Кіріспе

Хебрид аймағындағы МакНикейл руы

Алдыңғы МакНейк

Алғашқы MacNeacail туралы жазбадағы адам 14 ғасырдағы Джон "мак Nakyl" немесе "Macnakild" болуы мүмкін. Бұл адам 1467 жылғы қолжазбадағы "Николдың ұлы Жохан" болуы да мүмкін. Джон Шотландияның тәуелсіздік соғыстары кезінде Англияның Эдуард I-нің Батыс таулы аймағындағы жетекші қолдаушыларымен байланысты үш ағылшын құжатында тіркелген. Бір құжатта 1306 жылы Эдуардтан оның қолдаушыларына – Росс графы Вильгельм I, Лаклан МакРуари, оның інісі Руари және Джон "мак Накилге" хаттар жеткізілгені жазылған. 1314 және 1315 жылдары Англия королі Эдуард II өзінің Батыс таулы аймағындағы негізгі қолдаушысы Аргиллдің Джон Макдугаллға Дональд де Инсуланы, оның інісі Годфриді (екеуі де Макдональдтар болуы мүмкін), сэр Патрик Грэмді және Джон "Макнакилдті" корольдік амандыққа қабылдауды бұйырды. Бұл үш жазба Джонның Батыс таулы аймағы немесе Гебрид аралдарындағы көрнекті басшы болғанын көрсетеді, ол құжаттарда онымен бірге аталған басқа да адамдар сияқты. Джонның Джон Барбурдың 14 ғасырдың соңындағы "Брус" поэмасындағы аты жоқ МакНиколмен бірдей болуы да мүмкін. Поэманың осы МакНикол туралы бөлімі 1316 жылы Эдвард Брюстің Каррикфергус қамалын қоршауына қатысқанын баяндайды. Поэмадағы МакНикол кемелермен байланысты болғандықтан, бұл Джонның маңызды Гебридтік болғанына қосымша дәлел болуы мүмкін.

Дәстүр

XVI ғасырдың басында Макнейлдер Скайдағы Тротерниш аймағында шоғырланған, бірақ жергілікті беделді, шағын тайпа ретінде тарихқа енген. Дегенмен, ұзақ жылдар бойы сақталған гаэльдік дәстүрлер, жер-су аттары және 1467 жылғы қолжазбалар олардың күшінің бір кездері әлдеқайда зор болғанын көрсетеді. Олар XIII ғасырда Солтүстік Гебрид аралдарының көп бөлігін және Солтүстік-Батыс материгін билеген. Уильям Мэтисон Макниколдерді «нормандтық кезеңнің соңында Сыртқы Гебридтердегі жетекші отбасы» деп атады. Бұл дәстүрдің орталық тұсы – Макнейлдердің бір кездері Льюис аймағына ие болғаны, бірақ мұрагер қыздың үйленуі арқылы жерлерін Маклеодтарға жоғалтқаны туралы мәлімдеме. Бұрмаланған Баннатин қолжазбасы Макнейлдердің Манн корольдерінен Льюисті алғанын және кланның аралға иелігі мұрагер қыздың Маклеодқа үйленуімен аяқталғанын көрсетеді. Қолжазбада сондай-ақ Макнейлдердің бір тармағы Маклеодтардан бұрын Скайдағы Уотерниш аймағын иеленгені де айтылған. Маргарет Макниколдың Леодтың ұлы Мёрдокқа (немесе кейбір деректерде Мёрдоктың ұрпағы Торкилге) үйленуі 1343 жылға дейін болған, осы жылы Льюис Маклеодтары патшалық жарлық арқылы жер иеліктерін растаған. Бұл неке туралы бірнеше ғасыр бойы қараңғы әңгімелер тарады. XVII ғасырда Брагарлық Джон Морисон «Макнейлдер туралы» былай деп жазды: «Торквилл, оның жалғыз қызы (Клавдийдің ұлы Олифеус, ол да Норвегия королінің ұлы деп есептеледі), зорлықпен үйленді, және бірден Макнейлдердің бүкіл әулетін қырды, содан кейін бүкіл Льюис аймағына ие болды». Басқа дәстүрлер Макнейлдерді Ассинт және Коигах материктерімен байланыстырады; Уллапул маңындағы Каистеал Мхик Неакил («Макнейлдің қамалы») қираған орындары осы байланысты растауы мүмкін. Осы шашыраңқы деректер мен дәстүрлер ортағасырлық солтүстік-батыстағы маңызды саяси және аумақтық күш ретінде Макниколдердің беделін нығайтады, олар XIV ғасырда аумақтық мәселелерге байланысты үлкен құлдырауға ұшырады, бұл аймақтағы билік тепе-теңдігін бұзды. Бұл түсіндірме Дэвид Селлар көрсеткендей, Льюис Маклеодтарының ерте тарихындағы екі фактімен расталады. Қазіргі Корольдік Ирланд академиясының қорында сақталатын Маклеод шежіресі 1467 жылғы Макникол шежіресін иеленеді, ол ерте ортағасырлық есімдердің таныс тізіміне үздірілмей кіреді. Екіншіден, 1343 жылы Льюис Маклеодтарына Ассинт аймағын берген патшалық жарлықта мұрагерлік тек еркек желісі бойынша жүзеге асырылады деген нақты талап қойылды. Селлардың айтуынша, «Маклеодтар жаңадан алған жерлерін мұрагер қыз арқылы жоғалтқысы келмеді!» 1467 жылғы қолжазбаны осы оқиғалардың жарығында қарастыруға болады, өйткені арал иелері мен олардың одақтас отбасыларының билігін көрсету үшін жасалған құжатта Маклеодтардың таңқаларлық түрде жоқ екендігі байқалады. Макниколдер лордствоның кеңесшілері болғандықтан, Рональд Блэк 1467 жылғы қолжазбаның жоғалған аумақтары бойынша талаптарын жалғастыру мақсатында жасалғанын болжайды: отбасы басшысы Джонды корольдік норвегиялық әулеттен және Льюистің бұрынғы иелерінен шыққан деп көрсету. Егер осы түсіндірме дұрыс болса, Джонның әкесі Эвен Макникол, мұрагер қыздың інісі болуы мүмкін – немесе оның аумақтарын күштеп иеленуіне кедерес келтіре алмайтын тым жас немесе заңды емес бала.

