DVD аймақтық кодтары және географиялық аумақтар

Кіріспе

DVD-нің ерекшеліктері

DVD аймақтық кодтары – 1997 жылы енгізілген цифрлық құқықтарды басқару тәсілі. Ол құқық иелеріне DVD-дискінің халықаралық таралуын, оның мазмұнын, шығарылу күні мен бағасын тиісті аймаққа сәйкес бақылауға мүмкіндік береді. Бұл аймақтық кодталған DVD ойнатқыштар арқылы іске асырылады, олар тек өз аймағына кодталған DVD-дискілерді (немесе аймақ коды жоқ дискілерді) ойнатады. Америкалық DVD көшірмелерін бақылау қауымдастығы DVD ойнатқыштарын өндірушілерден Өңірлік ойнатуды бақылау (RPC) жүйесін енгізуді талап етеді. Дегенмен, аймақ кодтамасын ескермейтін аймақсыз DVD ойнатқыштар да саудада бар, сондай-ақ көптеген DVD ойнатқыштарды аймақсыз етуге болады, бұл кез келген дискіні ойнатуға мүмкіндік береді. DVD-дискіде бір код, бірнеше код (көп аймақты) немесе барлық кодтар (аймақсыз) қолданылуы мүмкін.

Аймақ кодтары мен елдер

+DVD аймақ коды және географиялық қолданылу аймақ коды. Әлем бойынша. Бұл дискілерде 1-ден 8-ге дейінгі барлық аймақтар белгіленген, бұл дискілерді барлық аймақтарда ойнатуға мүмкіндік береді. АҚШ (Пуэрто-Рико қоса алғанда), Канада және Бермуда. Еуропа (Беларусь, Ресей, Украина және ТМД елдерінен басқа), Гренландия, Ұлыбританияның теңізден тыс аумақтары, Францияның теңізден тыс аумақтары, Таяу Шығыс, Эсватини, Лесото, Оңтүстік Африка және Жапония. Оңтүстік-Шығыс Азия, Оңтүстік Корея, Тайвань, Гонконг және Макао. Латын Америкасы (Француз Гвианасы мен Пуэрто-Рикодан басқа), Кариб бассейні (Француздық Батыс Индиядан басқа) және Океания (Француз Полинезиясы, Жаңа Каледония, Уоллис және Футуна, Гавайиден басқа). Африка (Мысыр, Лесото, Эсватини, Оңтүстік Африка, Майотта және Реюньоннан басқа), Ресей, Беларусь, Украина, Орталық Азия, Оңтүстік Азия, Моңғолия және Солтүстік Корея. Қытай. Азиядағы MPAA-ға қатысты DVD-лер және алдын ала шығарылған "медиа" көшірмелері (ұшақтар, круиздік кемелер, ғарыш кемелері сияқты). Кез келген аймақтардың комбинациясы бір дискіге қолданылуы мүмкін. Мысалы, 2/4 аймақтық DVD Еуропа, Латын Америкасы, Океания және кез келген басқа 2 немесе 4 аймақта ойнатуға жарамды. "Аймақ 0" және "БАРЛЫҚ" дискілері әлемде ойнатуға арналған. "Аймақ 0" термині сондай-ақ 1-ден 8-ге дейінгі аймақтарды қолдау үшін жасалған немесе өзгертілген DVD ойнатқыштарды сипаттайды, осылайша аймақтан тәуелсіз көптеген дискілермен үйлесімділікті қамтамасыз етеді. Бұл шешім DVD форматының алғашқы күндері танымал болды, бірақ студиялар "Аймақтық кодтауды жақсарту" (RCE) жүйесін енгізу арқылы жауап берді, бұл жүйе мұндай құрылғыларда ойнатудан бас тарту үшін дискілерді реттеуге мүмкіндік берді. Балтық елдерінде сатылатын DVD дискілері 2-ші және 5-ші аймақ кодтарын пайдаланады, себебі бұрын 5-ші аймақта болған (КСРО құрамында болғандықтан), бірақ тауарлардың еркін қозғалысы туралы ЕО заңнамасы 2-ші аймаққа өтуге әкелді. Еуропалық 2-ші аймақтық DVD-лер "D1" дейін "D4" кодтарымен таңбалануы мүмкін. "D1" тек Ұлыбританияда шығарылады; "D2" және "D3" Ұлыбритания мен Ирландияда сатылмайды; "D4" бүкіл Еуропа бойынша таратылады. Ұлыбритания мен Францияның теңізден тыс аумақтарында (екеуі де 2-ші аймақта) географиялық орналасуына байланысты өздерінің отандарынан өзгеше аймақтар (4 немесе 5) болуы мүмкін. Мексикада және Латын Америкасының қалған бөлігінде сатылатын көптеген DVD дискілері 1-ші және 4-ші аймақ кодтарын қамтиды. Кейбіреулері 2006 жылдан кейін Blu-ray A аймағымен сәйкес келу үшін ғана 1-ші аймақтық болып табылады. Мысыр, Эсватини, Лесото және Оңтүстік Африка DVD-нің 2-ші аймағында, ал қалған Африка елдері 5-ші аймақта орналасқан, бірақ барлық Африка елдері Blu-ray үшін бірдей аймақтық кодты (B аймағы) пайдаланады. Солтүстік Корея мен Оңтүстік Кореяда әртүрлі DVD аймақ кодтары бар (Солтүстік Корея: 5-ші аймақ, Оңтүстік Корея: 3-ші аймақ), бірақ Blu-ray үшін бірдей аймақтық кодты (A аймағы) қолданады. Қытайда екі DVD аймақ коды қолданылады: Қытай материгі 6-шы аймақты пайдаланады, ал Гонконг пен Макао 3-ші аймақты пайдаланады. Сондай-ақ екі Blu-ray аймағы қолданылады: Қытай C аймағын, ал Гонконг пен Макао A аймағын пайдаланады. Үндістандағы көптеген DVD дискілері 2-ші, 4-ші және 5-ші аймақ кодтарын біріктіреді немесе 0 аймақтық болып табылады.

