Асамовтың "Американ кітап сатушылар қауымдастығындағы кісі өлтіруі"
Murder at the ABA
Айзек Азимовның 1976 жылғы «ABA-дағы кісі өлтіруі» детективтік романы. Жазушы Дариус Джаст кітап көрмесінде өлім сырына тап болады. Метафикция, өзіндік стиль!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1976 жылы Айзек Азимовтың құпия романы
1976 mystery novel by Isaac Asimov
"ABA-дағы кісі өлтіру" (1976) – американдық жазушы Айзек Азимовтың құпия романы. Роман жазушы және әуесқой детектив Дариус Джасттың оқиғаларын баяндайды, Азимов оны өзінің досы Харлан Эллисонға ұқсатып жазған. Америка кітап сатушылар қауымдастығының съезіне қатысқан кезде Джаст өзінің досы мен шәкіртінің денесін табады. Ол өлімнің кісі қолынан болғанына сенімді, бірақ полицияны мұны дәлелдеуге көндіре алмайды, сондықтан Джаст өздігінен тергеу жұмысын бастайды. Бұл кітап метафикцияның мысалы болып табылады, себебі Азимовтың өзі кітап сатушылар съезінде болған кісі өлтіру туралы зерттеу жүргізіп жатқан кейіпкер ретінде кіріктірілген. 1979 жылы Азимов "ABA-дағы кісі өлтіру" романын "қазірге дейін жазған екі жүз кітабымның ішіндегі ең сүйіктісі" деп атады. "ABA-дағы кісі өлтіру" кітабы Ұлыбританияда "Authorized Murder" деген атпен жарық көрді.
Murder at the ABA (1976) is a mystery novel by American writer Isaac Asimov, following the adventures of a writer and amateur detective named Darius Just, whom Asimov modeled on his friend Harlan Ellison. While attending a convention of the American Booksellers Association, Just discovers the dead body of a friend and protégé. Convinced that the death was due to murder, but unable to convince the police, Just decides to investigate on his own. The book is an example of metafiction, as Asimov himself appears as a character doing research for a murder mystery set at a booksellers' convention. In 1979 Asimov described Murder at the ABA as "my favourite book of all two hundred I have written so far." Murder at the ABA was published as Authorised Murder in the United Kingdom.
Шығу тегі
Асимов өзінің екінші автобиографиялық томында, "Қуаныш әлі де сезіледі" (1980) кітабында "АБА-дағы кісі өлтіру" оқиғасының артындағы ерекше тарихты айтады. Асимовтың сөзіне қарағанда, "Франкфурттағы кісі өлтіру" атты кітап жазылған, онда Франкфурт кітап көрмесінде (Германия) ойдан шығарылған детективтік оқиға орын алған. Оның Doubleday редакторы Ларри Эшмед Асимовқа Америка кітап сатушылар қауымдастығы туралы осыған ұқсас кітап жазуды ұсынды. Асимов Нью-Йорктегі ABA конгресіне қатысып, өзінің детективтік әңгімесі үшін қажетті оқиға орнын, кейіпкерлерін және "ерекшелігін" ойлап табуға жететін "жергілікті ерекшеліктерді" зерделеді. Эшмед оған келесі жылғы конгреске дейін Doubleday-ге кітапты тапсыру қажет екенін хабарлады, яғни Асимовтың оны жазуға үш ай ғана уақыты бар еді. Осының салдарынан роман ерекше құрылымдарға толы, мысалы, Асимовтың әңгімелеу стилі туралы Just пен Асимов пікір алысатын түсіндірмелер, Асимов сыншылардың оны сынауын күткен. Кейін ол өзіне жұмыс істеу үшін көңіл көтеру қажет болғанын айтты.
Asimov recounts the unusual history behind Murder at the ABA in his second autobiographical volume, In Joy Still Felt (1980). According to Asimov, a book named Murder at Frankfurt had been written, placing a fictional mystery story at the Frankfurt Book Fair (Germany). His Doubleday editor, Larry Ashmead, proposed that Asimov write a similar book about the American Booksellers Association. Asimov attended the ABA convention in New York City and absorbed enough "local color" to invent the setting, characters and "gimmick" of his mystery story. Ashmead then informed him that Doubleday needed the book in time for the next year's convention, which meant that Asimov had only three months in which to write it. Consequently, the novel is full of odd constructions, such as footnotes where Just and Asimov debate the latter's storytelling style, which Asimov knew critics would pan. He said later that he needed the fun to keep himself working.
