Кіріспе

Бамумдар, кейде Бамум, Бамун, Бамун немесе Мам деп аталады, қазіргі Камерунда орналасқан Грассфилдс этносының өкілдері. 2018 жылы Бамум және Бамилеке халықтары ел халқының шамамен 24% құрады. Бамум патшалығының аумағы шамамен 7300 км²-ды құрайды. Бамум патшалығы солтүстікте Камерун территориясымен, батыс және оңтүстік-батыс жағынан Нун өзенімен, ал шығыс жағынан Мапе және Мбам өзендерімен шектесетін. Патшалықтағы климат екі маусымнан тұрады: ұзақ жаңбырлы және қысқа құрғақ маусым. Бұл, негізінен, оның оңтүстіктегі орманды аймақ пен солтүстіктегі тропикалық саванна арасында орналасқандығымен байланысты. Екі маусымның ұзақтығы әртүрлі кезеңдерде өзгереді. Патшалық жылдар бойы баяу дамығандықтан, қоғамның негізгі факторы ауылдар маңындағы егіс шаруашылықтары болды. Бұл, егіс жұмыстарында бірлескен еңбек ету арқылы, ынтымақтастыққа негізделген орта құруға мүмкіндік берді. Патшалық шенеуніктер мен жоғары лауазымды тұлғалардың егістіктерінде жұмыс істеу үшін құлдар мен соғыс тұтқындары пайдаланылды. Оның жазуын реформалау кезінде айналасындағы ауылдар мен колониялық билеушілердің ықпалы туралы саяси алаңдаушылық туды. Нджоя өзі мен шенеуніктері арасында сенімді және тұрақты байланыс орнатудың маңызды екенін түсінді. Алдымен, жазуын жасаумен бірге, ол көршілес Хауса мемлекетіне шенеуніктерді араб тілін үйренуге жіберді. Алайда, Хаусаның еліндегі ықпалы күшейген соң, Нджоя араб тілі өз халқы үшін қолайлы емес деп шешті, себебі оны Хауса және сыртқы отарлаушы күштер де оқи алатын. Ол өзінің және шенеуніктерінің жасаған жазуын дамытуға және реформалауға көңіл бөлгені жөн деп ойлады. Келесі онжылдықтар әріптердің санын және олардың күрделілігін жеңілдетуге жұмсалды. Бүгінгі күнге дейін бұл күн Бамум халқы үшін маңызды мереке болып саналады.

Өнердегі күш

Бамум аумағы маңызды сауда жолдарымен қамтылған, бұл оларға түрлі материалдарға қол жеткізуге мүмкіндік берді. Олардың ішінде Бамум өнерінің маңызды бөлігін құрайтын мыс және шыны бұрандалар бар. Бамумдар өздерінің билігі мен үстемдігін визуалды сала арқылы мемлекеттерінде көрсеткен. Бұл өнер Бамум халқының тарихи дамуын және жоғарылығын еске салады. Осы мақсатта Бамум суретшілері жеңілген көрші мемлекеттердің басшыларының регалияларын және символдарымен қаруланды. Олар басшының қазынасынан басқа да заттарды алып, Бамум сарайында сақтайтын. Сонымен қатар, билеушілер мен сарайдың еркек ұрпақтары үшін жаңа билік символдары жасалды. Бұл символдардың мақсаты – олардың сараймен және патшамен байланысын көрнекті ету. Олар көбінесе киімдерін безендіру үшін қолданылды. Суретшілер ағаш мүсіндерін бұршақпен кестелеуде де шебер болған. Көптеген туындылар тақтар мен мүсіндердің құрамына кіреді және көбінесе ауыл сарайында сақталады. Бұл туындылар Бамум жерін кеңейту және осы кеңеюде қолданылған соғысқа назар аударуға арналған, Бамумды құрайтын топтар арасындағы байланысты нығайтады. Бамумның соғыстағы күшін көрсету үшін екі негізгі мотив қолданылды. Бірі – жауға тиесілі болуы мүмкін бір бас. Әдетте, бас екінші қолында ұстаған найзамен үйлестіріледі. Бұл Бамум еркегінің жаудың басын ұстап тұрғанын бейнелейтін мыс мүсіндерде көрсетілген. Екінші мотив – ағаштан жасалған және бұршақпен қапталған атты тұлғаның мүсіні.