16-19 ғасырлар

XVI ғасырда Макниколл басшылары Скай аралындағы Скоррибреак үйінде орналасқан, оны шотланд тәжі 1263 жылы Ларгс шайқасындағы көрсеткен қызметтері үшін сыйлаған делінеді. 1540 жылы олардың үйіне Джеймс V келді, ол Гебрид аралдарының басшыларына билік орнатуға тырысты. Бұл оқиға ескі Макниколл әндерінде мақтанышпен еске алынады. Скай аралының басқа жерлерінде Макниколлдар Снизорт өзені бойындағы Сент-Колумба соборының негізгі демеушілері болды. Кланның 28 басшысы оның жерінде жерленген деп саналады, ал кішкентай капелла олардың жомарттығының құрметіне «Макниколлдың дәлізі» деп аталады. Аралдар Лордтығының таратылуынан кейін клан Слет Макдональдтарымен бірікті. Малколмуилл Макниколл және оның інісі Николл Макдональдтар мен Маклин арасындағы қақтығысқа қатысты: екеуі де 1563 жылы Муллде «өрт қосу және кісі өлтіру» ісі үшін кешірілді. Шотландиядағы 17 ғасырдың азамат соғысы кезінде Макнейкаилдер Слит әулетімен бірге шайқасты. Сорли Макниколл Сэр Джеймс Макдональдтың кланын Карл I және Монтроз графының қызметіне жинауына көмектескен «достары мен ізбасарларының» бірі ретінде тізімделген. Скоррибреактың басшысы, құрметті Дональд Николсон, 17 ғасырдың соңында кланның басшысы болды және оның 23 баласы болды, олар арқылы ол көптеген Скай отбасыларының ортақ атасы саналады. Дональдтың епископалдық дінге адалдығы және 1689 жылдан кейін Уильям III-ке адалдық серт беруден бас тартуы оның 1696 жылдан кейін діни ұстанымдарымен келіспегендіктен шіркеуден қуылған болуы мүмкін. Слит Макдональдтары 1689 және 1715 жылдардағы Якобит көтерілістерінде шайқасты, және Николсонның олардың қатарында қызмет еткені мүмкін: 1745 жылы үкімет үшін жиналған барлау мәліметтері Скоррибректан Джон Николсонды Скайдың көтерілісшілерінің бірі ретінде анықтады, егер Макдональдтар қайтадан далаға шықса. 1745 жылғы көтерілісте Слит Макдональдтары әрекеттен аулақ болды, бірақ дәстүр Николсонның тобының Якобит қызметінде Каллоденде шайқасқанын айтады. Скайдан тыс жерде Александр Маккензи, «Маккензи кланының тарихында» Сторнуэйден Ангус Николсон Льюис аралынан 300 адамды Якобит қызметіне жинағанын, бірақ олар құрлыққа қонғанда ашулы Сифорт графының бұйрығымен кері қайтарылғанын мәлімдейді. Бірнеше Николсон Куллоденнен кейін Гебрид аралдарында қашқан принц Чарльз Эдуардты жасыруға байланысты жасырын іс-әрекеттерге қатысты. Рассадағы Якобит Маклоудтардың туысы ретінде бас Джон Николсон ханзаданы өз иеліктерінде сиыр