Сюжеттің сызбасы
Дариус Жюст бұрын жас жазушы Джайлс Деворге жаңа роман жазуға көмектескен. Ол Девордың бастапқы қолжазбаларын аяусыз өңдеп, жас авторды ұйымсыз нәрсені шедеврге айналдыруға мәжбүрлегенін айтады. Бірінші, бестселлер болған кітабы арқылы атақ-даңқ пен байлыққа ие болған Девор, екінші кітабын – оны Жюст көмегінсіз жазған – таныстыру үшін ABA конвенциясына қатысады. Жюст Деворға бір шаруаны орындауға ерікті болады – оның посылкасын алып, қонақ үй бөлмесіне жеткізуге, бірақ ол мұны ертеңгі күнге дейін ұмытып кетеді. Девордың қонақ үй бөлмесіне кіргенде, Жюст оны ванна бөлмесінде өлі күйде табады, көрінетін себебі душ қабылдағанда сырғып, басын кранға соққан. Басқалар бұл трагикалық апат деп есептейді, бірақ Жюст Девордың мінсіз тазалығы мен бөлменің шатақ күйде табылғандығына байланысты қылмыс болуын күдіктенеді. Ол Девордың бұрынғы әйелімен сұхбаттасады, ол посылкада Девордың бас әріптерімен белгіленген қаламдары болғанын айтады. Соңында Жюст бұл оқиғаны қонақ үйдегі есірткі саудасымен байланыстырады. Айырықша жағдай, қылмыскерді Деворды өлтіруге итермелеген нәрсе – Девор автограф сессиясында қарыз алған қалам еді, себебі Жюст оған өз қаламдарын уақтылы жеткізе алмады.
Darius Just had previously helped novice writer Giles Devore produce a breakthrough novel. Just credits himself with ruthlessly editing Devore's original drafts and forcing the young author to turn an incoherent mess into a masterwork. Having gained fame and fortune with his first book, a bestseller, Devore attends the ABA convention to promote his second book, which he wrote without Just's help. Just volunteers to run an errand for Devore – collecting a parcel for him and taking it to his hotel room – but he forgets to do so until the next day. Entering Devore's hotel room, Just discovers Devore dead in the bathroom, apparently having slipped in the shower and hit his head on the faucets. Others take this to be a tragic accident and nothing more, but Just suspects murder, based on Devore's compulsive tidiness and the disarray in which Just found the room. He interviews Devore's ex wife, who tells him that the parcel contained Devore's monogrammed pens. Just eventually ties the death to drug dealing at the hotel. Ironically, the object that led the murderer to kill Devore was a pen which Devore had borrowed during an autograph session because Just had failed to deliver him his own pens.
Кейіпкерлер
"АБА-дағы кісі өлтіру" фильміндегі сөйлейтін рөлдердің көбісі ойдан шығарылған кейіпкерлерге тиесілі. Асимов Нью-Йорк конвенциясына қатысқан бірнеше адамды енгізген, бірақ олардың ішінде тек біреуі, "The New York Times" газетінің Уолтер Салливаны ғана сөйлейді. Ол Дариус Жюсті таныстырғанда ғана "О, иә" дейді, соншалықты сенімді айтады ki, Жюст Салливан оны білгенін ойлап қалады. Дариус Жюст кейіннен Асимовтың "Қара жесірлер" әңгімесінде "Бардағы әйел" атты туындысында қайта пайда болады, ол алғаш рет "Ellery Queen's Mystery Magazine" журналында жарияланып, кейін "Қара жесірлердің банкеттері" жинағына енгізілді. Бұл әңгіме оның тағы бір оқиғасын баяндайды.
Almost all of the speaking parts in Murder at the ABA belong to fictional characters. Asimov included several people who actually attended the New York convention but only one of them, Walter Sullivan of The New York Times, has any spoken dialogue. He speaks only when he is introduced to Darius Just, saying "Oh, yes" in such a convincing manner that Just is almost fooled into believing Sullivan has heard of him. Darius Just would later reappear in Asimov's Black Widowers story "The Woman in the Bar", first published in Ellery Queen's Mystery Magazine and later included in the collection Banquets of the Black Widowers. It recounts one of his other adventures.