Кіріспе
Бамумдар, кейде Бамум, Бамун, Бамун немесе Мам деп аталады, қазіргі Камерунда орналасқан Грассфилдс этносының өкілдері. 2018 жылы Бамум және Бамилеке халықтары ел халқының шамамен 24% құрады. Бамум патшалығының аумағы шамамен 7300 км²-ды құрайды. Бамум патшалығы солтүстікте Камерун территориясымен, батыс және оңтүстік-батыс жағынан Нун өзенімен, ал шығыс жағынан Мапе және Мбам өзендерімен шектесетін. Патшалықтағы климат екі маусымнан тұрады: ұзақ жаңбырлы және қысқа құрғақ маусым. Бұл, негізінен, оның оңтүстіктегі орманды аймақ пен солтүстіктегі тропикалық саванна арасында орналасқандығымен байланысты. Екі маусымның ұзақтығы әртүрлі кезеңдерде өзгереді. Патшалық жылдар бойы баяу дамығандықтан, қоғамның негізгі факторы ауылдар маңындағы егіс шаруашылықтары болды. Бұл, егіс жұмыстарында бірлескен еңбек ету арқылы, ынтымақтастыққа негізделген орта құруға мүмкіндік берді. Патшалық шенеуніктер мен жоғары лауазымды тұлғалардың егістіктерінде жұмыс істеу үшін құлдар мен соғыс тұтқындары пайдаланылды. Оның жазуын реформалау кезінде айналасындағы ауылдар мен колониялық билеушілердің ықпалы туралы саяси алаңдаушылық туды. Нджоя өзі мен шенеуніктері арасында сенімді және тұрақты байланыс орнатудың маңызды екенін түсінді. Алдымен, жазуын жасаумен бірге, ол көршілес Хауса мемлекетіне шенеуніктерді араб тілін үйренуге жіберді. Алайда, Хаусаның еліндегі ықпалы күшейген соң, Нджоя араб тілі өз халқы үшін қолайлы емес деп шешті, себебі оны Хауса және сыртқы отарлаушы күштер де оқи алатын. Ол өзінің және шенеуніктерінің жасаған жазуын дамытуға және реформалауға көңіл бөлгені жөн деп ойлады. Келесі онжылдықтар әріптердің санын және олардың күрделілігін жеңілдетуге жұмсалды. Бүгінгі күнге дейін бұл күн Бамум халқы үшін маңызды мереке болып саналады.
The Bamum, sometimes called Bamoum, Bamun, Bamoun, or Mum, are a Grassfields ethnic group located in now Cameroon. In 2018, the Bamum and Bamileke peoples accounted for about 24% of the country's population. The Kingdom of Bamum covers approximately 7,300 km. The Kingdom of Bamum was surrounded to the north by the territory of Cameroon, from the west and south west the kingdom's boundary touches the River Nun while the Rivers Mape and the Mbam surround it to the east. Climate in the Kingdom consists of two seasons: a long rainy season, and a short dry season. This is mainly due to its location between a forest zone in the south and a tropical savannah grassland in the north. The length of the two seasons last for irregular time lengths. As the kingdom developed slowly over the years, a main factor of society was the agricultural farms near the villages. This created an environment of cooperative ideology, through teamwork when it came to handling the work on the farms. Slaves and war captives were used to supply a labor force for farms of kingdom officials and other title holders. During the time of reforming his script, there was political concern with surrounding villages and colonial conquests in the area. Njoya believed creating secure and sustainable communication between him and his officials was important. At first, alongside the creation of his script, he sent officials to a neighboring state, Hausa, to learn Arabic. However, due to the increase of powerful Hausa influence in his land, Njoya decided that Arabic was not the right language to learn for his people, as Hausa and outside colonial forces could read it as well. He needed to focus on creating and reforming the script he, and his officials, created. The following decades were spent simplifying the number and complexity of the design of the characters. To this day, it continues to be a significant holiday for the Bamum people.
Өнердегі күш
Бамум аумағы маңызды сауда жолдарымен қамтылған, бұл оларға түрлі материалдарға қол жеткізуге мүмкіндік берді. Олардың ішінде Бамум өнерінің маңызды бөлігін құрайтын мыс және шыны бұрандалар бар. Бамумдар өздерінің билігі мен үстемдігін визуалды сала арқылы мемлекеттерінде көрсеткен. Бұл өнер Бамум халқының тарихи дамуын және жоғарылығын еске салады. Осы мақсатта Бамум суретшілері жеңілген көрші мемлекеттердің басшыларының регалияларын және символдарымен қаруланды. Олар басшының қазынасынан басқа да заттарды алып, Бамум сарайында сақтайтын. Сонымен қатар, билеушілер мен сарайдың еркек ұрпақтары үшін жаңа билік символдары жасалды. Бұл символдардың мақсаты – олардың сараймен және патшамен байланысын көрнекті ету. Олар көбінесе киімдерін безендіру үшін қолданылды. Суретшілер ағаш мүсіндерін бұршақпен кестелеуде де шебер болған. Көптеген туындылар тақтар мен мүсіндердің құрамына кіреді және көбінесе ауыл сарайында сақталады. Бұл туындылар Бамум жерін кеңейту және осы кеңеюде қолданылған соғысқа назар аударуға арналған, Бамумды құрайтын топтар арасындағы байланысты нығайтады. Бамумның соғыстағы күшін көрсету үшін екі негізгі мотив қолданылды. Бірі – жауға тиесілі болуы мүмкін бір бас. Әдетте, бас екінші қолында ұстаған найзамен үйлестіріледі. Бұл Бамум еркегінің жаудың басын ұстап тұрғанын бейнелейтін мыс мүсіндерде көрсетілген. Екінші мотив – ағаштан жасалған және бұршақпен қапталған атты тұлғаның мүсіні.