Кіріспе

Жапондық аспазшы

Ханая Йохей (華屋 与兵衛 немесе 花屋 與兵衛; 1799–1858) – жапондық мейрамхана иесі және аспазшы, ол көбінесе Эдо кезеңінің соңында Токио стиліндегі (Эдомезуши; 江戸前寿司) нигири сушиін ойлап тапқан адам ретінде танылады. Ол сонымен қатар бүкіл әлемде кеңінен танылған қазіргі сушидің авторы деп есептеледі. Ол Эдодағы "Ханая" суши мейрамханасын құрған.

Өмір

Ханая Эдо провинциясының Рейганджима қаласында (қазіргі Шинкава, Токио) дүниеге келген. 1810 жылы Ханая Эдоның Хонджо қаласында (қазіргі Хонджо, Токио) «Ханая» деген суши ресторанын ашты. Ол сушидің жаңа түрін – нигиридзушиді әзірледі, ол бұрыннан бар ошидзушиден мүлдем өзгеше болды, бұл Бунсей дәуірінің басында (1818-1830) болды. Оның заманында суши жақын маңдағы Токио шығанағынан әлденеше ауланған балықтан жасалатын. Бұл бүгінгі таңда кең таралған көптеген ингредиенттерді, мысалы, лосось іріңі (икура; イクラ) пайдалануға мүмкіндік бермеді. Токио теңіз жағасындағы қала болғанымен, суытқыш ойлап табылғанға дейін тағамның қауіпсіздігіне алаңдаушылық болды. Балықтың шіруін болдырмау үшін Ханая оны аздап пісіріп немесе соя соусымен немесе сірке суымен маринадтайтын. Тонның майлы іш етінің тез шіруіне байланысты адамдардың оны ұнатпауы заңды болды. Ханая жұқа етті соя соусымен маринадтап, содан кейін кесілген балықты бүгінгі стандарттармен салыстырғанда үлкен көлемдегі сірке суы қосылған күріш шарына қойып беретін. Оның сушиі бүгінгі «шикі балық» туралы қалыпты түсінікпен мүлдем салыстыруға келмейді. Ханая 1858 жылы 60 жасында қайтыс болды. Ханаяның тағам дайындау өнері сол кездегі жапондық тамақтану әдеттерінен ерекшеленді. Бастапқыда аспаз сушиді тек қосымша жұмыс ретінде дайындаса, кейіннен бірте-бірте арзан суши сату орындары (ятаи; 屋台) пайда болды. Бірақ үкімет осы күмәнді тағам сату орындарына тыйым салғаннан кейін, суши мейрамханалары (рётей; 料亭) кеңінен таралды. Бүгінде салыстырмалы түрде қолжетімді конвейерлік суши (кайтен зуши; 回転寿司) танымал.