Кіріспе

Американдық дипломат (1784–1859)

Роберт Уолш, кіші (1784 – 7 ақпан 1859) – американдық публицист және дипломат.

Білім беру және Еуропа

Роберт Уолш 1784 жылы Мэриленд штатының Балтимор қаласында дүниеге келді. Ол Джорджтаун колледжіне қабылданған алғашқы студенттердің бірі болды. 1801 жылы бітіріп, құқық білімін оқуға кірісті. Еуропаға екі жылдық саяхаты барысында ол АҚШ-тың институттары мен заңдары туралы бірнеше мақалаларын Париж және Лондон газеттеріне жариялады.

Бар және әдебиет

1808 жылы Америка Құрама Штаттарына оралғаннан кейін, ол адвокаттыққа қабылданды. 1811 жылы Филадельфияда ол "Америка тарихы мен саясатының шолуы" – алғашқы американдық тоқсандық журналын құрды. Одан кейін ол өзін толығымен әдебиетке арнады.

Еуропалық баспасөзде және оның басылымдарында АҚШ-қа қарсы әрекет ету

Оның "Америка Құрама Штаттарына қатысты Ұлыбританияның сот шешімдеріне шағым" (1819) сол дәуірдің саяси әдебиетіне маңызды үлес қосты. "Шағымда" Уолш АҚШ-тағы құлдықтың жалғасуын және кеңеюін сынаған британдық сыншылардан АҚШ-ты қорғады. Британдық сыншыларға жауап беру үшін Уолш бұрынғы президент Джеймс Мэдисоннан жинаған ақпаратқа сүйенді. Мэдисон Уолшқа жолдаған хаттарында құлдықты айыптады, оңтүстік ақсүйектерінің құлдықтың өсуін тежеуге жасаған күш-жігерін жоғары бағалады, ал оңтүстікте құлдықтың жылдам өсуіне және кеңеюіне себеп болған оңтүстік ақсүйектерінің іс-әрекеттерін азайтып көрсетті. Көптеген оңтүстік ақ адамдары сияқты, Уолш та Ұлыбританияны АҚШ-та құлдықты орнатуда кінәлады. Бірақ Миссури дағдарысы Уолштің АҚШ-тағы құлдық және оңтүстік ақ құл иелері туралы пікірін түбегейлі өзгертті. Сол жылы Уолш "Федералдық Конституцияның рухы, Федералдық үкіметтің тәжірибесі және одақтың міндеттемелері: территориялар мен жаңа штаттардан құлдықтың алынуы туралы еркін ойлар" (Филадельфия, 1819) атты кеңінен таралған памфлетін жариялады. "Еркін ойлар" памфлетінде Уолш АҚШ-та құлдықтың кеңеюіне толық тыйым салуды қажет етті, мұндай шараның оңтүстік штаттарын біртіндеп жою саясатын қабылдауға мәжбүр ететініне үміттенді. 1821 жылы ол Уильям Генри Фрай басқарған, саясат, ғылым, әдебиет және көркем өнерге арналған "Филадельфия ұлттық газеті" газетін құрды. Уолш 1836 жылға дейін газеттің редакторы болды.

Дидактика кітабына берілген пікірлер

Лорд Джеффри өзінің «Француз үкіметінің генийі мен мінез-қалпы туралы хаттар» еңбегі туралы былай деді: «Осындай кітаптарды бізге жібергенде, біз американдықтарды жақсы көруге үйренуіміз керек» («Эдинбургтік шолу», 1853, 799). Ол 1836 жылы «Дидактика» деген атпен екі томдық эсселер жинағын жариялады.

Дипломатиялық жұмыс

Денсаулығына байланысты Уолш 1837 жылы Парижге көшті. Оның үйі Францияның көрнекті ғалымдары мен белгілі тұлғаларының танымал кездесу орны болды. 1844 жылдан 1851 жылға дейін ол Париждегі АҚШ Бас консулы қызметін атқарды. Уолш өмірінің соңына дейін Парижде тұрды. Оның қайтысынан кейін бір жазушы оны "Джефферсон, Мэдисон және Гамильтон мен бүгінгі күннің адамдары арасындағы әдеби және маңызды байланыс" деп атады (1859).