Пётр Кодво Аппиа Турксон: Ганалық кардинал және дін қызметкерінің өмірбаяны

Кіріспе

Ганалық католик шіркеуінің кардиналы (1948 жылы туған)

Питер Кодво Аппиа Турксон (11 қазан 1948 жылы туған) – Ганалық дін қызметкері және католик шіркеуінің кардиналы, 2022 жылдан бері Папалық ғылым академиясының канцлері болып қызмет етеді.

Ерте өмір және діни қызметкер

Турксон Батыс Ганадағы Уассау Нсута қаласында методист анасы мен католик әкесінің отбасында дүниеге келген. Ол он баланың төртіншісі. Анасы ашық саудада көкөніс сатса, әкесі ағаш шеберлігімен айналысты. Әкесінің інісі мұсылман болған. Ол Амисанодағы Сент-Тереза кішкентай семинариясында және Педудағы Сент-Петер аймақтық семинариясында оқыды, содан кейін Нью-Йорк штатының Ренсселер қаласындағы Хадсон өзеніндегі Сент-Энтони семинариясына түсіп, Теология бойынша магистр және Діни ғылымдар магистрі дәрежелерін алды. 1975 жылдың 20 шілдесінде Архиепископ Джон Амисса оны дін қызметкері етіп бекітті. Сонымен қатар, ол 1980 жылы Римдегі Паптық Киелі кітап институтында Киелі жазбалар саласы бойынша лиценциат алды. 1980-81 жылдары бір жылға Сент-Терезаға оралды және 1981 жылы Сент-Петер семинариясының проректоры болды. Ол сондай-ақ семинарияға қарасты ауылдық округте пасторлық жұмыс істеді. 1987 жылдан 1992 жылға дейін Паптық Киелі кітап институтында Киелі жазбалар бойынша докторлық диссертациясын қорғауға дайындалды, бірақ Кейп-Кост архиепискобы қызметіне тағайындалғаннан кейін жұмысы тоқтап қалды.

Епископтық мансап

1992 жылы 6 қазанда Папа Иоанн Павел II Турксонды Кейп-Кост архиепискобы қызметіне тағайындады. Ол 1993 жылы 27 наурызда архиепископ Доминик Кодво Андохтан епископтық киелену рәсімін қабылдады, ал архиепископтар Питер Пореку Дери және Питер Кваси Сарпонг оған бірге көмектесті. 1997 жылдан 2005 жылға дейін ол Гана католик епископтары конференциясының президенті, ал 2003 жылдан бастап Гана католик университетінің канцлері болып қызмет етті. Иоанн Павел II 2003 жылы 21 қазандағы соңғы консисториясында Турксонды Сан-Либорио кардиналы қызметіне тағайындады. Турксон – Гананың алғашқы кардиналы және 2005 жылы Папа Бенедикт XVI-ны, ал 2013 жылы Папа Францискті сайлаған папалық конклавқа қатысқан кардинал сайлаушылардың бірі болды.

