Кіріспе

Венгриялық-американдық сәулетші Пол Ласло немесе Пол Ласло (6 ақпан 1900 – 27 наурыз 1993) – Венгрияда туған сәулетші және интерьер дизайнера. Оның еңбектері сегіз онжылдыққа созылып, көптеген елдерді қамтыды. Ласло үйлердің ішкі кеңістіктерін жобалау арқылы танымал болды, бірақ 1960 жылдары көбінесе сауда және коммерциялық интерьерлерді жобалауға көшті.

Өмірбаян

Ол (Ламбергер Пал) Венгрияның Дебрецен қаласында еврей ата-анасы Ламбергер Игнац пен Ласло Регинаның (қыздығы Шварц) отбасында дүниеге келген. Кейіннен оның отбасы Венгрияның Шомбатели қаласына көшіп барды. Туған жерін Будапешт деп көрсеткен дереккөздер дұрыс емес. Оның үш әпкесі мен екі ағасы болған. Оның екі әпкесі мен екі ата-анасы Холокост кезінде туысқандарынан басқа жеті туысымен бірге қаза болды. Ласло білімін Венада (Австрия) аяқтағаннан кейін Германияның Штутгарт қаласына көшіп барды. Дегенмен, антисемитизм мен нацизмнің күшеюі Ласлоның еврей тегіне байланысты Еуропадағы жағдайын қиын қылды. Ол Чилидегі Universidad Tecnica Federico Santa Maria университетінде сәулет пәнінен оқытушылық қызметке өтініш беріп, қабылдады. Алайда, Оңтүстік Америкаға баруға ниеті болмаған Ласло 1936 жылға дейін достарының көмегімен жасырынып жүрді, содан кейін Оңтүстік Америкаға емес, Нью-Йорк қаласына бағытталған кемеге билет алды. Иронияға орай, Ласлоның білмеуімен, оның кейбір жұмыстары Адольф Гитлердің Берхтесгаден маңындағы «Бүркіт ұясы» (Кельштейнхаус) кешенінде пайда болды, бұл нацистік Германияның бас сәулетшісі және Гитлердің жақын кеңесшісі Альберт Шпеерді ашуландырды. Нью-Йоркке келген соң, ол автомобиль сатып алып, Оңтүстік Калифорнияға сапар шегіп, Беверли-Хиллсте (Калифорния) кеңсе ашты. Ласлоның беделі одан бұрыннан танымал болды. Ол бай саяси және актерлік элитасының арасында танымал болды. Ласло өзінің дизайн жобаларында келісімсіздікке ұшырағанмен, өзіндік ерекше стильге ие болды. Ол жеке өзі кең жиһазды ұнатса да, бойы кішкентай клиентінің бірі үшін Ласло барлық жиһазды стандартты өлшемнен сәл кішірек етіп жасады. 1948 жылы Ласло Джордж Нельсон, Чарльз Иймс және Исаму Ногучипен бірге Герман Миллер компаниясы үшін дизайн жасады. Герман Миллер ұсынған жиһаз топтары 1948 жылдан бері өндірілген ең ықпалды жиһаз топтары деп есептеледі. Дегенмен, Ласло бұл келісімге риза болмады және 1952 жылы қарым-қатынас аяқталды. 1941 жылдан бастап және 25 жылдан астам уақыт бойы Ласло Беверли-Хиллстегі 362 Солтүстік Родео-драйвтегі дизайн студиясын басқарды. Ласло ғимаратты иесінен толық емес күйде жалға алды және бірден интерьерді, сыртқы бөлшектерді және барлық жиһазды маталармен бірге жобалау жұмысын бастады. Студияда оның жұмыстарын көрсететін шағын алаң да болды, бұл оның беделін одан әрі арттыруға көмектесті. Ол Bullock's Wilshire, Goldwaters, Robinson's, Saks Fifth Avenue, Halls (Crown Center, Kansas City), Hudson's Bay және Ohrbach's сауда үйлерінің дизайнын жасады. Сонымен қатар, ол Лас-Вегастағы Говард Хьюзқа тиесілі қонақүйлердегі көптеген казинолар мен көрме залдарының дизайнын жасады. Ласло Джон Д. Герцке арналған сәнді бомбадан қорғаныш үйімен танымал болды. Ол сондай-ақ «Атомвилл» деп аталатын футуристикалық жер асты қаласын жобалады, оның кейінгі нұсқасы АҚШ Әуе күштеріне жолданған хатында ұсынылды. Ласлоның ұзақ және жоғары бағаланған мансабының куәсі ретінде оның жұмысының фотосуреттері, эскиздері мен сипаттамалары 1920 жылдардан бастап әр онжылдықтағы кітаптар мен журналдарда жарияланып, XXI ғасырда да жариялануда. "Тайм" журналы (18 тамыз, 1952) Ласло туралы мақаласында оны «Миллионердің сәулетшісі» деп атады. Ол үйлесімсіз сияқты түстерді біріктіре білді, бірақ бірге қарағанда олар жылы және әдемі көрінетін. Осы түстерді қолдану, оның дизайнына үлкен масштаб пен ағын сызықтарды қосу және жобаның барлық элементтерін біріктіру оның жұмысын ерекшелендірді. Ласло екі дүниежүзілік соғыста да қызмет етті. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыста Италия майданында мажар артиллериясымен соғысты, ал Екінші дүниежүзілік соғыста АҚШ армиясына қосылып, ел ішінде қызмет етті. Ласлоның өмірбаянына қатысты ақпарат Калифорния университетінің Лос-Анджелес қаласындағы баспасында шыққан "Designing With Spirit" кітабында берілген. Ласло өзінің көптеген түпнұсқа материалдарын Калифорния университетінің Санта-Барбарадағы сәулет және дизайн коллекциясына сыйға тартты. Оның жұмыстары Нью-Йорктегі Қазіргі заманғы өнер мұражайында кейде көрсетіледі және 20-ғасыр дизайнына арналған ұлттық және халықаралық ретроспективаларда жиі көрінеді.

Жеке өмір

Пауль Ласло екі рет үйленген және екінші әйелі, актриса Максин Файфтан бір ұлы (Питер Пол) болған. Ласлоның Стивен және Элемер деген екі бауыры болды. Ласлоның денесі Вествуд Вилладж мемориалдық паркі мен жаназа бюросында, Лос-Анджелес, Калифорнияда сақталған.