Кіріспе
Бахаи діні – тәуелсіз дүниежүзілік дін, ол 19 ғасырда Иранда пайда болды және адамзаттың рухани бірлігіне ерекше мән береді. Исламнан туындағанмен, діндердің бірлігі туралы үйретімі және Кришнаны Құдайдың құдайлық білім берушісі ретінде мойындауы индуизмді қабылдайтын діни дәстүрлер арасында байланыс құрады. Бахаулланың өмірлік кезеңінде бірнеше бахаилер Мумбайда қоныстанды, ал Үндістандағы қауым алғашқы 100 жыл бойы салыстырмалы түрде аз, бірақ белсенді болды. Үндістандағы бахаилер көбінесе қалалық жерлерде тұрды және ислам немесе зороастризм дінін ұстанды. 1960 жылдардағы насихаттау жұмыстарының арқасында Мадхья-Прадеш штатында бастап, ауылдық аймақтарда көптеген жаңа мүшелер тіркелді. 1990 жылдардың ортасына қарай Үндістанның Бахаи қауымдастығы 2 миллионға жуық мүшелігі бар еді, бұл кез келген елдегі ең жоғары көрсеткіш. Алайда, 2001 жылы белсенді қатысу шамамен 5% (100 000) құрады, бұл кез келген аймақтағы ең төменгі көрсеткіш. Бахаи қауымдастығының жылдық есебіне сәйкес, 2020 жылдың шілде айында 61 650 негізгі бахаи іс-шарасы өтті, оған 406 000 адам қатысты. Нью-Делидегі Лотос ғибадатханасы 1986 жылы ашылды және жылына 2,5 миллионнан астам, ал кейбір индуистік қасиетті күндері күніне 100 000-нан астам келушіні тартатын маңызды туристік орынға айналды, бұл оны әлемдегі ең көп танымал орындардың біріне айналдырды. 2021 жылы Бихар-Шарифте жергілікті ғибадатхананың құрылысы басталды. Үнді бахаи қауымдастығын ұлттық рухани ассамблея басқарады, ол делегаттардың жылдық съезінде сайланатын тоғыз мүшеден тұрады. Сондай-ақ, штат және жергілікті деңгейде насихаттау және бекіту жұмыстарын жүзеге асыратын сайланған аймақтық және жергілікті кеңестер бар. Үндістанға қатысты билікке төрт тағайындалған Бахаи континенталды кеңесшілері ие. Үндістандағы бахаи қауымның өмірі әлемнің басқа бөліктеріндегі бахаилердің өміріне ұқсас. Бахаи жазбаларын оқып үйрену балалар, жастар немесе ересектерге арналған сыныптарда жүргізіледі. Дұға жиналыстары, Бахаи мерекелері мен қасиетті күндерін тойлау, ораза ұстау және басқа да әлеуметтік мінез-құлық түрлі деңгейде сақталады. Үндістандағы бахаи ұстаздары бахаи практикасына біртіндеп келеді және жаңа мүшелерден дәстүрлі мінез-құлықтарын тастауды талап етпейді, бірақ касталық айырмашылықтар мойындалмайды. Үндістандағы бахаилер бірқатар білім беру мекемелерін құрды, олардың кейбіреулерін ұлттық бахаи ұйымы ұйымдастырды, ал қалғандарын жеке бахаилер басқарады, олар «бахаи рухымен құрылған» деп аталады. Жаңа дәуір орта мектебі – бірінші мысал, ал Барли ауылдық әйелдерді дамыту институты – екінші мысал. Үндістандағы басқа да білім беру мекемелері бахаи дінін тікелей оқытуға бағытталған, мысалы, 1962 жылы құрылған Индор оқыту институты, ол жаппай насихаттау кезінде алыс ауылдардағы жаңа бахаилерді бекітуге және оқытуға көмектесу үшін құрылды.
