Кіріспе

Филандер Чейз (14 желтоқсан 1775 – 20 қыркүйек 1852) – американдық епископ, педагог және, әсіресе Огайо және Иллинойс штаттарындағы, АҚШ-тың батыс шекарасын зерттеуші пионер.

Жас шағы мен отбасы

Нью-Гэмпшир штатының Корниш қаласында, қаланың негізін қалаушылардың бірі – Дадли Чейз және оның әйелі Аллас Корбеттің ұлы Филандер Чейз дүниеге келді. Ол он төрт баланың ең кішісі болды және барлық бауырларынан аман қалды. Оның ата-бабалары Пуритан дінін ұстанған және Жаңа Англияға қашып келген адамдар еді. Әкесі, жергілікті Конгрегациялық шіркеудің диаконы, бес ұлының бірі дін қызметкері болсын деген ниетте болды. Үш ағасы сияқты (бірақ олардың дінге бейімділігі болмады), Филандер Дартмут колледжіне оқуға түсті. Оқу кезінде Чейз "Ортақ дұғалар кітабымен" танысып, Епископ шіркеуінде жаттық оқушы болды. 1795 жылы колледжді бітіргеннен кейін, ол дінге қатысты білімін жетілдіру кезінде Жаңа Англияның әртүрлі қалаларында жаттық оқушы ретінде жұмыс істеді. Осылайша ол туған қаласындағы Үшбірлік шіркеуін құруға көмектесті. Ол Rev. Томас Эллисонмен, Нью-Йорк штатының Олбани қаласындағы Санкт-Петер шіркеуінің пасторымен бірге оқыды, сонымен қатар жаңадан ашылған қалалық мектепте сабақ беріп өзін асырады. Ол Массачусетс штатының Хардвик қаласынан Мэри Фэйге үйленді. Олардың үш ұлы болды: Дадли, Джордж (1797–?), және Филандер (1800–1824). Оның әйелі көп жылдық денсаулық проблемаларынан кейін 1818 жылдың мамырында қайтыс болды. Филандер келесі жазда София Мэй Инграхамға (1783–1864) қайта үйленді және үш балалары болды: Генри (1820–1896), Мэри (1822–1894) және Филандер (1824–1872). Филандер Чейз Огайо штатының епископы болған кезде (кейін талқыланатын болады), оның 12 жасар туған інісі Салмон П. Чейз оның қамқорлығына алынды (әкесі қайтыс болғаннан кейін). Rev. Чейз жас жігіттің Уортингтондағы білімін бақылады. Кейін жас Чейз Цинциннати колледжіне оқуға түсіп, белгілі мемлекеттік қайраткер және заңгер болды, соның ішінде АҚШ-тың Бас судьясы лауазымын иеленді. Оның ағасы Дадли Чейз де ерекше жетістіктерге қол жеткізді (Вермонт штатынан АҚШ сенаторы ретінде), сондай-ақ оның туған інісі Дадли Чейз Денисон (Вермонт штатынан АҚШ өкілі ретінде) де көзге түсті.