сарайында жасыруға көмектескен болуы мүмкін: Джонның ұрпақтары ханзаданың шашынан бір түйін сақтап, Скоррибреак жерінде түнде ішкен тостағанды сақтады. Маргарет Николсон, құрметті Дональдтың немересі және Солтүстік Уисттегі Киркибосттан Джон Макдональдтың әйелі, Флора Макдональдтың серігінде ханзаданың жақын арада келетінін хабарлау үшін Минч бұғазын Скайға кесіп өтті. Кланның тағы бір адамы, Раасайдан Дональд Николсон, жас ханзаданың қашуына көмектесті және епископ Роберт Форбс «The Lyon in Mourning» еңбегінде үкімет әскерлері тұтқындағаннан кейін ханзаданың қайда екенін жариялаудан бас тартқаны үшін азап шеккенін жазды. Дональд Николсонның ұрпақтары Австралияға көшіп, оның ханзаданың жетекшілерінің бірі ретінде қызмет еткенін отбасылық Киелі кітапқа жазды. Скай ақыны Сорли Маклин өзінің аналық ата-бабасы Эоган (Эвен) Николсонның «Портри маңындағы жақсы жерінен принц Чарльздің қашуына көмектескені үшін қуылғанын» отбасылық дәстүр ретінде атап өтті. 19 ғасырда клан Таулы жерлерді тазартудан қатты зардап шекті, нәтижесінде кланның көптеген мүшелері Шотландиядан көшіп кетуге мәжбүр болды. 1826 жылы басшының ұлдары Скайдан шығып, Тасманияға қоныстанды.

20 ғасыр

1934 жылы кланның бас мұрагері Норман Александр Николсонға Лорд Лион қарулы королі герб берді – алтын түсті фонға қызыл түсті үш бүркіт басының арасында шеврон, ал тудың үстіндегі белгі – қызыл түсті бүркіт басы, ал ұраны: SGORR A BHREAC және GENEROSITATE NON FEROCITATE. 1980 жылы Норман Александрдың ұлы Иан Лорд Лионға клан басшысы ретінде мойынұстауын сұрады және ол «Макек және Скоррибреактың Иан МакНекаль, Хайленд кланының басшысы» деп ресми танылды. Қазіргі клан басшысы – Джон МакНейкэл және Скоррибреактың Джон МакНейкэл, ол Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Баллина қаласында тұрады. Скай аралындағы дәстүр бойынша, МакНикол кланының басшысы МакНикол Мор Расайдың Маклиодымен қызу дауға түседі. Екеуі ағылшын тілінде пікірталас кезінде, тек гаэль тілінде сөйлейтін қызметші олардың ұрысқанын ойлады. Қожайыны қауіптің ішінде деп есептеген қызметші, қылышын тартып алып, МакНикол Морды өлтіреді. Екі рудың арасындағы араздыққа жол бермеу үшін, клан ақсақалдары мен екі рудың басшылары кеңес құрып, МакНиколдерді қалай жұбататынын шешті. Келісім бойынша, Николь кланының «ең төмен дәрежедегі» мүшесі Расайдың Маклиодының басын кесуге тиіс болды. Сәлеке тоқушы Ломах таңдалды және ол Расай иесінің басын кесіп тастады.