+DVD region codes and geographic scopeRegion codeArea Worldwide. These discs have all region 1 through 8 flags set, allowing the discs to be played in all regions. United States (incl. Puerto Rico), Canada, and Bermuda Europe (except Belarus, Russia, Ukraine and CIS), Greenland, British Overseas Territories, Overseas France, Middle East, Eswatini, Lesotho, South Africa, and Japan Southeast Asia, South Korea, Taiwan, Hong Kong, and Macau Latin America (except French Guiana and Puerto Rico), Caribbean (except French West Indies), and Oceania (except French Polynesia, New Caledonia, Wallis and Futuna, and Hawaii) Africa (except Egypt, Lesotho, Eswatini, South Africa, Mayotte and Réunion), Russia, Belarus, Ukraine, Central Asia, South Asia, Mongolia, and North Korea Mainland China MPAA related DVDs and "media copies" of pre releases in Asia 8 International venues such as aircraft, cruise ships, and spacecraft

Any combination of regions can be applied to a single disc. For example, a DVD designated Region 2/4 is suitable for playback in Europe, Latin America, Oceania, and any other Region 2 or Region 4 area. So called "Region 0" and "ALL" discs are meant to be playable worldwide. The term "Region 0" also describes the DVD players designed or modified to incorporate Regions 1–8, thereby providing compatibility with most discs, regardless of region. This apparent solution was popular in the early days of the DVD format, but studios quickly responded by adjusting discs to refuse to play in such machines by implementing a system known as "Regional Coding Enhancement" (RCE). DVDs sold in the Baltic states use both region 2 and 5 codes, having previously been in region 5 (because of their history as part of the USSR), but EU single market law concerning the free movement of goods caused a switch to region 2. European region 2 DVDs may be sub coded "D1" to "D4". "D1" are the UK only releases; "D2" and "D3" are not sold in the UK and Ireland; "D4" are distributed throughout Europe. Overseas territories of the United Kingdom and France (both in region 2) often have other regions (4 or 5, depending on geographical situation) than their homelands. Most DVDs sold in Mexico and the rest of Latin America carry both region 1 and 4 codes. Some are region 1 only after 2006 to coincide with Blu Ray region A.

