Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гней Октавий (б.з.д. 87 ж. қайтыс болған) – римдік сенатор, б.з.д. 87 жылы Луций Корнелий Циннамен бірге Рим Республикасының консулы болып сайланған. Ол Цинна мен Гай Мариус Римді басып алғандағы қақтығыстардың кезінде қайтыс болды.
Roman politician
Gnaeus Octavius (died 87 BC) was a Roman senator who was elected consul of the Roman Republic in 87 BC alongside Lucius Cornelius Cinna. He died during the chaos that accompanied the capture of Rome by Cinna and Gaius Marius.
Ерте мансап
Гней Октавий Октавия плебейлік gens-тің мүшесі болды. Оның әкесі, сондай-ақ Гней Октавиус аталған, б.з.д. 128 жылы консул болған, ал оның ағасы Марк Октавий б.з.д. 133 жылы Тиберий Гракхтың реформаларына қарсылық көрсеткен маңызды тұлға болған. Ол болашақ император Августың әкесі Гай Октавиуспен үшінші туыс болды. Б.з.д. 90 жылы Октавий претор болып сайланды, ал келесі жылы (б.з.д. 89 жылы) шығыс провинцияларының бірінде пропраэторлық міндеттер берілді. Б.з.д. 88 жылы ол Римге оралды, онда алдағы жылға (б.з.д. 87 жылы) консул болып сайланды. Консул тағайындалған кезде ол әріптесі, популист сенатор Луций Корнелий Циннамен бірге қазіргі консул Сулла енгізген өзгерістерді сақтауға және Сулланы Бірінші Митридат соғысының заңды басшылығынан айырмауға ант берді. Октавий өте діншіл адам болғандықтан, антқа адал болды. Октавий Сулланың жақтасы емес еді; ол Сулланың Римге жасаған жорығын да, Гай Марийге қарсы жеке кек алуын да ұнатпады, бұл Марийдің жер аударылуына әкелді. Дегенмен, ол Сенаттың консервативті мүшесі болды және Циннаның популистік бағдарламасына сенімсіздікпен қарады. Осы саяси даулар салдарынан екі консул б.з.д. 87 жылы саясат мәселелері бойынша бірден дауласа бастады, онда Цинна Римнің барлық тайпаларында жаңа азаматтарды (италиялық одақтастарды) тіркеуді қалады. Ол сондай-ақ Марийді және оның барлық жақтастарын қайтаруды ұсынды. Октавий бұл ұсыныстарға қарсы шықты, Сенатта оларды анық және құлшыныспен сынады. Оның болжаушыларға деген қызығушылығынан кейін, қазіргі ғалымдар Октавийдің децемвири сакрис факундистің, яғни Сибилла кітаптарына жауапты дін қызметкерлерінің мүшесі болған деген болжам жасады.
Gnaeus Octavius was a member of the Plebeian gens Octavia. His father, also called Gnaeus Octavius, was Consul in 128 BC, while his uncle, Marcus Octavius, was a key figure in opposition to the reforms of Tiberius Gracchus in 133 BC. He was a third cousin to Gaius Octavius, father of the future emperor Augustus. Although he had failed to be elected aedile, in around 90 BC, Octavius was elected Praetor, and in the following year (89 BC) was given a propraetorial command in one of the eastern provinces. In 88 BC he was back in Rome where he was elected to be consul for the upcoming year (87 BC). While consul designate, he was made to swear an oath alongside his colleague, the popularist senator Lucius Cornelius Cinna, that he would uphold the changes instituted by the current consul, Sulla, and not strip Sulla of his lawful command of the First Mithridatic War. A scrupulously religious man, Octavius kept his oath. Octavius was not a natural supporter of Sulla; he disliked both Sulla's march on Rome, as well as Sulla's personal vendetta against Gaius Marius which resulted in Marius’ exile. However, he was a conservative member of the Senate, and was distrustful of Cinna's popularist programme. These political differences saw the two consuls almost immediately begin quarrelling in 87 BC over policy, in which Cinna wanted to enrol the new citizens (Italian allies) across all of the Roman tribes. He also proposed the recall of Marius and all his supporters. These proposals were strenuously opposed by Octavius, eloquently and energetically speaking against them in the Senate. Because of his interest in soothsayers, modern scholars have supposed that Octavius was a member of the decemviri sacris faciundis, the priests in charge of the Sibylline books.