Ұрпақ қамалы

МакНикол қамалы, сондай-ақ Сторноуэй қамалы деп те аталады, Льюис аралындағы Сторноуэй портындағы пирс астында орналасқан. Гербтің өзі – қызыл түстің ішінде жойылған бүркіттің басы. Герб белгісімен бірге геральдикалық элементтер клан басшысы Макнеакилдің және Скоррибреактың қаруларынан алынған. Макнеакил мен Николсон кландарының басшыларының қарулары шын мәнінде өте ұқсас: Макнеакил басшысының қарулары Николсон басшысының қаруларына бағынышты. Роберт Бэйннің сөзіне сәйкес, Макнеакил кланының белгісі – сағақ азалия.

Тартан

1845 жылы Джеймс Логанның «Шотландия таулы аймақтарының тайпалары» еңбегінде, Р.Р. МакИан салған суреттерімен бірге, МакНикол/Николсон тартаны тартан шаль жамылған әйелді көрсетеді.

Атаудың шығу тегі

Бүгінде Макнеакил кланының көптеген мүшелері Николсон фамилиясын (және оның түрлерін) тасымалдайды. Бұл 17 ғасырдың соңында клан мүшелері өздерінің гэль тіліндегі есімдерін (қазіргі шотланд гэль тілінде: MacNeacail) Николсонға ағылшынша өзгерте бастауының себебінен туындады. Николсон фамилиясы "Никольдің ұлы" деген мағынаны білдіреді. Николь есімі – Николас есімінің кішірген түрі, грек тіліндегі Νικόλαος сөзінен алынған, ол "жеңіс тұрғындары" немесе "жеңімпаз халық" дегенді білдіреді. Николь есімі алғаш рет Нормандар арқылы Британ аралдарына әкелінді. Николас орта ғасырларда өте кең таралған есім болды және әртүрлі формаларында тегіс атау ретінде қолданылды.

Бірдей аталатын отбасылар мен кландар

Көптеген отбасылар кланмен бірдей тегін алып жүргенімен, олардың кланмен тарихи байланысы жоқ болуы мүмкін. Мысалы, дәстүр бойынша, Аргиллдегі Макниколдар 16 ғасырлық Макфиден тараған деп саналады. Ангустағы Макниколдар басқа осындай тегті отбасымен байланыстырыла алмайды, бірақ олар Ангустағы Кинклюн Николстарымен туыс болуы мүмкін. Льюис аралындағы Макниколдардың кейбіреулері МакНикл кланымен байланысты болуы мүмкін, ал қалғандары бастапқыда МакРитчилер болған. Николсон отбасы 17 ғасырдан бері Кайтнесте тіркелген. Балоги Николздары 20 ғасырдың басында Макнеакил кланынан тарағанын мәлімдеді; отбасы Маккинтоштердің қысымымен оңтүстікке ығысқандарын айтты. Мұндай қақтығыс туралы жазбалар болмаса да, Маккинтош кланының тарихында олардың қолдаушыларының бірі ретінде "Клан Николь вик Олан" деп белгілі бір тайпа жазылған (бірақ бұл тайпа 15 ғасырдың соңынан кейін еске алынбаған). Шетландтағы Николсон тегін алған отбасының тегі 17 ғасырлық бір адамнан басталады, ал екінші отбасы Абердин және Эдинбургтағы Николсондармен туыс. Клуни, Кемней және Гленберви Никольсондары да Абердин және Эдинбургтегі Николсондардан тараған. Соңғы отбасы, сондай-ақ Клан Николсон деп белгілі, осы тегтің негізгі Төмендік отбасы болып табылады. Бұл отбасының тарихы Абердинде 15 ғасырдың ортасына дейін жетеді және соңғы жылдары сол Илк Никольсонмен ұсынылған. Отбасының Макнеакил кланымен ешқандай байланысы белгілі емес.