Egypt, Eswatini, Lesotho, and South Africa are in DVD region 2, while all other African countries are in region 5, but all African countries are in the same Blu ray region code (region B). North Korea and South Korea have different DVD region codes (North Korea: region 5, South Korea: region 3), but use the same Blu ray region code (region A). In China, two DVD region codes are used: Mainland China uses region 6, but Hong Kong and Macau use region 3. There are also two Blu ray regions used: China uses region C, while Hong Kong and Macau use region A. Most DVDs in India combine the region 2, region 4, and region 5 codes, or are region 0.

Өңірлік кодпен жетілдірілген

Өңірлік кодты жақсарту, сонымен қатар "RCE" немесе "REA" деп те аталады, бір аймақтың дискілерін басқа аймақта ойнатуды болдырмауға жасалған кейінірек қолданылған әрекет болды, тіпті дискі аймақсыз ойнатқышта ойнатылса да. Бұл схема тек бірнеше дискіге орнатылды. Дискіде 1-аймақ ретінде кодталған негізгі бағдарламалық материал болды. Сонымен қатар, ол 2, 3, 4, 5 және 6 аймақтар ретінде кодталған әлем картасының қысқа бейне циклын да қамтыды. Мақсаты – дискі 1-аймақтан өзге ойнатқышта ойнатылғанда, ойнатқыш өзінің туған аймағына арналған материалды ойнатуы керек еді. Бұл жоғарыда аталған картаның бейне циклын ойнатты, одан шығу мүмкін емес еді, себебі пайдаланушы басқару элементтері өшірілген болатын. Бұл схема негізінен кемшіліктері бар еді, өйткені аймақсыз ойнатқыш дискіні ойнатуға тырысқанда, бұрын енгізілген дискімен жұмыс істеген соңғы аймақты пайдаланады. Егер дискі ойнатылмаса, жұмыс істейтінін тапқанша, басқа аймақтарды да сынап көреді. RCE-ді "қалыпты" 1-аймақ дискісін қысқаша ойнату арқылы жеңуге болады, содан кейін RCE қорғалған 1-аймақ дискісін енгізу арқылы, ол ойнатыла бастайды. RCE сонымен қатар 1-аймаққа арналған нақты ойнатқыштармен де бірнеше проблема тудырды. Көптеген "көп аймақты" DVD ойнатқыштар дискінің аймақ кодын автоматты түрде анықтап, сәйкестендіру арқылы немесе пайдаланушыға белгілі бір аймақты қолмен таңдауға мүмкіндік беру арқылы аймақтық құлыптауды және RCE-ді жеңді. Кейбір DVD ойнатқыштар өндірушілері қазір аймақтық құлыптауды қалай өшіру туралы ақпаратты ашық түрде ұсынады, ал кейбір соңғы модельдерде ол әдепкі бойынша өшірілген сияқты көрінеді. DVD Shrink сияқты компьютерлік бағдарламалар RCE шектеусіз аймақтық кодталған DVD-нің көшірмелерін жасауға мүмкіндік береді.

