Қош салайын, балалар: Холокост заманындағы достық туралы фильм

Кіріспе

1987 жылы Луи Мальдің режиссерлік еткен автобиографиялық фильмі. "Au revoir les enfants" ("Қош бол, балалар" деген мағынасы бар) Луи Мальдің 1987 жылы жазған, өндірген және режиссерлік еткен автобиографиялық фильмі. Фильм Холокост кезінде еврей балаларын қорғауға тырысқан француз дін қызметкері және мектеп директоры Пьер Жактың іс-әрекеттеріне негізделген. Фильм Венеция кинофестивалінде "Алтын арыстан" жүлдесін жеңіп алды.

Сюжет

1943-1944 жылдың қысында, Франциядағы кармелиттер интернатының оқушысы Жюльен Квентин демалыстан мектепке оралып келеді. Ол өзге оқушыларға қаталдық танытады, бірақ іштей анасын қатты сағынып, қамқорлықтан алыс қалған бала. Интернаттың монотонды өміріне қайта оралуына өкініп, Жюльеннің сабақтары Père Jean, мектеп директоры үш жаңа оқушыны таныстырғанға дейін ешқандай оқиғасыз болып көрінеді. Олардың бірі – Жан Бонне, Жюльенмен бір жаста. Басқа оқушылар сияқты, Жюльен де Банетті жек көреді, ол әлеуметтік қарым-қатынас жағынан ұяң, арифметика мен фортепианода ойнауға бейім бала. Бір түні Жюльен оянып, Боннеттің кипа киіп, еврейше дұға оқып жатқанын көреді. Жаңа досының шкафынан іздеп қарағанда, Жюльен шындықты біледі. Оның нағыз аты Боннет емес, Киппельштейн. Мектептегі ізгі, құрбанға дайын дін қызметкері Père Jean, қуғынға түскен яһудилерге жасырын баспана беруге келіседі. Қазына іздеу ойынынан кейін Жюльен мен Жан жақындасып, тығыз достық қарым-қатынас орнатады. Ата-аналар күні Жюльеннің анасы келгенде, Жюльен анасынан Боннеттің ата-анасы келе алмағандықтан, оны бірге тамақтануға алып баруға рұқсат сұрайды. Дастарқан басында отырып, әңгіме Жюльеннің фабрика иесі әкесі туралы болады. Жюльеннің інісі Маршал Петенді әлі де қолдай ма деп сұрағанда, мадам Квентин: «Ешкім енді қолдамайды», – деп жауап береді. Милиция келіп, еврейлерді мейрамханадан қууға тырысады. Жюльеннің інісі оларды «Қолдаушылар» деп атағанда, милиция командирі ашуланып, мадам Квентинге: «Біз Францияға қызмет етеміз, ханым. Ол бізді қорлады», – дейді. Бірақ Вермахт офицері салқынқанды түрде оларға кетіп қалуға бұйрық бергенде, милиция офицерлері өкпелейтін болып мойынсұнады. Жюльеннің анасы мейрамханадағы еврейдің өте беделді адам екенін айтады. Ол яһудилерге қарсы ештеңесі жоқ екенін, бірақ социалистік саясаткер Леон Блумды дарға асуға қарсы емес екенін білдіреді. Содан кейін мектептің ас үйшісінің көмекшісі Жозеф мектептің азық-түлік тауарын қара нарықта сатқаны анықталады. Ол бірнеше оқушыларды, оның ішінде Жюльен мен оның інісі Франсуады да кінәлі деп айыптайды. Père Jean бұл әділетсіздікке қатты ренжіді, бірақ Жозефті жұмыстан шығарады, бірақ бай және ықпалды ата-аналарын ренжітуден қорқып, оқушыларды мектептен шығармайды. 1944 жылдың қаңтар айының суық күнінде гестапо мектепке шабуыл жасап, Жан Киппельштейнды іздейді. Оның сыныбы тексеріліп жатқанда, Жюльен оған қарап, еңсегей-шаңқау түрде Боннеттің танылуына себеп болады. Қалған екі еврей баласын іздеп жүргенде, Жюльен оларды жамандаған адаммен кездеседі, ол – ас үйдегі жұмысшы Жозеф. Өзінің сатқындығын ақтауға тырысып, Жюльеннің үнсіз сенбеушілігіне қарап, оған: «Осылай пәктікке таласпа. Соғыс жүріп жатыр, балажан», – дейді. Жүліен одан жиреніп, қашып кетеді. Жан мен Жюльен кітаптармен алмасады, олардың бірге жасаған әдеті, мектеп жабылуына байланысты заттарын жинағанда. Мектеп ауласында оқушылар қатарға тізілгенде, гестапо офицері Père Jeanның әрекеттерін айыптап, француз халқын әлсіз және тәртіпсіз деп айыптайды. Бір сәттен кейін Père Jean, одан кейін үш еврей жігіті бір қатарда мектеп ауласынан алып кетеді. Діни қызметкер олардың арасынан өтіп бара жатқанда, оқушылар бірден: «Ау-равай, моң-патер!» – деп айқайлайды. Ол бір сәт тоқтап, оларға қарай бұрылып, қатты дауыспен: «Келіңдер, балалар! Жақын арада көреміз!» – дейді. Жан мектептен соңғы болып бақша қабырғасындағы металл есіктен шығып кетеді. Ол есіктен кіргенде, бір сәт Жюльенге қарайды, Жюльен оған да тартыншақтап қол сүйкейді. Фильм қарт Жюльеннің эпилогты дауыстауымен аяқталады, онда ол Бонне, Негус және Дюпре Аушвицте қайтыс болғанын, ал Père Jean Маутхаузенде қайтыс болғанын айтады; мектеп қазан айында қайта ашылды. Ол 40 жылдан астам уақыт өткенімен, қаңтар айының сол таңертеңін өмірінің соңына дейін әр секунд сайын есіне алатынын айтады.