Рим Куриясы

2009 жылдың 24 қазанында Папа Бенедикт XVI Турксонды Әділет және Бейбітшілік жөніндегі Паптық Кеңестің президенті етіп тағайындады. Турксон сонымен қатар Халықтарды Жақындыстыру Конгрегациясының, Құдайға табыну және ғибадат етулерді реттеу Конгрегациясының, Христиандық Бірлікке Қолайлы Жағдай Жасау жөніндегі Паптық Кеңестің, Шіркеудің Мәдени Мұрасын Қорғау жөніндегі Паптық Комиссияның және 2010 жылдың 4 наурызынан бастап Халықаралық Эвхаристиялық Конгрестер жөніндегі Паптық Комитеттің мүшесі болып табылады. 2012 жылдың 12 маусымында Турксон Католиктік Білім беру Конгрегациясының мүшесі болып тағайындалды. 2010 жылдың 16 қазанында Папа Бенедикт оны Сенім Доктринасы Конгрегациясының мүшесі ретінде бес жылға жаңаруға болатын мерзімге тағайындады. 2009 жылдан бастап Турксон Әділет және Бейбітшілік жөніндегі Паптық Кеңестің президенті болды. 2011 жылдың көктемінде Папа Бенедикт XVI Кардинал Турксонды Кот-д’Ивуардағы азаматтық қақтығыстың дипломатиялық, әскери емес жолмен шешілуіне көмектесу үшін делдала ретінде жіберді. Онде Лоран Гбагбо халықаралық айыптаулар мен жергілікті наразылықтар мен қарсылықтарға қарамастан, президенттік сайлауда жеңіске жеткен Алассан Уаттараға билікті беруден бас тартты. Екі тараптан да зұлматтар жасалды. 2011 жылдың қазанында Турксон «жаһандық мемлекеттік билік» және «орталық әлемдік банк» құруды ұсынды, олар қаржы институттарын басқаруға тиіс, себебі олар ескірген және дағдарыстарды әділ шешуде көбінесе тиімсіз. Оның мәтіні өте нақты болды, ол қаржы операцияларына салық салу шараларын талап етті. Онда: «Әлемде болып жатқан экономикалық және қаржылық дағдарыс әрбір адамды, жеке тұлғаларды және халықтарды әлеуметтік бірлестіктің негізінде жатқан қағидалар мен мәдени және рухани құндылықтарды терең зерттеуге шақырады» делінген. Бұл құжат «базарға табынуды», сондай-ақ экономикалық проблемаларды техникалық тұрғысынан ғана қарастыратын «неолибералдық ойлауды» айыптады. «Шындығында, дағдарыс өзімшілдік, ұжымдық ашкөздік және үлкен көлемде тауарларды жинақтау сияқты мінез-құлықтарды көрсетті». Ол сондай-ақ әлемдік экономикаға бай және кедей елдердің арасында «бірлік этикасы» қажет екенін айтты. 2012 жылдың 13 қазанында Ватикан епископтарының евангелизациядан алысқан католиктерді қайтару мәселесін талқылауға арналған конференциясында Турксон «Мұсылман демографиясы» деп аталатын YouTube видеосын көрсетті, ол Еуропада исламның өсуі туралы алаңдатарлық болжамдар жасады. Reuters бұл видеоны «жалған» деп атады, ал Ватикан радиосы оны «қорқыныш тудыратын презентация» деп сипаттады. Бұл «синодтың көне ардагерлері ешқашан көрмеген ең қызыл дау-дамайға» әкелді. 15 қазанда ол кешірім сұрап, талқылауды практикалық мәселелерге бағыттауды үміттенгенін айтты. 2016 жылдың 31 тамызында Папа Франциск Интегралды Адам Дамуын Насауаттау Дикастериясын құрды және Турксонды оның бірінші префекті етіп тағайындады, бұл 2017 жылдың 1 қаңтарынан күшіне енді. 2018 жылғы Дублиндегі Отбасылардың Әлемдік Кездесуіне дейін Турксон Карлоудағы Успенский соборындағы ашылу салтанатында уағыз оқушы ретінде жарияланды. 2021 жылдың 23 желтоқсанында Папа Франциск Турксонға оның бес жылдық мерзімі аяқталғанда Интегралды Адам Дамуын Насауаттау Дикастериясының префекті ретінде қызмет еткені үшін алғыс айтты және Кардинал Майкл Черниді оның уақытша орнына тағайындады. 2022 жылдың 4 сәуірінде Папа Франциск оны Паптық Ғылым Академиясының және Паптық Әлеуметтік Ғылымдар Академиясының канцлері етіп тағайындады. Турксон латын және грек тілдерін түсінумен қатар, ағылшын, фан, француз, итальян, неміс және иврит тілдерін біледі. Paddy Power және Ladbrokes букмекерлік кеңселерi Турксонды Папа болуға ең үміткер деп санайды, Paddy Power 2/1 коэффициент берді. Paddy Power және Ladbrokes тарапынан 4/1, 11/4 және 5/4 коэффициенттері ұсынылды. Белгісіз тараптар Римде «Конклавта Питер Кодво Аппиа Турксонға дауыс беріңіз!» деген жазуы бар жалған сайлау плакаттарын орналастырды.