Синнамен қақтығыс
Октавиусты қолдаған плебей трибундары тайпалық жиналыста заңға вето қойды. Цинна мен оның жақтастары римдік форумда толыққанды көтеріліске әкеліп соқтыратын ветоларын қайтарып алу үшін трибундарды қорқытуға күш салды. Октавиус жедел түрде қарулы жақтастарын жинап, Циннаға шабуыл жасады, оны қаладан қашуға мәжбүр етті. Соққан шайқаста Октавиус адамдары көптеген жаңадан азаматтық құқық алғандарды ашық түрде өлтірді, ал Октавиус консул ретіндегі билігін өлтіруді ақтау үшін пайдаланды. Октавиус содан кейін Циннаны консулдығынан және азаматтығынан заңсыз айырып, оның орнына Луций Корнелий Меруланы сайлады. Апий Клавдийдің әскері Нолада Циннаның қолдауына ие болғанын естігенде, Октавиус пен Сенат Римді қоршауға дайындала бастады, сонымен қатар Сенатқа көмекке келу үшін түрлі промагистраттарға шақыру жіберді. Помпей Страбон бастапқыда Октавиуспен ынтымақтасуға құштар болмады, бірақ ақырында әскерін Римге жақын, Коллин қақпасының сыртына орналастырды. Цинна мен Мариус Римді қоршағанда, Страбон, Октавиус пен Цинна екеуімен де екі жақты ойын ойнап, Октавиусты Циннамен келіссөздерге кірісуге көндіруге тырысты. Мариандықтардың шабуылы нәтижесінде Яникулум басып алынды, бірақ Октавиус пен Страбон оларды кері қайтарды, Октавиус ауыр шығынға ұшырады. Бұл шығындар мен Страбонның одан кейін көп ұзамай қайтысы Октавиус әскерінің рухын түсірді. Ол шайқаста 6000 әскерін, ал Страбон 11000-нан астам әскерін жоғалтты, оның ішінде шайқаста қаза тапқандар мен әскерде тараған обадан өлгендер болды. Римде ашаршылыққа қаулы болғандықтан, Октавиус өз әскерін Страбонның қақпалардың сыртында орналасқан бөлімдеріне қосып, Римнен қашып кетті. Альбан төбелерінде Квинт Цецилий Метелл Пий мен Публий Лициний Красспен (соңында Октавидің Римге оралу туралы өтінішіне бағынған) кездескенде, олар Циннамен келіссөздер жүргізе бастағанда, тіпті Циннаны консул ретінде мойындауға дейін барып, ол көңіліне сыймады. Оқиғалардың бұрылысынан қорқып, Сенаттың да Циннамен келісімге келуді қарастырып жатқаны туралы хабардан алаңдап, ол бастапқыда әскерінің Октавиустан басшылықты алу талабын қабылдамаған Метелл Пийге қарсы шықты. Әскердің сенімсіздігі Октавиусты Римге қайта оралуға көндірді.
