Мысыр фараоны Якуб Хар (б.ж.д. 17-16 ғ.) туралы ақпарат. Екінші аралық кезеңде өмір сүрген, тегі белгісіз патша. Археологиялық жазбалар, тарих зерттеулері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Мысыр перғауыны б.з.д. 17 немесе 16 ғасырында.
Egyptian pharaoh from the 17th or 16th century BCE
Мерусерре Якуб Хар (басқаша жазылуы: Якубхер, сондай-ақ Як Баал деп те белгілі) – б.з.д. 17 немесе 16 ғасырында Мысырды билеген перғауын. Ол Мысырдың үзіліс кезеңі болған Екінші аралық дәуірде билік құрғандықтан, оның билеу мерзімін нақты анықтау қиын, тіпті ол қай әулеттен шыққаны да белгісіз.
Meruserre Yaqub Har (other spelling: Yakubher, also known as Yak Baal) was a pharaoh of Egypt during the 17th or 16th century BCE. As he reigned during Egypt's fragmented Second Intermediate Period, it is difficult to date his reign precisely, and even the dynasty to which he belonged is uncertain.
Хронологиялық орны
Якуб Хардың қай әулетке жататыны күмәнді, оны 14-ші әулет патшасы, 15-ші әулеттің ерте гиксос билеушісі немесе гиксос патшаларының қарауындағы адам деп санайды. Якуб Харқа қатысты кемінде 27 скарабей мөрлері табылды. Олардың үші Қанааннан, төрт Мысырдан, біреуі Нубиядан, ал қалған 19-ының қайдан табылғаны белгісіз. Бұл скарабейлердің кең географиялық таралуы Нил дельтасы, Қанаан және Нубия арасында Екінші аралық кезеңде сауда қатынастары болғанын көрсетеді. Рихольт қазіргі Израильдегі Тель-Шикмонадағы қазбалар кезінде табылған Якуб Хардың скарабей мөрі туралы айтады. Мөрдің археологиялық контексті MB IIB кезеңіне (Ортаңғы қола дәуірі, б.з.д. 1750-1650 жылдар) жатады, яғни Якуб Хар 15-ші әулеттен бұрын өмір сүрген. Рихольттың пікірінше, 15-ші әулеттің ерте гиксос патшалары, мысалы Сакир Хар, «Хека Хавасет» атағын қолданған, ал кейінірек гиксос билеушілері дәстүрлі египеттік патшалық титулдарын қабылдаған. Бұл өзгеріс Хян билік еткен кезде болды, ол билігінің басында «Хека Хавасет» ретінде билік етті, бірақ кейін «Сеузеренре» есімді египеттік преноменді қабылдады. Кейінірек Апофис сияқты гиксос патшалары «Хека Хавасет» атағынан бас тартып, 14-ші әулет патшалары сияқты дәстүрлі египеттік преноменді сақтап қалды. Рихольт сондай-ақ Якуб Хардың өзі әрқашан «Мерузерре» преноменін қолданғанын атап өтеді, бұл оның 15-ші әулеттің соңында билік еткенін немесе Азиялық 14-ші әулеттің мүшесі болғанын көрсетеді. 15-ші әулеттің соңында «Мерузерре» есімді билеуші болмағандықтан, Рихольт Якуб Хардың 14-ші әулет патшасы болғанына келеді.
The dynasty to which Yaqub Har belongs is debated, with Yaqub Har being seen variously as a 14th Dynasty king, an early Hyksos ruler of the 15th Dynasty or a vassal of the Hyksos kings. Yaqub Har is attested by no less than 27 scarab seals. Three are from Canaan, four from Egypt, one from Nubia and the remaining 19 are of unknown provenance. The wide geographic repartition of these scarabs indicate the existence of trade relations among the Nile Delta, Canaan, and Nubia during the Second Intermediate Period. Ryholt points to a scarab seal of Yaqub Har which was discovered during excavations in Tel Shikmona in modern day Israel. The archaeological context of the seal was dated to the MB IIB period (Middle Bronze Age 1750 BC 1650 BC), which means that Yaqub Har predated the 15th Dynasty. Ryholt's argument is based on the observation that while early Hyksos kings of the 15th Dynasty, such as Sakir Har, used the title Heka Khawaset, later Hyksos rulers adopted the traditional Egyptian royal titulary. This change happened under Khyan, who ruled as the Heka Khawaset early in his reign, but later adopted the Egyptian prenomen Seuserenre. Later Hyksos kings, such as Apophis, abandoned the Heka Khawaset title and retained instead the customary Egyptian prenomen, just like the kings of the 14th Dynasty. Ryholt then notes that Yaqub Har himself always used a prenomen, Meruserre, which suggests that he either ruled at the end of the 15th Dynasty or was a member of the Asiatic 14th Dynasty. Since the end of the 15th Dynasty is known not to have included a ruler by the name of Meruserre, Ryholt concludes that Yaqub Har was a 14th Dynasty ruler.