On 24 October 2009, Pope Benedict XVI appointed Turkson president of the Pontifical Council for Justice and Peace. Turkson is also a member of the Congregation for the Evangelization of Peoples, the Congregation for Divine Worship and the Discipline of the Sacraments, the Pontifical Council for Promoting Christian Unity, the Pontifical Commission for the Cultural Heritage of the Church and, since 4 March 2010, the Pontifical Committee for International Eucharistic Congresses. On 12 June 2012, Turkson was appointed a member of the Congregation for Catholic Education. On 16 October 2010 Pope Benedict named him to a five year renewable term as a member of the Congregation for the Doctrine of the Faith. Since 2009 Turkson had been president of the Pontifical Council for Justice and Peace. In the spring of 2011, Pope Benedict XVI sent Cardinal Turkson as a mediator to contribute to a diplomatic, non military solution to the civil conflict in Ivory Coast, where Laurent Gbagbo had refused, in spite of international condemnation and local protests and resistance, to step aside and hand over power to Alassane Ouattara, the certified winner of the presidential election. Atrocities have been committed by both sides. In October 2011, Turkson called for the establishment of a "global public authority" and a "central world bank" to rule over financial institutions that have become outdated and often ineffective in dealing fairly with crises. His text was very specific, calling for taxation measures on financial transactions. It said that "The economic and financial crisis which the world is going through calls everyone, individuals and peoples, to examine in depth the principles and the cultural and moral values at the basis of social coexistence". The document condemned "the idolatry of the market" as well as "neo liberal thinking" that looked exclusively at technical solutions to economic problems. "In fact, the crisis has revealed behaviours like selfishness, collective greed and hoarding of goods on a great scale." It added that world economics needed an "ethic of solidarity" among both rich and poor nations. On 13 October 2012, at a Vatican conference of bishops meant to address evangelizing lapsed Catholics, Turkson showed a YouTube video called "Muslim Demographics" that makes alarmist predictions about the growth of Islam in Europe, a video Reuters called "spurious". Vatican Radio described it as a "fear mongering presentation". It resulted in "the most raucous back and forth most synod veterans have ever witnessed." On 15 October, he apologized and said he had only hoped to focus discussion on more practical issues. On 31 August 2016, Pope Francis created the Dicastery for Promoting Integral Human Development, naming Turkson as its first prefect, effective 1 January 2017. Ahead of the World Meeting of Families 2018 in Dublin, Turkson was announced as homilist at the opening ceremony at the Cathedral of the Assumption, Carlow. On 23 December 2021, Pope Francis thanked Turkson for his service at the conclusion of his five year term as prefect of the Dicastery for Promoting Integral Human Development, appointing Cardinal Michael Czerny as his temporary replacement. On 4 April 2022, Pope Francis named him chancellor of the Pontifical Academy of Sciences and the Pontifical Academy of Social Sciences. Turkson speaks English, Fante, French, Italian, German, and Hebrew, in addition to understanding Latin and Greek. Bookmakers Paddy Power and Ladbrokes made Turkson the favourite to be elected pope, with Paddy Power giving 2/1 odds. Odds variously of 4/1, 11/4 against (by Paddy Power), and 5/4 against (by Ladbrokes) were given. Parties unknown placed fake election posters in Rome with the caption "At the conclave, vote Peter Kodwo Appiah Turkson!"