The Baháʼí Faith is an independent world religion that originated in 19th century Iran, with an emphasis on the spiritual unity of mankind. Although it came from Islamic roots, its teachings on the unity of religion and its acknowledgement of Krishna as a divine Manifestation of God have created a bridge between religious traditions that is accepting of Hinduism. During the lifetime of its founder, Baháʼu'lláh, several Baháʼís settled in Mumbai, and the community in India remained relatively small but active for its first 100 years. Baháʼís in India were mostly urban and of an Islamic or Zoroastrian background until teaching efforts in the 1960s gained numerous enrollments in rural areas, initially in the state of Madhya Pradesh. By the mid 1990s the Baháʼí community of India claimed a membership of 2 million, the highest of any country, though the active participation was only about 5% (100,000) in 2001, the lowest of any region. According to the Annual Report of the Baháʼí community, there were 61,650 Baháʼí core activities taking place in July 2020, with 406,000 participants. New Delhi's Lotus Temple is a Baháʼí House of Worship that opened in 1986 and has become a major tourist attraction that draws over 2.5 million visitors a year and over 100,000 visitors a day on some Hindu holy days, making it one of the most visited attractions in the world. In 2021, construction began on a local House of Worship in Bihar Sharif. The Indian Baháʼí community is overseen by a national Spiritual Assembly, a nine member body elected annually at a convention of delegates. There are also elected regional and local councils that run teaching and consolidation at the state and local levels, and four appointed Baháʼí Continental Counsellors have jurisdiction over India. Baháʼí community life in India is similar to that of Baháʼís elsewhere in the world. Communal study of Baháʼí scripture is done in classes designed for children, youth, or adults. Prayer meetings, along with celebrations of Baháʼí Feasts and Holy Days, the observance of the fast and other social behavior, are all practiced to varying degrees. Baháʼí teachers in India generally approach Baháʼí practices gradually and do not require converts to abandon traditional patterns of behavior, though no distinctions based on caste are recognized. Baháʼís in India have developed a number of educational institutions, some organized by the national Baháʼí organization, and others run by individual Baháʼís, which are known as "Baháʼí inspired". The New Era High School is an example of the former, and the Barli Development Institute for Rural Women is an example of the latter. Other educational institutions in India are designed to teach the Baháʼí Faith directly, such as Indore Teaching Institute, which was established in 1962 during mass teaching to help consolidate and train new Baháʼís in remote villages.
Баби дәуірі
Бахаи дінінің Үндістандағы тамырлары 1844 жылы Баб дәуіріне дейін жетеді. Осы ерте кезеңде Үндістаннан төрт Баби белгілі. Біріншісі – Саид Хинди, "Тірілер хаттарының" бірі. Баб қажылыққа баруды жоспарлағанда, Саид Хиндиге Үндістанға барып, Үндістан халқына жаңалықты жеткізуді бұйырды. Екіншісі тек Қаһрулла деп танылды. Тағы екі ерте Баби – Саин Хинди және Сайид Басир Хинди. Сонымен қатар, Табарси бекінісі шайқасында күрескен 318 Бабидің арасында тағы төрт үндістандық болған. Бұл ерте үнді Бабилерінің өз отандарымен байланысқа түскеніне көп айғақ жоқ.
Бахаилық дәуірдің алғашқы кезеңдері (1863-1892)
Бахаулла өмір сүрген кезінде, діннің негізін қалаушы ретінде, ол кейбір ізбасарларын Үндістанға көшіп кетуге шақырды, соның ішінде Хажи Сайид Мирза мен Сайид Мұхаммед осы шақыруды қабылдады. Хажи Сайид Махмуд та Мумбайда саудамен айналысты. Бұл адамдар жалпы саудагерлер және комиссия агенттері ретінде үлкен табысқа жетті, бірақ дін 1870-жылдарға дейін Мумбай мен Солтүстік Үндістандағы негізінен ирандық эмигранттардың кішкентай желісінен тысқары жерлерге таралмады. Бахаулла шамамен 1875 жылы Жамал Эфендиді, сонымен қатар Сүлеймен хан деп те аталғанды, Үндістанға жіберді. Ол субконтинент бойынша он жылдан астам уақыт бойы жүздерше жаңа бахаилерді қабылдаған, қауымды әртүрлі және кең таралған топқа айналдырған оқыту жұмысының жетекші тұлғасына айналды. Жамал Эфенди суфи мистигі ретінде тәрбиеленді және сол сәйкес киім киді, бұл оған үнді мұсылмандары арасында бедел берді. Осы саяхаттық оқыту кезеңінде Жамал Эфенди Мирза Гулам Ахмедпен кездесті, ол Бахаулланың ілімдерін естіп, бахаи әдебиетін оқығаннан кейін пайғамбарлыққа талап етумен және Ахмадия сектасын құрды. Эфенди соңында Бірмаға қоныстанды және онда бахаилер қауымын құрды. 1882 жылы Бабтың туысы Мырза Ибрахим Мумбайда әлемдегі алғашқы бахаи баспа және жариялау компаниясын – Насири баспасын құруға көмектесті. "Керектілік кітабы" және "Илаһи өркениеттің құпиясы" 1882 жылы литография әдісімен жарық көрді. Бахаи материалдарын басып шығаратын алғашқы орын ретінде Үндістан осы кезеңде маңызды мәтіндерді таратуда шешуші рөл атқарды.
