Кіріспе

Мексикалық акустикалық бас аспап

Гитарон мексикано (испан тілінде "үлкен мексикалық гитара", "ón" жұрнағы испан тілінде үлкейту мағынасын береді) немесе мексикалық гитарон – өте үлкен, терең корпусты мексикалық алты ішекті акустикалық бас гитара. Бұл аспап дәстүрлі түрде Мариячи тобында орындалады. Гитараға ұқсас болғанымен, ол гитараның туындысы емес, оның орнына 16 ғасырдағы испандық "bajo de uña" ("тырнақпен тартылатын бас") аспабынан тәуелсіз дамыған. Оның үлкен өлшемі дыбыс күшін арттырады, сондықтан шағын кеңістікте орындалғанда қосымша электр күшейткіші қажет болмайды. Гитарон ауыр калибрлі ішектермен жабдықталған, көбінесе жоғарғы үш ішегі нейлоннан, ал төменгі үш ішегі металлдан жасалған. Гитаронды әдетте октава бойынша ноталарды қайталау арқылы ойнайды, бұл стандартты A1 D2 G2 C3 E3 A2 құралыммен жеңілдетіледі. Гитарадан өзгешелігі, гитарон ішектерінің тоны ең төменгі ішектен төмен қарай жылғанда әрқашан көтерілмейді (ең төменгі ішек – 6-шы ішек А2, ол жанындағы E3 ішегінен бір квинта төмен). Гитарон 1972 жылы нарыққа шыққан Ernie Ball компаниясының алғашқы заманауи акустикалық бас гитарасын жасауға түрткі болды.

Дәстүрлі қолданыстар

Гитаррон Мексиканың мариачи тобында қолданылады, олар әдетте кем дегенде екі скрипкадан, екі трубадан, бір испан гитарасынан, виуэладан (биік, бес ішекті гитара тәрізді аспап) және гитарроннан тұрады. Әдетте, аспапты ойнауға ыңғайлы ұстау үшін белдік қолданылады. Гитаррон – мариачи тобындағы басты ырғақ аспап, ол бас аспабы ретінде төмен дыбыстарды шығарады. Онда ойналатын бас партияларының ырғақтық күші басқа аспаптарды үйлестіруге көмектеседі. Әдетте, бір топта бірден көп гитаррон ойнаушысы болмайды. Гитаррон ойнаушылардың аспаптың ауыр ішектерін (перденің үстіне басып) тоқтату үшін күшті сол қолы болуы керек, ал қалың, ауыр ішектерді (әдетте металл және нейлон ішектерді) тарту үшін күшті оң қол, әсіресе бас бармақ, ортаңғы және көрсету саусақтары қажет. Оң қол көбінесе бір уақытта екі ішекті тартып, бас партиясын октавалармен ойнау үшін қолданылады, тіпті ол бір ноталық бас партиясы ретінде жазылған болса да. Ішектердің өте қалың болуына байланысты, орындаушы ырғақтан кейін қалудың орнына, ырғаққа сәйкес немесе сәл алдын ала ойнауы керек. Аспап аккорд өрнегімен жоғары және төмен қозғалатын арпеджио мен гаммалар арқылы "қозғалатын" бас партияларын ойнау үшін қолданылады. Сондай-ақ, аспап каденцияларды, тональность, өлшем немесе темп өзгерістерін көркейту үшін әртүрлі әсемдемелі партияларды орындайды.

Дәстүрлі емес пайдалану

Мексикалық композитор Джулиан Каррильо гитарронды микротонды музыкаға бейімдеп, оған тоның сегізден бірін ойнатуға мүмкіндік беретін тақташаларды (ладовтарды) қосты. Ол осы аспап үшін «октавина» деген атпен бірнеше шығарма жазды, ең танымалдарының бірі – «Прелюдио а Колон» (1922). Гитаронды Рой Эстрада 1966 жылғы Mothers of Invention тобының «Freak Out!» альбомында орындады. Eagles тобының Рэнди Мейснер «Hotel California» (1976) альбомындағы «New Kid in Town» әнінде де гитарронда ойнайды (титрлерде аспап атауы ағылшын тілінде «guitarone» деп көрсетілген). Гитарронды дәстүрлі емес контексте пайдаланатын американдық музыкант – Аарон Голдсмит, бұрын Нью-Йорк негізді көпмәдениетті акустикалық ансамбль Luminescent Orchestrii мүшесі; ол мелодиялық ойнауға мүмкіндік беретін ұзартылған мойынды модификацияланған гитарронды қолданады. Саймон Эдвардс орындаған гитаррон 1980-жылдардағы британдық фолк-поп тобы Fairground Attraction-ның ерекше белгісі болды. Сонымен қатар, Эдвардс Talk Talk тобының «Spirit of Eden» альбомында да гитаррон ойнайды (альбомның ішкі жазбаларында «мексикалық бас» деп аталады).

Дизайн

Гитарронның артқы жағы екі бөлік ағаштан жасалған, олар бұрышпен орнатылғандықтан артқы жағы көлденең V әрпінің пішінін құрайды. Бұл конструкциялық ерекшелік аспаптың тереңдігі мен жалпы көлемін арттырады. Дөңгелек пішін аспапқа күшті, терең дыбыс беруге көмектеседі. Бүйірлері мен артқы жағы мексикалық кедрден, ал алдыңғы жағы жеңіл әрі берік такот ағашынан жасалған. Бұрандалы механизмдер (червяктік жетегі бар) сымдардың кернеуін арттыру немесе азайту арқылы аспапты құлақтандыруға (көйлеуге) мүмкіндік береді.