Чарльз Дарвиннің хаттары: ғылыми ойлар мен өмір жолының көрінісі
Correspondence of Charles Darwin
Чарльз Дарвиннің 15 мыңнан астам хаттары эволюция теориясы, ғылыми ойлар, діни көзқарастар мен өмірі жайлы құнды мәліметтер береді. Зерттеуге арналған дереккөз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық табиғатты зерттеуші Чарльз Дарвин өзінің туыстарымен және әлемнің түкпір-түкпірінен келген өте көптеген адамдармен хат алмасып жүрді. Барлығы 15 мыңнан астам хаттар, негізгі ғылыми түсініктердің қалыптасуынан бастап, қазірге дейін жалғасып келе жатқан діни және философиялық талқыларға дейінгі көптеген мәселелер туралы маңызды түсініктер береді. Сондай-ақ, хаттар Дарвиннің өмірі мен оның өмірбаянының көптеген жақтарын жарыққа шығарады: оның идеяларының қалыптасу жолы, мінезі мен денсаулығы туралы ойлар, және даулы мәселелер бойынша жеке пікірлері. Мысалы, Гарвард ботанигі Аса Грейге жазған хаттарында оның құлдыққа және Америка Азамат соғысына қатысты көзқарастары көрсетілген. Дарвин ғылыми жұмысының көп бөлігін хаттар арқылы жүзеге асырды, сонымен қатар достары мен әріптестері арасында өз идеяларын қолдау үшін хаттарды пайдаланды. Ғылым тарихшысы Джанет Браун Дарвиннің күнделікті хат алмасу қабілеті оның теориясын дамытуда және әріптестерінен қолдау алуда шешуші роль атқарғанын айтады.
The British naturalist Charles Darwin corresponded with his extended family and with an extraordinarily wide range of people from all over the world. The letters, over 15,000 in all, provide many insights on issues ranging from the origins of key scientific concepts, to religious and philosophical discussions which have continued to the present day. The letters also illuminate many aspects of Darwin and his biography: the development of his ideas; insights into character and health; and private opinions on controversial issues. His letters to the Harvard botanist Asa Gray, for example, show his opinions on slavery and the American Civil War. Darwin relied upon correspondence for much of his scientific work, and also used letters to marshal support for his ideas amongst friends and colleagues. The historian of science Janet Browne has argued that Darwin's ability to correspond daily played a crucial role in the development of his theory and his ability to garner support for it from colleagues.
Тарих
Виктория дәуірінде хат алмасу ғылымның маңызды бөлігі болды. Дарвиннің алғашқы жылдары сақтаған хаттарының көпшілігі геология, омыртқасыз жануарлар және басқа да салалардағы ғылыми жобаларымен тікелей байланысты болды. Дегенмен, көптеген хаттар Дарвиннің айтуынша, "тістіктерге" (spits) жабыстырылды, ал осы аз ғана саны таусылғанда, ол босатылған "тістіктерді" пайдалану үшін бірнеше жылдық хаттарды өртеп жіберді. Осылайша, жылдар бойы жалғасқан бұл процесте 1861 жылға дейінгі көптеген хаттар жойылды. Соған қарамастан, тіпті осы ерте жылдардағы хаттардың саны да таңғажайып. 1859 жылы "Түрлердің пайда болуы" еңбегі жарияланғаннан кейін Дарвиннің балалары оны хаттарының көп бөлігін сақтауға көндірді, сондықтан 1860-шы жылдардың басынан бергі хаттардың тізбегі өте толық. 1887 жылы, Дарвиннің қайтыс болғаннан кейін бес жыл өткен соң, оның ұлы Фрэнсис Дарвин "Чарльз Дарвиннің өмірі мен хаттары" атты үш томдық кітабын, "Чарльз Дарвиннің өмірбаяны" басылымымен бірге жариялады. 1902 жылы оған "Чарльз Дарвиннің тағы бір хаттары" атты екі томдық кітап қосылды. Бір ғасырдан астам уақыт бойы осы томдар Дарвиннің хаттарының негізгі көзі болды, бірақ олар барлық қолжетімді хаттардың аз бөлігін ғана қамтиды және көптегені қысқартылған. 1974 жылы америкалық философ және академиялық әкімші Фредерик Буркхардт, Кембридж зоологы және тарихшы Сидни Смит көмегімен Кембридж университетінде Дарвин хаттары жобасын құрды. Кембридж университеті 9000 хатқа ие және басқа жинақтардағы 6000-нан астам қосымша хаттың көшірмелерін алды. Жаңа хаттар үнемі табылғандықтан, жаңа табылған хаттардың фотокөшірмелерін Кембридж университеті кітапханасының қолжазбалар бөліміне жіберу керек, ол хат алмасушыларды анықтауға және дұрыс мерзімін анықтауға көмектеседі. Хаттардың толық жинағы 30 томдық болып, Кембридж университеті баспасынан қолжетімді, ал мазмұны онлайн тегін қолдануға болады. Әр томда маңызды кіріспе бар, ал хаттар ең жоғары редакциялық стандарттарға сәйкес өңделеді. Дарвин хаттарының веб-сайтында мектептер мен университеттерде оқытуға арналған материалдарды қоса алғанда, көптеген қосымша материалдар бар. 2022 жылдың желтоқсанында аяқталғанға дейін Дарвин хаттары ағылшын тілді әлемдегі ең ірі редакциялық жобалардың бірі болды, онда толық және жартылай штаттан он бір адам жұмыс істеді.
Correspondence was central to science in the Victorian era. In his early years, most of the letters Darwin filed away were directly relevant to one of his ongoing scientific projects in geology, invertebrate zoology, and other fields. Most letters, however, were stuck onto "spits", as Darwin called them, and when his slender stock of these was exhausted, he would burn the letters of several years, in order that he might make use of the liberated "spits." This process, carried on for years, destroyed many of the letters received before 1861. Even so, the number of letters, even in these early years, is remarkable. After publication of the Origin of Species in 1859, Darwin's children convinced him to save a far greater proportion of his correspondence, so that the sequence from the early 1860s onwards is remarkably full. In 1887, five years after Darwin's death, Darwin's son Francis Darwin published The Life and Letters of Charles Darwin in three volumes, to accompany the publication of The Autobiography of Charles Darwin. This was later followed by two volumes of More Letters of Charles Darwin published in 1902. For over a century these volumes were the main source for Darwin's correspondence, although they contain only a small proportion of the available total, and many are abridged. In 1974 the Darwin Correspondence Project was founded at Cambridge University by the American philosopher and academic administrator Frederick Burkhardt, with the aid of the Cambridge zoologist and historian Sydney Smith. Cambridge University owns 9,000 letters and has obtained copies of over 6,000 additional letters held in other collections. New letters are constantly being discovered and photocopies of new finds should be sent to the Manuscripts Department of Cambridge University Library, which can help identify correspondents and provide accurate dating. The complete edition of the correspondence in 30 volumes is available from Cambridge University Press, with the content freely available online. Every volume includes a substantial introduction, and the letters are edited to the highest editorial standard. The Darwin Correspondence website also includes extensive additional materials, including resources for school and university teaching. Prior to its completion in December 2022, the Darwin Correspondence was among the most substantial editing projects in the English speaking world, with a full and part time staff of eleven.
Дарвин хат алмасу жобасының веб-сайты
Дарвин хат алмасу жобасының бас беті, Кембридж университеті кітапханасы. (Кірілген күні: 2009 05 07)
Darwin Correspondence Project Home Page, University Library, Cambridge. (Accessed 2009 05 07)