Абдул-Баханың қызметі (1892-1921)
Абдул-Баха басшылығымен Үндістандағы бахаи топтары белсенді болды және Таяу Шығыстан және Америкадан жиі келетін оқытушыларды қабылдады. 1900-шы жылдары сол уақытқа дейін қауымды құраған, негізінен мұсылман және зороастризм дінін ұстанған бірнеше үндінің дінін қабылдауы орын алды. 1908 жылға қарай Мумбаи, Калькутта, Алигарх және Лахорда дамыған бахаи қауымдары құрылды. Осы кезеңде қауым ағылшын тілінен өзге, урду тілінде де әдебиет шығара бастады, ал 1910-1911 жылдары ұлттық деңгейде үйлестірілген оқыту жобалары жаңа серпіліс алды. Абдул-Баха 1912 жылы Америка мен Еуропаға сапар жасағаннан кейін Үндістанға баруды жоспарлаған, бірақ денсаулығының нашарлауына байланысты сабақтасып қалды. Осы кезеңде профессор Притам Сингх және Нараянрао Вакил есімді екі белгілі адам дінді қабылдады, олар екеуі де Үндістан бахаи қауымдастығында маңызды басшылық қызметтер атқарды. Притам Сингх, мүмкін, Үндістанда бахаи дінін қабылдаған алғашқы сикх және Үндістанда бахаи апталығын шығарған тұңғыш адам. Ол 1904 жылы Калькутта университетін бітіргеннен кейін көп ұзамай Мырза Махмудтан дін туралы хабардар болды. Нараянрао Вакил (сондай-ақ Нараянрао Рангнат Шетжи деп те аталады) – индустардың жоғары касталық тобынан шыққан адам, мүмкін, бахаи дінін қабылдаған алғашқы индус. Вакил Наусариде дүниеге келді және 1909 жылы Мырза Махрамнан естігеннен кейін бахаи болып кірді. 1920 жылдың желтоқсан айында Мумбаиде үш күнге созылған бүкіл Үндістан бахаи конвенциясы өтті. Конвенцияға Үндістанның ірі діни қауымдастықтарының өкілдерімен қатар, елдің түкпір-түкпірінен келген бахаи делегаттары да қатысты. Қабылданған шешімдердің қатарында бахаи ғибадатханасын салу үшін қаражат жинау, бахаи мектебін ашу және оқыту мен аударма жұмыстарын дамыту мақсаты тұрды – бұл мақсаттар ғасыр соңына дейін орындалды (төменде қараңыз).
