Кіріспе

Жапон педагогы – Цуда университетін құрған жапон педагогы. Ол ауыл шаруашылығы ғалымы Цуда Сеннің қызы болды және 7 жасында Жапонияның алғашқы әйел-студент алмасу бағдарламасының қатысушысы болып, Ивакура миссиясымен бірге АҚШ-қа сапар шекті. Бастапқыда Уме Цуда деп аталған ол, «уме» сөзі жапон жемісі – шабдалыға сілтеме жасайды, АҚШ-та оқыған кезінде Уме Цуда деген есіммен танысты, ал 1902 жылы Умеко деп өзгертті.

Ерте өмір

Уме Цуда Эдоның Ушигоме ауданында (қазіргі Минами, Шинжуку) Тсуда Сен мен оның әйелі Хацуконың екінші қызы ретінде дүниеге келді. Тсуда Сен прогрессивті аграршы және Жапонияны батыстандандыру мен христиандастырудың жақтаушысы болған. 1871 жылы Тсуда Сен Кёдо Киётака басшылығымен Хоккайдоны отарлау жобасына қатысты және әйелдер де, ерлер де батыс білімі алуы керек екенін көтерді. Кёдоның қолдауымен Цуда Уме әкесінің ұсынуымен Ивакура миссиясының бес әйел мүшесінің бірі болып ерікті түрде жіберілді. Ол экспедицияның ең жас мүшесі болды. 1871 жылдың қараша айында Сан-Францискоға келді және 18 жасқа дейін АҚШ-та студент болып оқыды. 1871 жылдың желтоқсанынан бастап Вашингтон қаласында Чарльз Ланман (жапондық елшілігінің хатшысы) және оның әйелі Аделинамен бірге тұрды. Балалары болмағандықтан, олар оны өз балаларындай күткен. Уме Цуда атымен ол Джорджтаун колледжінде оқыды, онда ағылшын тілін үйренді. Бітірген соң, ол құрастыру, жазу, арифметика және мінез-құлық бойынша жүлделер алды. Бітіргеннен кейін ол саясаткерлер мен бюрократтардың қыздарына арналған Арчер институтына түсті. Ол тіл, математика, ғылым және музыка, әсіресе фортепианода өте жақсы оқыды. Ағылшын тілінен басқа, латын және француз тілдерін де оқыды. АҚШ-қа келгеннен кейін шамамен бір жыл өткен соң, Цуда христиан дініне шомылдыру рәсімінен өтуді сұрады. Ланмандар епископалдық дінде болғанымен, олар оның сектанттық емес Ескі швед шіркеуіне баруы керек деп шешті.

Жапонияға оралу

1882 жылы Жапонияға оралғанда, Цуда өзінің ана тілі – жапон тілін жартылай ұмытып қалған еді, бұл уақытша қиындықтар тудырды. Ол сонымен қатар жапон қоғамындағы әйелдердің төмен дәрежесіне бейімделуде мәдени проблемаларға тап болды. Тіпті оның әкесі, Цуда Сен, көп жағынан батыстыққа ұмтылса да, әйелдерге қатысты патриархалды және билікті қолданушы болып қалды. Ито Хиробуми Цуданы балаларына жетекшілік етуге шақырды. 1885 жылы ол кадзоку дәрежесіндегі әйелдердің қыздарына арналған қыздар мектебінде жұмыс істей бастады, бірақ білім беру мүмкіндіктерінің тек дәрежелі және ақсүйектермен шектелуіне қанағаттанбады, сондай-ақ мектеп саясаты қыздарды әдемі әйелдер ретінде жетілдіруге және оларды бағынушы әйелдер мен жақсы аналарға тәрбиелеуге бағытталғанына да наразы болды. 1888 жылдан бастап Америкадағы досы Элис Бэкон оған көмектесті. Ол АҚШ-қа қайта оралуға шешім қабылдады.

АҚШ-та екінші рет болу

Цуда Америка Құрама Штаттарына оралып, 1889-1892 жылдары Филадельфиядағы Брин-Мор колледжінде білім алды, онда биология және педагогика мамандықтарын оқыды. Ол сонымен қатар Оксфордтағы Сент-Хильда колледжінде оқыды. АҚШ-та екінші рет болғанда Цуда басқа жапон әйелдерінің де шетелде оқу мүмкіндігіне ие болуы керек деп ойлады. Ол жапон әйелдерінің білімі туралы көптеген қоғамдық сөздер жасады және жапон әйелдері үшін стипендия құруға 8000 доллар жинады.

Цуда колледжінің құрылуы

Жапонияға оралғаннан кейін, Цуда Уме қайтадан Пирэсс мектебінде, сондай-ақ Токио әйелдер мұғалімдер мектебінде сабақ берді. Оның жалақысы 800 иенді құрады және ол қызметі өз дәуіріндегі әйелдерге қол жетімді ең жоғары лауазым болды. Ол бірнеше диссертация жариялады және әйелдердің әлеуметтік жағдайын жақсарту туралы сөздер сөйледі. 1899 жылғы "Қыздардың жоғары білім алуы туралы" заң, әрбір префектурада қыздарға арналған кемінде бір мемлекеттік орта мектеп ашуды талап етті. Дегенмен, бұл мектептер ұлдар мектептерімен салыстырылатын сапалы білім бере алмады. 1900 жылы, ханшайым Ояма Сутемацу және Элис Бэкон сияқты достарының көмегімен, ол Токионың Кодзимачи ауданында Джоши Эйгэку Жуку (女子英学塾) мектебін құрды, бұл мектеп әрбір әйелге, олардың әкесінің әлеуметтік жағдайына қарамастан, гуманитарлық білім алуға тең мүмкіндік берді. Кейіннен 1902 жылы ол өзінің есімін Цуда Умеко деп өзгертті. Мектептің қаржы тапшылығы үнемі болды, сондықтан Цуда мектепті қолдау үшін көп уақытын қаржы жинауға жұмсады. Оның ынтасының арқасында 1903 жылы мектеп ресми мойындылық алды. 1905 жылы Цуда Токиодағы YWCA ұйымының жапондық бөлімшесінің алғашқы президенті болды.

Өлім

Тсуданың қарбалас өмірі ақырында денсаулығына зиян келтірді, нәтижесінде ол инсульт алды. 1919 жылдың қаңтарында ол Камакурадағы жазғы үйіне зейнетке шықты, 1929 жылы 64 жасында ұзақ аурудан кейін қайтыс болды. Оның қабірі Токиодағы Кодайрадағы Цуда колледжінің жерінде орналасқан.

Мұра

Джоши Эйгаку Джуку 1933 жылы өзінің атын Цуда Эйгаку Джуку деп өзгертті және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жапон тілінде Цуда Дайгаку, ал ағылшын тілінде Цуда колледжі аталды. 2017 жылы ағылшын тіліндегі атауы Цуда университеті болып өзгертілді. Ол Жапониядағы ең беделді әйелдер жоғары оқу орындарының бірі болып қала береді. Тсуда әйелдер үшін әлеуметтік реформаны қатты қаласа да, феминистік әлеуметтік қозғалысты қолдамады және әйелдердің сайлау құқығы үшін күреске қарсы болды. Оның қызметі білім берудің жеке интеллект пен тұлғаны дамытуға бағытталған философиялық қағидасына негізделген. Цуда Умеко 2024 жылы жаңа жапондық банкноттарда бейнеленетін болады.