Министрлік

1798 жылдың 10 мамырында епископ Сэмюэл Провост Чейзді Лонг-Айлендтегі (Нью-Йорк) Сент-Джордж шіркеуінде дьякондыққа бекітті, сондай-ақ Роберт Уетморды дін қызметкері етіп тағайындады. Екеуі де штаттың солтүстік және батыс бөліктерінде миссионерлік міндеттерді атқаруға жіберілді. Чейс Таулы аймақтан жоғарыдағы үш ғибадатхананың дін қызметкерлерінің бірі болды. Уетмор қатаң саяхаттарға төзе алмай, Шенектадиде қоныстанды, ал Чейс атпен евангелизмді жалғастырды, сонымен қатар Троядан Джордж көліне, Оберн мен Блумфилдке дейін шашырап кеткен ғибадатханалықтар мен басқа протестанттардың қажеттіліктерін қанағаттандырды. 1798 жылы ол Нью-Йорктің Утика қаласында Троица шіркеуінің алғашқы қауымын құруға көмектесті, ал келесі жылы болашақта Сент-Джон ғибадатханасы боларлық Канандайгуадағы шіркеуді ұйымдастырды, сондай-ақ Канахохаридегі мохавка тайпасына уағыз айтты (онда Евангелие тарату қоғамы шіркеу құрған еді). 1799 жылы Чейс Нью-Йорк штатының Паукипси және жақын маңдағы Фишкалл қалаларындағы қауымдарға қызмет етуге шақырылды. 10 қарашада епископ Провост оны Нью-Йорктегі Сент-Пол шіркеуінде дін қызметкері етіп бекіткеннен кейін, ол әйелін өзіне шақырып алды. Чейс содан кейін Паукипсиде мектепте сабақ берді және үш онжылдықтан астам уақыт бойы епископ Сэмюэл Сибери құрған Христ шіркеуінде қызмет етті (бірақ оның лоялист пасторы Америка революциясы кезінде кетіп қалған еді). 1805 жылы Чейс Луизианада алғашқы ғибадатханалық қауымды құруға шақыруды қабылдады, ол ақырында Нью-Орлеандағы Христ шіркеуі соборының негізін қалаушы пасторы болды. Ол Мэримен бірге оның туберкулезін емдеуді үміттене отырып, оңтүстікке көшті. Балаларын Жаңа Англиядағы туыстарының қамқорлығына қалдырды. Қауымның табысты ұйымдастырылуына және мектебінің табыстылығына қарамастан, олар балаларын сағынды. Чейс банк қарызымен 500 долларға 19 жасар құл Джекты үй қызметшісі ретінде сатып алды. Үш айдан кейін Джек Ливерпульге бағытталған кемеге мініп қашып кетті, бұл Чейс үшін «ауыр соққы және қорлық» болды. 1819 жылы Джек Нью-Орлеанға оралды және тұтқындалды; ол кезде Луизианадан кеткен Чейс оны сатуға емес, босатып жіберді. Алайда Чейс уағыз айтуға деген құштарлығын сақтап, батысқа қарай көшіп келе жатқан елдің рухани жағдайына және болашағына қызығушылық танытты. Сондай-ақ ол білім беру және басқа мәселелер бойынша епископ Провосттың ізбасары епископ Джон Генри Хобартпен келіспеді. Осылайша 1817 жылы Чейс Огайоға сапар шекті және 1817 жылдың 16 наурызында Салемге жақын Коннеут-Крикте алғашқы уағызын оқыды. Ол шекарада уағыз айтуды жалғастырды, доктор Джозеф Доддриджтің Огайо аңғарындағы және ақсақал Роджер Сёрлдің Батыс резервіндегі миссионерлік еңбегін дамытты. Чейс мамыр айында Цинциннатиге жетіп, кейіннен Христ шіркеуі соборы болып табылатын құрылысты құруға көмектесті. Чейс салыстырмалы түрде жаңа қала Уортингтонда ферма сатып алды (1803 жылы құрылған), жақын маңдағы бес қауымға қызмет етуге келісті және Уортингтон академиясының директоры болды. Содан кейін ол отбасын шақырып, Кливлендке келді. Чейс Огайодағы алғашқы ғибадатханалық съезге төрағалық етті, ол 1818 жылдың 5 қаңтарында басталды. Мамыр айында әйелі қайтыс болды. Маусым айында Огайодағы дін қызметкерлері (алты) мен қауым мүшелері Уортингтонда қайтадан кездесіп, оны өздерінің епискобы етіп сайлады (қаржыландырылмаған лауазым).