Мақсаты

Аймақтық кодтаудың бір мақсаты – шығарылым күндерін бақылау. Цифрлық үй бейнежазбасының пайда болуымен қауіп төндірген киномаркетинг әдістерінің бірі – фильмді кинотеатрларда көрсеткен соң, кейінірек басқа елдерде жалға беру немесе сату дәстүрі еді. Бұл тәжірибе тарихи түрде кең таралған, себебі цифрлық кино пайда болғанға дейін фильмді бүкіл әлемде бір уақытта шығару тым қымбатқа түсетін. Ең маңыздысы, фильмді кинотеатрда көрсету үшін оның көшірмесін жасау әрқашан қымбат болған, бірақ фильмнің шығуынан кейінгі алғашқы апталарда көптеген көшірмелер қажет болатын. Шығарылым күндерін бөлуге арқарай, кейбір көшірмелерді басқа аймақтарда қайта пайдалануға болады. Мысалы, "28 күннен кейін" фильмі АҚШ кинотеатрларында көрсетілместен бұрын Ұлыбританияда DVD форматында қолжетімді болды. Бейнетаспалар өзіндік аймақтық сипатқа ие болды, себебі форматтар сол аймақтағы телеарналар қолданатын кодтау жүйесімен, мысалы NTSC және PAL сияқты, сәйкес келуі керек еді. Дегенмен, 1990 жылдардың басынан бастап PAL құрылғылары NTSC форматындағы жазбаларды ойнату мүмкіндігін ұсынды. DVD-дискілер бұл тұрғыдан азырақ шектеулерге ие. Аймақтық кодтау киностудияларға DVD-дискілердің жаһандық шығарылым күндерін тиімдірек бақылауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, фильмнің авторлық құқығы әртүрлі аумақтарда әртүрлі тұлғаларға тиесілі болуы мүмкін. Аймақтық кодтау авторлық құқық иелеріне өз аймақтарындағы DVD-ойнатқышта ойнатылатын, олардан роялти ала алмайтын аймақтан келген DVD-дискіні пайдалануға тыйым салуға (көмектесуге) мүмкіндік береді. Аймақтық кодтау DVD-дискілерді бір аймақтан екінші аймаққа импорттауға қарсы шара ретінде қолданылады.

Бағдарламалық DVD ойнатқыштары

Көптеген тегін және ашық кодты DVD ойнатқыштар аймақтық кодтаманы назарға алмайды. Мысалы, VLC аймақтық кодтаманы күштеп орындамайды; бірақ, CSS шифрлауын жеңу үшін DVD-нің бастапқы деректеріне қол жеткізуді қажет етеді, және мұндай қол жеткізу RPC 2 микропрограммасы бар кейбір дисктерде, дискіні ойнатқыш құлыпталған аймақтан өзге аймақтан ойнағанда мүмкін болмауы мүмкін. Көптеген коммерциялық ойнатқыштар аймақтық кодқа құлыпталған, бірақ оларды бағдарламалық жасақтама арқылы оңай өзгертуге болады. DVD аймақтық кодын жоятын, яғни "DVD аймақ өлтіруші" деп аталатын басқа бағдарламалық жасақтама, DVD аймақ кодын бағдарламалық ойнатқыштан алып тастайды (немесе жасырады). Олардың кейбіреулері RPC 2 микропрограммасының құлыптауын айналып өте де алады.

Айналып өту

DVD-нің аймақтық кодтамасын барлық аймақтық кодтарға арналған белгілерді қосатын көшірме жасап, барлық аймақтық DVD құру арқылы айналып өтуге болады. DVD-нің сақтық көшірмесін жасау бағдарламалық құралы мұны істей алады, ал кейбіреулері Macrovision, CSS және қолданыстан шығарылған пайдаланушы операцияларын (UOps) жоюға да қабілетті. Көптеген аймақтық шектеулі DVD-де (бірақ RCE DVD-де емес) аймақ коды "VIDEO TS.IFO" файлында (VMGM MAT кестесі), 34 және 35 байттық ығысымдарда сақталады. Сегіз аймақтың әрқайсысы 2-нің дәрежесіне сәйкес келеді: 1-ші аймақ 1 (2⁰), 2-ші аймақ 2 (2¹), 3-ші аймақ 4 (2²), және осылайша 8-ші аймаққа дейін, ол 128 (2⁷) сәйкес келеді. Дискіде кодталмаған әр аймақтың мәндері файлдағы мәнді алу үшін қосылады. Мысалы, 1-ші аймаққа кодталған, бірақ 2-ші – 8-ші аймақтарға кодталмаған дискіде 2+4+8+16+32+64+128=254 мәні болады. 1, 2 және 4 аймақтарға кодталған дискіде 4+16+32+64+128=244 мәні болады. Аймақсыз немесе RCE қорғалған DVD нөлдік мәнге ие болады, себебі ешқандай аймақтар шектеуден босатылмайды.