During the winter of 1943–44, Julien Quentin, a student at a Carmelite boarding school in occupied France, is returning to school from vacation. He acts tough to the other students, but is actually a pampered boy who misses his mother deeply. Saddened to be returning to the monotony of boarding school, Julien's classes seem uneventful until Père Jean, the headmaster, introduces three new pupils. One of them, Jean Bonnet, is the same age as Julien. Like the other students, Julien at first despises Bonnet, a socially awkward boy with a talent for arithmetic and playing the piano. One night, Julien wakes up and finds Bonnet wearing a kippah and praying in Hebrew. After digging through his new friend's locker, Julien learns the truth. His real name is not Bonnet, but Kippelstein. Père Jean, a compassionate, sacrificing priest at the school, had agreed to grant secret asylum to hunted Jews. After a game of treasure hunt, Julien and Jean bond and develop a close friendship. When Julien's mother visits on Parents' Day, Julien asks his mother if Bonnet, whose parents could not come, could accompany them to lunch at a gourmet restaurant. As they sit around the table, the talk turns to Julien's father, a factory owner. When Julien's brother asks if he is still for Marshal Pétain, Madame Quentin responds, "No one is anymore." The Milice arrive and attempt to expel a Jewish diner. When Julien's brother calls them "Collabos", the Milice commander is enraged and tells Madam Quentin, "We serve France, madam. He insulted us." But when a Wehrmacht officer coldly orders them to leave, the Milice officers grudgingly obey. Julien's mother comments that the Jewish diner appears to be a very distinguished gentleman. She insists that she has nothing against Jews, but would not object if the socialist politician Léon Blum were hanged. Shortly thereafter, Joseph, the school's assistant cook, is exposed for selling the school's food supplies on the black market. He implicates several students as accomplices, including Julien and his brother, François. Although Père Jean is visibly distressed by the injustice, he fires Joseph but does not expel the students for fear of offending their wealthy, influential parents. On a cold morning in January 1944, the Gestapo raid the school, searching for Jean Kippelstein. As his classroom is being searched, Julien unintentionally gives away Bonnet by looking in his direction. As the other two Jewish boys are hunted down, Julien encounters the person who denounced them, Joseph the kitchen hand. Trying to justify his betrayal in the face of Julien's mute disbelief, Joseph tells him, "Don't act so pious. There's a war going on, kid." Disgusted, Julien runs off. Jean and Julien exchange books, a shared habit of theirs, as they pack away their belongings due to the closure of the school. As the students are lined up in the school courtyard, a Gestapo officer denounces Père Jean's actions and calls French people weak and undisciplined. A moment later, Père Jean, followed by the three Jewish boys in single file is led away across the school yard. One by one, as the priest passes through their midst, the students spontaneously call out to him, "Au revoir, mon père!" He pauses and half turns towards them and gives a loud reply: "Au revoir, les enfants! À bientôt!" Jean is the last to exit the school grounds through a metal door in the garden wall. As he steps through the doorway, he glances back for a moment toward Julien, and Julien gives him a timid wave in return. The film ends with an older Julien providing a voiceover epilogue, in which he mentions that Bonnet, Negus and Dupre died at Auschwitz, whereas Père Jean died at Mauthausen; the school reopened in October. He explains that although more than 40 years have passed, he will remember every second of that January morning until the day he dies.