Епископтық

Чейс сол қыста діни қызметке арналған үйрену үшін шығысқа сапарлады, бірақ Тұрақты комитет келісім бермес бұрын, өзінің адалдығын қорғауға мәжбүр болды. 1819 жылдың 11 ақпанында ескі президенттік епископ Уильям Уайт Филадельфиядағы Сент-Джеймс епископ шіркеуінде тағайындау рәсімін өткізді, оған Нью-Йорк епискобы Хобарт, Мэриленд епискобы Кемп және Нью-Джерси епискобы Крос көмектесті. Ол Епископ шіркеуінің 18-ші епископы болды. Епископ Чейс 28 ақпанда Ұлттық жолдағы Занесвиллде қызмет өткізіп, наурыздың басында үйіне жетті. 1820 жылдың маусымынан 1821 жылдың маусымына дейін ол 200 рет уағыз айтты, елу адамды крестке шомылдырды және 175 адамды бекітті, сонымен қатар 1279 мильдей атпен сапарлады. Келесі жылы ол өзінің қаржылық қиындықтарын жеңілдету үшін Цинциннати академиясының президенті болып сайланды. Чейс сол штаттың шіркеуін дамытуды жалғастырды, өз штатында семинария ашу үшін лоббиледі (бишоп Хобарттың Нью-Йорктегі Бас теологиялық семинария жеткілікті деп есептеуіне қарсы) және жағалау штаттарынан миссионерлерді сұрады (Реверэнд Итан Аллен шақыруға жауап бергендердің бірі еді). Ол Сент-Дэвидс епискобы және Сент-Дэвидс колледжінің негізін қалаушы болды. Ең ірі қайырымдылықты Росстің жесір графинясы Джейн жасады, ал кітаптар жинағын епископ Томас Берджесс сыйлады. Келесі шілдеде олар шамамен 30 000 доллар жинады, содан кейін Чейс үйіне қайтты. 1824 жылдың қараша айында Огайо штатының конвенциясы семинарияны және Нокс округінде 8000 акр жерді сатып алуға рұқсат берді. 1824 жылдың желтоқсанында Огайо заң шығарушы органы Кенион колледжі мен Бексли Холл семинариясын (негізгі демеушілер Лорд Кенион мен Барон Бекслинің есімдерімен аталатын) құрды. Бұл негіз біршама қайғылы болды, өйткені Филандер Чейс кіші, әкесі сияқты епископ діни қызметкері болып, Оңтүстік Каролинада лауазымға ие болды. Чейс бастапқыда Уортингтон фермасын мектепке сыйға тартса да, оған көбірек жер қажет екенін түсініп, Уортингтонның солтүстік-шығысында Нокс округінде 8000 акр жер сатып алып, осы жерге тағы бір ірі демеуші Лорд Гамбиердің есімімен Гамбиер деп ат қойды. Чейс студенттерге оқуларына назар аударуға көмектесетін, қалалық жаман әдеттерден (мысалы, ішімдік ішу мен билеуден) азат, өзін-өзі қамтамасыз ететін қоғамдастық құруға үміттенді. Жаңа мекемеге грамматикалық мектеп, колледж, пошта, астық және жырқыш зауыты, ферма және баспахана кірді. Оның әйелі София студенттерге тамақ пісіріп, кір жуып, оларды емдеп қана қоймай, күйеуінің көптеген қаржы жинау сапарларында мектептің жұмысын жалғастырды. Алайда, оның басқару стилі сенімділермен (басқалармен қатар) келіспеушілік тудырды. Кейбіреулер епископқа көп лауазымдарды атқаруға болмайды деп есептеді, сондықтан 1831 жылғы Огайо конвенциясы одан кейбір биліктен бас тартуды сұрады. Оның орнына, 1831 жылдың 9 қыркүйегінде Чейс епископтығынан, сондай-ақ мектеп пен колледждегі лауазымдарынан кетті. Оның орнына епископ және колледж президенті болып Чарльз Макилвейн тағайындалды. Содан кейін Чейс отбасымен шамамен жиырма миль қашықтықтағы Миллерсбургке жақын жаңа фермаға көшіп, оны «Бейбітшілік аңғары» деп атады. Келесі көктемде миссионерлік шақыру қайтадан келді, ол отбасымен бірге Мичиган штатындағы Ғалақадқа көшіп, қайтадан жақсы хабарды уағыздауға кірісті. Осы арада 1835 жылы батысқа көшіп кеткен епископальдықтар жеке епархияға мұқтаж екенін шешіп, Иллинойс епархиясын құрды. Чейс бұл конвенцияға қатыспағанымен, олардың епископы (Иллинойстың алғашқы епископ епископы) болуға шақыруды қабылдады және жақын арада Пьорияға жақын жердегі Иллинойс штатына көшіп барды. Алайда Чейс әлі де өзін-өзі қамтамасыз ететін ауылдық колледж құруды армандады және алдымен Англияға барып, Иллинойс штатының Бримфилд қаласындағы Джубилей колледжіне қаржы жинады. Оның іргетасы 1839 жылы салынды. Қаржы жинау бұл жолы қиынға соқты, сондықтан Чейс тағы бір турнеге шықты, бұл жолы оңтүстік штаттарында, ал оның туысы Сэмюэл операцияларды басқарды, ұлдары Генри, Филандер және Дадли ферманы және қойларды басқарды, ал қызы Мэри кішкентай қыздар интернатын басқарды. Шатыр 1840–1 жылдары аяқталды. Алайда 1849 жылы өрт шығып, арақ-шайырды шығаратын зауыт өртеніп кетті.