Видео ойын консольдары

Xbox, Xbox 360, PlayStation 2 және PlayStation 3 консольдерінің барлығы DVD ойнату үшін аймақтық шектеуге ие. PlayStation 2 консоліне modchip арқылы аймақтық шектеуді алып тастауға болады. PlayStation 3, PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One және Xbox Series X фильм DVD-лері мен Blu-ray дискілері үшін аймақтық шектеуге ие болғанымен, бейне ойындар үшін аймақтан еркін, бірақ онлайн дүкендегі қосымша мазмұн аймақтық шектеуге ие және дискінің аймағымен сәйкес болуы тиіс.

Blu-ray дискінің аймақ коды

Blu-ray дискілерде DVD-ге қарағанда әлдеқайда қарапайым аймақ кодтары жүйесі қолданылады, онда тек үш аймақ бар: А, В және С. DVD-лерге ұқсас, көптеген Blu-ray дискілер 0 аймақ (аймақсыз) ретінде кодталған, бұл оларды әлемдік ойнатқыштар үшін қолайлы етеді. Аймақ коды Аймақ /1 Америка және оның тәуелділіктері, Тайвань, Жапония, Гонконг, Макао, Корея және Оңтүстік-Шығыс Азия /2 Африка, Батыс Азия, Еуропаның көп бөлігі, Австралия, Жаңа Зеландия және олардың тәуелділіктері /3 Орталық Азия, Қытай, Моңғолия, Оңтүстік Азия, Беларусь, Украина, Ресей, Қазақстан, Молдова және олардың тәуелділіктері. Әлемдік. Аймақсыз – ресми параметр емес; «Аймақсыз» белгісі бар дискілерде ешқандай тулар қойылмаған немесе барлық үш ту қойылған. Blu-ray аймақтары DVD аймақтары сияқты емес, компьютерлік жүйе немесе дискі арқылы емес, тек ойнатқыш бағдарламалық жасақтамасымен тексеріледі. Аймақ коды файлда немесе тіркелімде сақталады, сондай-ақ ойнатқыш бағдарламалық жасақтамасының аймақ санағын қалпына келтіруге арналған хакерлік әдістер бар. Жеке ойнатқыштарда аймақ коды міндетті түрде бағдарламалық құралдың бір бөлігі болып табылады және осы бағдарламалық құрал арқылы күшіне енгізіледі. Аймақ кодтарын айналып өту үшін бағдарламалық қамтамасыз ету және көп аймақтық жеке ойнатқыштар қол жетімді. Керісінше, кейбір жеке ойнатқыштарды аймақсыз етуге болады. Blu-ray аймақтық кодтамасының жаңа түрі ойнатқыш/ойнатқыш бағдарламалық жасақтамасының аймағын ғана емес, сонымен қатар оның елдік кодын да тексереді. Мысалы, АҚШ және Жапония екеуі де А аймағында болғанымен, кейбір американдық дискілер Жапонияда орнатылған құрылғыларда/бағдарламалық жасақтамада немесе керісінше ойнатылмайды, себебі екі елдің кодтары әртүрлі (АҚШ-та 21843 немесе Hex 5553 («US» ASCII, ISO 3166 1 бойынша), ал Жапонияда 19024 немесе Hex 4a50 («JP»); Канадада 17217 немесе Hex 4341 («CA»). Blu-ray дискілерінде үш аймақ ғана болғанымен, елдік код Blu-ray дискілерінің аймақтық таралуын алты (немесе сегіз) DVD аймағынан гөрі әлдеқайда нақтырақ бақылауға мүмкіндік береді. Blu-ray дискілерінде DVD-дегі 7-ші және 8-ші аймақтар сияқты «ерекше аймақтар» жоқ. UltraHD (4K) Blu-ray дискілері аймақсыз, өйткені олар әдетте әлемдік аймақ ретінде кодталған.