Шын мәніндегі оқиғалар

Фильм режиссер Луи Мальдің 11 жасында Фонтенбло маңындағы Рим-католик пансиондық мектебінде оқыған кезіндегі оқиғаларға негізделген. Бір күні ол Гестапоның шабуылына куә болды, сол шабуылда үш еврей оқушысы мен бір еврей мұғалімі ұсталды және Аушвицке депортацияланды. Мектеп директоры, Пьер Жак, оларды жасырғаны үшін тұтқындалды және Маутхаузен концлагеріне жіберілді. АҚШ армиясы лагерьті азат еткеннен кейін ол көп ұзамай қайтыс болды, соңғы француз тұтқыны елге қайтарылғанша лагерьден кетуден бас тартқан болатын. Қырық жыл өткен соң, Израильдегі Холокост құрбандарының ресми ескерткіші – Яд Вашем, Пьер Жакқа "Ұлттардың Адалдары" атағын берді.

Кассалық жинақ

Фильм кассалық табысқа ие болды, Францияда 3,5 миллион адам көріп, Солтүстік Америкада 4 542 825 долларлық кіріс әкелді.

Сыни жауап

Фильм сыншылар тарапынан өте жақсы қабылданды. Rotten Tomatoes сайтындағы 37 рецензияға сүйене отырып, «Au Revoir, les Enfants» фильміне 97% мақұлдау көрсетілген, ал орташа бағасы 9.1/10, консенсусы: «Луи Мальдің Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі пансионда өткен балалық шағы туралы автобиографиялық әңгімесі – достық пен жастықтың көркем бейнеленген суреті». Metacritic 18 сыншының бағалары негізінде 100 балдық шкала бойынша 88 бал берді, бұл «көпшіліктің жоғары бағалауын» көрсетеді. Квентин Тарантиноның айтуынша, оның алғашқы толық метражды фильмінің атауы – «Құдық иттері» (1992) – Тарантино жұмыс істеген бейнекөшірмелерді жалға беру дүкенінің бір тұтынушысы «Au revoir les enfants» фильмін «құдық иттері» деп қате естігеннен кейін туындаған. Сценарий сол жылы Gallimard баспасында жарық көрді.

Марапаттар мен ұсыныстар

Жыл Қауымдастық Санат Номинант Нәтиже Сілтеме (Дереккөз) 1988 Академия сыйлығы Ең үздік шетел тіліндегі фильм Au revoir les enfants Ең үздік сценарий (экранда тікелей жазылған) Луи Малле Ең үздік режиссер Ең үміткер актер Франсуа Негрет 1987 Луи Делюк сыйлығы Ең үздік фильм Луи Малле 1987 Лос-Анджелес киносыншылары қауымдастығы Ең үздік шетелдік фильм 1987 Венеция кинофестивалі Алтын арыстан OCIC сыйлығы ЮНИСЕФ сыйлығы Серджио Трасатті сыйлығы Арнайы Алтын «Чиак» 1987 Ұлттық кино кеңесі Ең үздік бес халықаралық фильм Au revoir les enfants 3-орын 1988 Дэвид ди Донателло сыйлығы Ең үздік шетелдік фильм Луи Малле Ең үздік режиссер Ең үздік сценарий 1988 Тәуелсіз кино марапаты Ең үздік халықаралық фильм 1989 Чикаго киносыншылары қауымдастығы Ең үздік шетел тіліндегі фильм Au revoir les enfants 1989 Немец артхаус кинотеатрлар гильдиясы Шетелдік фильм (күміс)