Шоги Эфенди (1921-1959)
1921 жылы ʻАбдул-Баханың дүниеден өткеннен кейін Шоги Эффенди діннің басшысы болып тағайындалды және ол дереу әлем бойынша Бахаи қауымдастықтарын ұйымдастыруға кірісті. 1923 жылы Үндістан мен Бірманың алғашқы Ұлттық Рухани Ассамблеясы сайланды. 1930 жылы танымал Бахаи және әлемді аралап саяхаттап жүрген Марта Рут Үндістан арқылы кең ауқымды насихаттау сапарын жасады, 1938 жылдан 1953 жылға дейін жоспарланған насихаттау жоспарлары іске асырылды және Бахаи әдебиетінің көптеген негізгі үнді тілдеріне таралуы жалғасты. 1938 жылы Симлада алғашқы Бахаи жазғы мектебі өткізілді, ал 1941 жылы жұмыс істейтін Жергілікті Рухани Ассамблеялары бар үш жаңа жергілікті қауым құрылды: Хайдарабад, Кота және Бангалор. Бұл іс-әрекеттер Махатма Ганди сияқты Үндістанның қоғамдық қайраткерлерінің назарына кейде түсті. 1944 жылы Үндістанда жиырма тоғыз Жергілікті Рухани Ассамблея болды, ал 1945 жылы Оңтүстік Азияның барлық аймақтарында 2000-ға жуық Бахаи тіркелді. ХХ ғасырдың бірінші жартысында Бахаилардың қатары ірі қалалардан алшақтап, белсенді өсімді жалғастырды, бірақ олардың саны салыстырмалы түрде аз болды. 1960 жылға қарай Үндістанда 900-ге жуық Бахаи болды, олардың көпшілігі индуист дінінен келмеген, бірақ 1960 жылдары жағдай күрт өзгерді. Бахаи діні Шаджапурдан (Уджайнның солтүстік-шығысындағы аудан) шыққан белгілі бір касталық топтың басшысы Кишан Лал Малвияның және тағы бір касталық топтың басшысы Даярам Малвияның дінін қабылдауы арқасында үлкен жетістікке жетті, бұл "жаппай насихаттау" деп аталатын ауылдық өсімге жаңа мүмкіндіктер ашты. Ширин Фоздар да танымал болды және 1936 жылдан 1951 жылға дейін Үндістан Бахаилерінің Ұлттық Рухани Ассамблеясының мүшесі болды. Оның 1925 жылдан 1950 жылға дейінгі негізгі қызметі Ахмадабадтағы "көл сұғылмаушылар" немесе Харижандардың үлкен қауымдастығында болды.
Қазіргі Үндістан (1992-қазіргі уақыт)
1992 жыл Бахаулланың қайтыс болғанының 100 жылдығы болды және Нью-Йоркте өткен екінші Бахаи Дүниежүзілік Конгресімен еске алынды. Шамамен 30 000 бахаи қатысқан бұл іс-шара сол кезге дейін бахаилердің ең көп жиналған жиыны болды. Оқиға әлемдегі бахаилердің сегіз көрнекті орталығына тікелей эфирде таратылды, соның бірі Нью-Дели еді.
Санақ деректері
Үндістанның халық санағы 1991 жылы 5574 бахаи, 2001 жылы 11 324, ал 2011 жылы 4572 бахаиды тіркеді. Үндістанның халық санағы жоспарлы касталардан шыққан бахаилерді индустар ретінде есептейді. 1971 жылғы санақ бойынша нұсқауларда: "Жоспарлы касталар индуизм немесе сикх діндеріне ғана жатуы мүмкін" делінген. Үндістандағы бахаилерді зерттеген Уильям Гарлингтон 1960 жылдардың басында Мадхья-Прадеште 88 мың адам бахаи дініне кіргенін, бірақ олардың ешқайсысы 1971 жылғы санақта бахаи ретінде тіркелмегенін, ал көпшілігі жоспарлы касталардан шыққандарын айтты. 1982 және 2001 жылғы "Дүниежүзілік христиандық энциклопедиясында" бахаилер мемлекеттік санақтарда индустар ретінде саналады (бірақ Үндістан нақты айтылмаған) және жеке көрсетілмейді. Үндістан бахаилерінің Ұлттық Рухани Ассамблеясының мүшесі профессор Анил Сарвал 1991 жылғы санақ туралы: "Бұл көрсеткіштер түрлі себептерге байланысты Үндістандағы бахаи қауымының статистикасын толық көрсетпейді. Бахаи діні «басқа» санатына енгізіледі, сондай-ақ көптеген санаушылар осы дін туралы білмейді немесе адамның атына қарай дінін жазуға бейім" деп жазды.