Blu ray Discs use a much simpler region code system than DVD with only three regions, labeled A, B and C. As with DVDs, many Blu rays are encoded region 0 (region free), making them suitable for players worldwide. Region code Area /1 The Americas and their dependencies, Taiwan, Japan, Hong Kong, Macau, Korea, and Southeast Asia /2 Africa, West Asia, most of Europe, Australia, New Zealand, and their dependencies /3 Central Asia, China, Mongolia, South Asia, Belarus, Ukraine, Russia, Kazakhstan, Moldova, and their dependencies Worldwide. Region free is not an official setting; discs that bear the region FREE symbol either have no flags set or have all three flags set. Blu ray regions are verified only by the player software, not by the computer system or the drive, not like DVD regions. The region code is stored in a file or the registry, and there are hacks to reset the region counter of the player software. In standalone players, the region code is part of and enforced by the firmware. For bypassing region codes, there are software and multi regional standalone players available. On the other hand, some standalone players can be modified to be region free. A new form of Blu ray region coding tests not only the region of the player/player software, but also its country code. This means, for example, while both the US and Japan are Region A, some American discs are not going to be played on devices/software installed in Japan or vice versa, due to the two countries having different country codes (the United States has 21843 or Hex 5553 ("US" in ASCII, according to ISO 3166 1), and Japan has 19024, or Hex 4a50 ("JP"); Canada has 17217 or Hex 4341 ("CA"). Although there are only three Blu ray regions, the country code allows much more precise control of the regional distribution of Blu ray discs than the six (or eight) DVD regions. In Blu ray discs, there are not any "special regions" like the regions 7 and 8 in DVDs. UltraHD (4K) Blu Ray discs are region free as they're generally encoded as worldwide region.

Сын-пікірлер мен құқықтық мәселелер

Аймақтық кодтау, баға белгілеу сияқты заңсыз нарықты бақылау әдістерін жеңілдеткені үшін сынға ұшырады. Жаңа Зеландияда аймақтық кодталған DVD-дискілерді сату заңсыз.

Океания

Австралияның Бәсекелестік және Тұтынушылар Комиссиясы (ACCC) аймақтық кодтауды қолданатын DVD ойнатқыштар 2010 жылғы Бәсекелестік және Тұтынушылар Заңын бұзуы мүмкін екені жөнінде ескертті. ACCC-нің 2000 жылғы желтоқсан айындағы баяндамасында тұтынушыларға "импортталған DVD-лерді ойнау мүмкіндігін шектейтін шектеулерге байланысты DVD бейнеойнатқыш сатып алғанда сақтық таныту қажет" деп кеңес берілген. Баяндамада былай делінген: "Бұл шектеулерді көпұлтты кино индустриясы компанияларының тобы жасанды түрде енгізеді және олар PAL, NTSC және SECAM сияқты теледидар дисплей форматтарының арасындағы айырмашылықтардан туындамайды [ ]. ACCC қазіргі уақытта австралиялық тұтынушылар авторлық құқық иелері, мысалы, кинокомпаниялардың импортты шектеу арқылы бәсекелестікті қозғамай, DVD-лерге жоғары баға төлеп жатыр ма, жоқ па, соны зерттеуде. Сол (рұқсат етілген) бейне тақырыптары басқа елдерде арзан бағамен сатылатын жағдайда". Жаңа Зеландия авторлық құқық заңнамасы бойынша DVD аймақтық кодтары және DVD ойнатқыштарда оларды қолдану механизмдері заңмен қорғалмайды.

Еуропа

Бұл практиканы Еуропалық Комиссия да сынға алды, және 2001 жылдың 14 наурызынан бастап осының нәтижесінде туындаған бағалық дискриминация Еуропалық бәсекелестік құқығын бұзу болып табыла ма, жоқ па, соны тергеп отырды.

Солтүстік Америка

The Washington Post газетінде DVD-нің аймақтық кодтамасы бүкіл әлем бойынша DVD-ді заңды түрде сатып алып, өз елдеріне әкелуді қалаған саяхатшылар, шетел тілдерін оқыған студенттер, өз елдеріндегі фильмдерді көруге ниеттенген иммигранттар және шетелдік кино әуесқойлары үшін елеулі қиындық тудыратыны айтылды.