Кіріспе

Британдық табиғатты зерттеуші Чарльз Дарвин өзінің туыстарымен және әлемнің түкпір-түкпірінен келген өте көптеген адамдармен хат алмасып жүрді. Барлығы 15 мыңнан астам хаттар, негізгі ғылыми түсініктердің қалыптасуынан бастап, қазірге дейін жалғасып келе жатқан діни және философиялық талқыларға дейінгі көптеген мәселелер туралы маңызды түсініктер береді. Сондай-ақ, хаттар Дарвиннің өмірі мен оның өмірбаянының көптеген жақтарын жарыққа шығарады: оның идеяларының қалыптасу жолы, мінезі мен денсаулығы туралы ойлар, және даулы мәселелер бойынша жеке пікірлері. Мысалы, Гарвард ботанигі Аса Грейге жазған хаттарында оның құлдыққа және Америка Азамат соғысына қатысты көзқарастары көрсетілген. Дарвин ғылыми жұмысының көп бөлігін хаттар арқылы жүзеге асырды, сонымен қатар достары мен әріптестері арасында өз идеяларын қолдау үшін хаттарды пайдаланды. Ғылым тарихшысы Джанет Браун Дарвиннің күнделікті хат алмасу қабілеті оның теориясын дамытуда және әріптестерінен қолдау алуда шешуші роль атқарғанын айтады.

Тарих

Виктория дәуірінде хат алмасу ғылымның маңызды бөлігі болды. Дарвиннің алғашқы жылдары сақтаған хаттарының көпшілігі геология, омыртқасыз жануарлар және басқа да салалардағы ғылыми жобаларымен тікелей байланысты болды. Дегенмен, көптеген хаттар Дарвиннің айтуынша, "тістіктерге" (spits) жабыстырылды, ал осы аз ғана саны таусылғанда, ол босатылған "тістіктерді" пайдалану үшін бірнеше жылдық хаттарды өртеп жіберді. Осылайша, жылдар бойы жалғасқан бұл процесте 1861 жылға дейінгі көптеген хаттар жойылды. Соған қарамастан, тіпті осы ерте жылдардағы хаттардың саны да таңғажайып. 1859 жылы "Түрлердің пайда болуы" еңбегі жарияланғаннан кейін Дарвиннің балалары оны хаттарының көп бөлігін сақтауға көндірді, сондықтан 1860-шы жылдардың басынан бергі хаттардың тізбегі өте толық. 1887 жылы, Дарвиннің қайтыс болғаннан кейін бес жыл өткен соң, оның ұлы Фрэнсис Дарвин "Чарльз Дарвиннің өмірі мен хаттары" атты үш томдық кітабын, "Чарльз Дарвиннің өмірбаяны" басылымымен бірге жариялады. 1902 жылы оған "Чарльз Дарвиннің тағы бір хаттары" атты екі томдық кітап қосылды. Бір ғасырдан астам уақыт бойы осы томдар Дарвиннің хаттарының негізгі көзі болды, бірақ олар барлық қолжетімді хаттардың аз бөлігін ғана қамтиды және көптегені қысқартылған. 1974 жылы америкалық философ және академиялық әкімші Фредерик Буркхардт, Кембридж зоологы және тарихшы Сидни Смит көмегімен Кембридж университетінде Дарвин хаттары жобасын құрды. Кембридж университеті 9000 хатқа ие және басқа жинақтардағы 6000-нан астам қосымша хаттың көшірмелерін алды. Жаңа хаттар үнемі табылғандықтан, жаңа табылған хаттардың фотокөшірмелерін Кембридж университеті кітапханасының қолжазбалар бөліміне жіберу керек, ол хат алмасушыларды анықтауға және дұрыс мерзімін анықтауға көмектеседі. Хаттардың толық жинағы 30 томдық болып, Кембридж университеті баспасынан қолжетімді, ал мазмұны онлайн тегін қолдануға болады. Әр томда маңызды кіріспе бар, ал хаттар ең жоғары редакциялық стандарттарға сәйкес өңделеді. Дарвин хаттарының веб-сайтында мектептер мен университеттерде оқытуға арналған материалдарды қоса алғанда, көптеген қосымша материалдар бар. 2022 жылдың желтоқсанында аяқталғанға дейін Дарвин хаттары ағылшын тілді әлемдегі ең ірі редакциялық жобалардың бірі болды, онда толық және жартылай штаттан он бір адам жұмыс істеді.

Дарвин хат алмасу жобасының веб-сайты

Дарвин хат алмасу жобасының бас беті, Кембридж университеті кітапханасы. (Кірілген күні: 2009 05 07)