Варбургтің зерттеулері
Маргит Варбург – даниялық әлеуметтанушы, ол 25 жыл бахаи дінін зерттеді. Ол Дүниежүзілік христиандық энциклопедиясы бахаи мүшелерінің саны туралы деректердің сенімді көзі емес деп есептейді және Үндістанға ерекше назар аударған әлемнің аймақтарындағы бахаилердің дербес талдауын жасады, бұл талдау жергілікті жерлердің саны, жергілікті рухани ассамблеялар, қор үлестері және басқа да белсенділік деректеріне негізделген. Ол 2001 жылы Үндістанда 100 000 белсенді бахаи болғанын, бұл 1,9 миллион тіркелгендердің 5% құрайтынын бағалады, сондай-ақ, "жергілікті бахаи қауымдастықтарының жұмысына белсенді қатысушылардың саны, әрине, тіркелген бахаилер санынан әрқашан кем болады" деп атап өтті. Ал, оның мәліметінше, дүниежүзі бойынша белсенділік көрсеткіші 18%-ды, ал кейбір батыс елдерінде 91%-ға дейін жетеді.
Лотос ғибадатханасы
Делиде орналасқан Лотос ғибадатханасы – 1986 жылдың желтоқсанында ашылған бахаи ғибадатханасы. Гүл тәрізді пішінімен ерекшеленетін бұл ғибарат қаладағы танымал орындардың біріне айналды. Барлық бахаи ғибадатханалары сияқты, Лотос ғибадатханасы да дінге немесе басқа да талаптарға қарамастан, барлық адамдарға ашық. Ғимарат 27 дербес, мәрмәрмен қапталған "жапырақшадан" тұрады, олар үш топқа бірігіп тоғыз қабырғаны құрайды. Тоғыз есік орталық залға ашылады, залдың биіктігі 34,27 метрден сәл жоғары, ал сыйымдылығы 2500 адамға дейін жетеді. Лотос ғибадатханасы көптеген архитектуралық наградаларды жеңіп алды және көптеген газет-журналдарда жарияланды. 2001 жылы CNN тілшісі Манприт Брар оны әлемдегі ең көп талданған ғимарат деп атады.
Бихар Шариф ғибадат үйінің жобалары
2012 жылы Әлемдік әділдік үйі алғашқы жергілікті бахаи ғибадат үйлері салынатын орындарды жариялады. Солардың бірі – Үндістанның Бихар штатындағы Бихар-Шариф қаласы. 2020 жылдың сәуір айында Бихар-Шариф ғибадат үйінің жобасы таныстырылды. 2021 жылдың ақпан айында ғибадатхананың негізі қаланды. Салтанатты шараға Бихар штатының барлық ауылдарынан әкелінген топырақ салынды, бұл барлық бихарлықтар мен осы ғибадат үйі арасындағы байланыстың символы болды. Ғибадатхана құрылысында жергілікті топырақтан жасалған кірпіштер пайдаланылады, осы арқылы айналамен үйлесім мен бірігуді бейнелеу көзделеді. Лотос ғибадатханасы сияқты, бұл ғибадатханада да тоғыз геометриялық аркасы бар бір күмбез болады.
Абдул-Баханың құтқарылуы
'Абдул-Баха Осман билігі тарапынан бүлікшіл деп есептелген іс-әрекеттері үшін өлім жазасына кесілді. Британ әскери барлау офицері, майор Уэлсли Тюдор Поул бұл ақпаратты Лондон кеңсесіне жеткізді. Лорд Балфур дереу 'Абдул-Баханың қауіпсіздігін қамтамасыз ету және оны құтқару үшін қадамдар жасады. Британ империясының бақылауындағы Үнді атты әскерлері бригадасына осы міндетті орындау тапсырылды. Жодхпур және Майсур эскадрондарынан құралған үнді әскерлері 'Абдул-Баханы салыстырмалы түрде аз шығынмен құтқара алды.
Жоғарғы соттың берген шешімі
1994 жылы Бабри мешітінің жағдайы туралы Үндістан Жоғарғы Сотының мүшелері бахаилердің көп діндер мәселелеріне қатысты ұстанымын атап өтті. Олар Үндістанның Ұлттық Рухани Ассамблеясының "Діни келісім" деген мәлімдемесін мысалға келтірді, бұл мәлімдеме Үндістанның көптеген ресми тілдерінде министрлерге, бюрократтарға, аудандық қызметкерлерге, полиция бастығына, ҮЕҰ-ларға және дін өкілдеріне таратылған еді.
