Irish cavalry lost heart and fell back. The Irish infantry lacked the training and discipline to stand up to a cavalry charge and fled, leading to a rout of the Irish forces. The vast difference in the number of muskets was a major factor in the defeat of the Irish, some 1500 against 500. Most Irishmen wore pikes. The next day Inchiquin with his army appeared before the castle. Despite inferior numbers the royalists defeated the insurgents under General Garret Barry in the ensuing Battle of Liscarroll. Muskerry allegedly panicked, fled, and caused others to flee. His Protestant acquaintance Barrymore died in September, supposedly of wounds received in the battle.
Қаза тапқандар мен зардаптары
600-ға жуық ирланд конфедераты қаза тапты, олардың ішінде Стивенсон сияқты көптеген офицерлер болды. Жергілікті католик ақсүйектері шайқаста қырылды, мысалы, Десмонд әулетінің Фицджеральд отбасынан 18 адам қаза тапты. Олар Лискароллдың сыртындағы үлкен бір қабірге жерленді. Бұған қоса, Инчикин тұтқынға алған тағы 50 конфедерация офицерін атып өлтірді, оларды ертесіне таңертең дарға асты. Осы шайқас Корк графтығының оңтүстік-орталық бөлігінде, Корк қаласы, Бандон, Кинсейл және Югал қалаларымен бірге соғыстың соңына дейін ағылшын және протестанттық бекініс болып қалатын болды.
About 600 Irish Confederates were killed, among them a high proportion of officers like Stephenson. The local Catholic gentry were decimated by the battle, for instance the Fitzgerald family of the House of Desmond had 18 of their members killed. They were buried in a mass grave just outside Liscarroll. In addition, Inchiquin executed 50 more Confederate officers whom he had taken prisoner, hanging them the next morning. The battle meant that south central County Cork with the towns of Cork City, Bandon, Kinsale and Youghal would form an English and Protestant stronghold for the rest of the war.