Things came to a head when the Plebeian tribunes who supported Octavius vetoed the law in the Tribal Assembly. Cinna and his supporters began using violence to intimidate the tribunes to withdraw their veto, leading to a full scale riot in the Roman Forum. Octavius quickly gathered an armed group of supporters and attacked Cinna, who was forced to flee the city. During the fight, Octavius’ men openly murdered a large number of newly enfranchised citizens, with Octavius using his authority as consul to justify the murders. Octavius then illegally stripped Cinna of his consulship and his citizenship, and had elected in his stead Lucius Cornelius Merula. Hearing that Cinna had gained the support of the army of Appius Claudius at Nola, Octavius and the Senate began preparing Rome to withstand a siege, whilst sending out appeals to the various promagistrates to come to the assistance of the Senate. Pompeius Strabo was initially unwilling to cooperate with Octavius, but eventually moved his troops to the vicinity of Rome, just outside the Colline Gate. When Cinna and Marius began their siege of Rome. Strabo, who was playing a double game with both Octavius and Cinna, attempted to convince Octavius to enter into negotiations with Cinna. An attack by the Marian forces took the Janiculum, but they were repulsed by Octavius and Strabo, with Octavius suffering serious losses. These losses and the sudden death of Strabo soon after saw Octavius' army become increasingly demoralized. He lost 6,000 troops in the battle, while Strabo had lost some 11,000, both through the fighting and a plague that was running through his army. Due to the fear of famine in Rome, Octavius joined his men to Strabo's units, positioned outside the gates, after which he fled from Rome. Meeting up with Quintus Caecilius Metellus Pius and Publius Licinius Crassus (who had eventually obeyed Octavius' plea to return to Rome) at the Alban Hills, he was frustrated when they began to negotiate with Cinna, even going so far as recognizing Cinna as consul. Fearful of this turn of events, and of news that the Senate was also contemplating coming to terms with Cinna, he fell out with Metellus Pius, who had initially refused his soldiers' demands that he take command from Octavius. The army's apparent disloyalty finally convinced Octavius to return to Rome.
Өлім және беделі
Ол Циннаға қарсы қарсылықты жалғастыруға тырысқанмен, Октавиус Римге консул ретінде кірген Циннамен Сенаттың келісімге келуіне кедергі жасай алмады. Цинна Октавиусқа ешқандай зиян келтірмейтінін анық айтпаса да, Октавиусты әріптестерінің тобы форумнан кетуге және Циннаны мойындауға қарсы наразылық ретінде Яникулумда консул болып орналасуға көндірді. Оған аздаған ақсүйектер мен әскери күштерінің қалдықтары еріп жүрді. Гай Марций Цензорин мен шағын ат әскері Яникулумға шабуыл жасап, оны тұтқынға алғанда ол қашудан бас тартты. Содан кейін Цензорин Октавиустың басын Циннаға алып барды және оны Ростраға іліп қойды. Октавиус саясатта қатаң қағидаларды ұстанған және адалдығымен танымал болған. Плутарх, Мариус және Луций Корнелий Сулланың өмірбаяндарында Гней Октавиустың мінезін «жақсы қадір-қасиетті» деп сипаттаған. Айыныштысы, ол іс-қимылдарында баяу болды, бұл Циннаға қарсы соңғы сәтсіздігіне себеп болды. Оның кем дегенде бір ұлы болды, Луций Октавий, ол б.з.д. 75 жылы консул атанды.
Although he tried to continue the resistance against Cinna, Octavius was unable to prevent the Senate from coming to terms with Cinna who entered Rome as consul. Although Cinna gave a vague promise that no harm would come to Octavius, Octavius was persuaded by a group of colleagues to abandon the forum and set himself up on the Janiculum as consul in protest against the recognition of Cinna, accompanied by a small number of nobles and a tiny remnant of his military forces. He refused to escape when Gaius Marcius Censorinus and a small cavalry force stormed the Janiculum, capturing him. Octavius was then beheaded by Censorinus who took his head to Cinna, before nailing it to the Rostra. Octavius was said to have held to strict principles in his politics and was known for his honesty. Plutarch, who discusses him in his lives of Marius and Lucius Cornelius Sulla, describes Gnaeus Octavius' character as "reputable". Unfortunately, he was also slow in action, which contributed to his ultimate failure against Cinna. He had at least one son, Lucius Octavius, who became consul in 75 BC.