АИТВ/СИТС және презервативтер

2009 жылы ол католиктердің контрацепция туралы моральдық ұстанымын қайта растады, бұл Папа Бенедикт XVI-ның Африкадағы СПИД дағдарысын шешуде кондомдардың тиімсіздігі туралы айтқан сөздерінің бұқаралық ақпарат құралдары тарапынан дұрыс түсінілмеуіне байланысты болды. Түрксон Африкадағы кондомдардың сапасы нашар екенін, оларды қолдану жалған сенімге алып келуі мүмкін екенін айтты. Оның пікірінше, эпидемиямен күресудің негізгі жолы – адалдық және жұққан жағдайда жыныстық қатынастан бас тарту. Сондай-ақ, кондомдарға жұмсалатын қаржыны инфекция жұқтырғандарға антиретровирустық препараттар беруге бағыттау керек екенін мәлімдеді. Ол сонымен қатар, белгілі бір жағдайларда табиғи отбасылық жоспарлау әдістерін қолдануға болатынын растады.

Гомосексуализм

2012 жылы БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мунның Африкадағы адам құқықтары, әсіресе ЛГБТ құқықтары үшін көбірек жұмыс істеуге шақырған сөзіне жауап ретінде Турксон Африкадағы гомосексуалдарға қатысты қолданылған кейбір санкциялардың "шамадан тыс" екенін мойындады, бірақ Африкада гомосексуализмге деген қарапайымдық дәстүрлі екенін және "құқықтарды қорғауға шақырылғандай, барлық адамдардың мәдениетін құрметтеуге де шақыру бар" деп атап өтті. Турксон Бас хатшыны "адам құқықтары мен мораль арасындағы айқын айырмашылықты" мойындауға және адам құқықтарын қорғау атынан моральдық доктринаны сыйламауға шақырды. Турксон содомияға қарсы заңдарды, әсіресе Уганданың содомияға қатысты заңнамасын қолдады.

Руханилардың жыныстық қатынасқа қатысы

2013 жылдың ақпан айында Турксон сұхбат берушіге, егер Африкада католик дін қызметкерлерінің балаларды сексуалдық зорлыққа салу фактілері анықталса, олардың Еуропадағыдай кең таралмайтынына сенетінін айтты. Ол "Африканың дәстүрлі жүйелері халықты осы құлықтан қорғады" және "Африканың көптеген мәдениеттерінде гомосексуализм, тіпті екі бір жынысты адам арасындағы кез келген қарым-қатынасқа төзбейді" деді.

Халықаралық қаржы жүйесін реформалау

2008 жылы болған жаһандық экономикалық дағдарысқа жауап ретінде Турксон, епископ Марио Тосомен бірлесіп, барлық дамып келе жатқан елдердің мүдделерін ескеретін Жалпығалымдық мемлекеттік орган мен Жалпығалымдық банк құру арқылы халықаралық қаржы жүйесін реформалау жөніндегі ұсынысты жасады. 40 беттік құжат 2011 жылдың қазан айында ресми түрде таныстырылды және Халықаралық валюта қоры мен басқа да ұйымдардың қазіргі құрылысын сынап бағалайды.

Қоғам

2010 жылы L'Osservatore Romano басылымына берген сұхбатында Турксон "релятивизм" және "атеистік секуляризм" сияқты "зиялы құндылықтардан" қашықтау тұру керек екенін айтты. Ол сондай-ақ, нашар саяси басшылық пен Африка халқы арасындағы ерекшеліктерді пайдалану Африкадағы бейбітшілік пен әділдіктің болмауына себеп болды деді. 2015 жылдың тамызында Турксон Гана католик епископтары конференциясының Аккрадағы Киелі Рух соборында өткен өмірді қолдау конференциясында сөз сөйледі. 2017 жылы ол өмірді қолдау қозғалысы мен климаттық өзгерістер туралы хабарлама "бір-бірінен ажыратылмайды" деп мәлімдеді.