Лотус ғибадатханасының тұтқындалуы
2006 жылы Лотус ғибадатханасының бұрынғы бірқатар қызметкерлері полицияға шағымданып, ғибадатхананың қамқоршылары тыңшылық, дін өзгерту және жалған паспорттар жасау сияқты түрлі қылмыстарға қатысқандарын мәлімдеді. Сот судьясы полицияға нақты тоғыз қамқоршыны қамауға бұйрық берді, бірақ жоғары сот кейін қамауды тоқтатты.
Ирандағы қуғын-сүргінге наразылық хаттары
Үндістан мен Иран үкіметтері арасында әдетте жақсы қарым-қатынас сақталады. 2001 жылы Үндістан үкіметі Біріккен Ұлттар Ұйымының Иран Ислам Республикасындағы адам құқықтары жағдайына қатысты резолюциясына қарсы дауыс берді, бұл резолюция Ирандағы бахаилерді қудалауға жауап ретінде қабылданған. Одан бері ол осы сияқты көптеген резолюцияларға қарсы дауыс берді. Бұған қарамастан, Үндістанның көптеген шенеуніктері мен көрнекті азаматтары бахаилерді қудалау туралы үлкен алаңдаушылық білдірді. 2008 жылдың маусым айында Үндістанның жетекші заңгерлері, журналистері және азаматтық құқықтар белсенділері Иранды халықаралық адам құқықтары конвенцияларын сақтауға шақыратын және елде ұсталған бахаилерді дереу босатуға талап ететін ашық хатқа қол қойды. Қол қойғандардың арасында: Үндістанның бұрынғы Бас судьясы Жағдиш Шаран Верма, Жоғарғы соттың бұрынғы судьясы В.Р. Кришна Айер, Дели жоғары сотының бұрынғы Бас судьясы Ражиндр Сахар, бұрынғы Бас прокурор Соли Сорабджи, Заң комиссиясының мүшесі Тахир Махмуд, Ұлттық әйелдер комиссиясының бұрынғы төрағасы доктор Мохини Гири, Hindustan Times газетінің редакциялық директоры Вир Сангви, аға бағанашы Кулдип Наяр, Ария Самадж әлемдік кеңесінің президенті Свами Агнивеш және тағы басқалар бар. 2009 жылдың ақпанында ұқсас ашық хат жарияланды, оған судья Айер, актер Амир Хан, Маулана Халид Рашид, Свами Агнивеш және тағы 30-дан астам көрнекті үндістер қол қойды. Сол кезден бері түрмеде отырған бахаилерді босату туралы шақырулар жалғасып келеді, көптеген танымал үндістер алаңдаушылықтарын білдіруде.
Зиратты бұзған
Джайпур бахаилері полицияға шағым (техникалық тұрғыдан алғанда, алғашқы хабарлама) жазып, 2015 жылдың 31 қазанында сағат 11:30-да Шри Рам Ки Нангал ауылында 40-50-ге жуық индус тобы олардың қорымдық жеріне шабуыл жасады деп мәлімдеді, бұл топты ауылдық кеңестің басшысы – сарпанч бастап келген. "Хинду" газетінің мәліметінше, сарпанч – Нату Джангид, ол ауыл әкімі және оңшыл Бхаратия Джаната партиясының мүшесі, бұл туралы куәгерлер мәлімдеген. Қауіпсіздік күзетшісі жарақат алды, күзетшінің бөлмесі мен дұға үйі зақымдалды. Алғашқы хабарламаны жергілікті бахаи қауымының қазынашысы тіркеді. Бахаилердің өкілдері бұл оқиғаның елдегі діннің тарихындағы тұңғыш оқиға екенін, сарпанчтың атын атады және 2002 жылдан бері бұл жердің олардың меншігінде екенін еске салды. Бахаилер сол кезде саяси мәлімдемеге ешқандай түсініктеме бермеді, себебі "біздің дінімізде саяси көзқарас білдіруге рұқсат жоқ". Үндістандық "The Wire" газеті оқиға орнының суреттерін және келтірілген зиянды жариялады, сондай-ақ сарпанч Джангид бұл жердің бахаилерге заңсыз сатылғанын мәлімдеді. Үндістанның Азаматтық бостандықтар жөніндегі халықтық одағы бұл мәселеге қызығушылық танытты.
Белгілі Үнді бахаилері
Зия Моди - корпоративтік заңгер және кәсіпкер. Рехана Сұлтан - үнді актрисасы.