Кіріспе
Нидерланд архитектурасы Амстердам мектебі (Нидерланд: Amsterdamse School) – Нидерландыда 1910 жылдан 1930 жылға дейін пайда болған архитектура стилі. Амстердам мектебінің қозғалысы халықаралық экспрессионизм архитектурасының бір бөлігі болып табылады, кейде ол неміс кірпіш экспрессионизмімен байланысты. Амстердам мектебінің ғимараттары дөңгелек немесе органикалық пішіндес күрделі кедір-бұдырмен кірпіштен салынған, салыстырмалы түрде дәстүрлі көлемдік құрылымға және ішкі және сыртқы құрылыс элементтерінің әшекейлі схемасын біріктіруге ерекшеленеді: әсем кедір-бұдырмен қапталған, көркем әйнек, металлдан жасалған әсем өрнектер, мұнаралар немесе "баспалдақ" терезелер (көлденең таяқшалары бар) және үйлесімді архитектуралық мүсіндер. Мақсаты – интерьер мен экстерьерде толыққанды архитектуралық тәжірибе жасау.
The Amsterdam School (Dutch: Amsterdamse School) is a style of architecture that arose from 1910 through about 1930 in the Netherlands. The Amsterdam School movement is part of international Expressionist architecture, sometimes linked to German Brick Expressionism. Buildings of the Amsterdam School are characterized by brick construction with complicated masonry with a rounded or organic appearance, relatively traditional massing, and the integration of an elaborate scheme of building elements inside and out: decorative masonry, art glass, wrought ironwork, spires or "ladder" windows (with horizontal bars), and integrated architectural sculpture. The aim was to create a total architectural experience, interior and exterior.
Амстердам мектебінің пайда болуы
Амстердам мектебі архитектор Эдуард Куйперстің Амстердамдағы кеңсесінде пайда болды. Куйперс өзі прогрессивті сәулетші болмағанымен, ол өз қызметкерлеріне дамуға көп мүмкіндік берді. Амстердам мектебінің үш жетекшісі – Мишель де Клерк, Йохан ван дер Мей және Пит Крамер – барлығы 1910 жылға дейін Куйперс үшін жұмыс істеді. 1905 жылы Амстердам құрылыс кодексін енгізген алғашқы қала болды, ал қала кейіннен Йохан ван дер Мейді «Эстетикалық кеңесші» ретінде ерекше лауазымға тағайындады, қаланың сәулеттік ортасына көркемдік бірлік пен жаңашылдық әкелу үшін. Ван дер Мейдің 1912 жылғы маңызды жобасы – сауда кооперативі Scheepvaarthuis (Көлік үйі) – қозғалыстың бастау нүктесі саналады, және осы ғимаратты салуға үшеуі бірлесіп жұмыс істеді. Амстердам мектебінің ең көп ғимараттары осы қалада орналасқан. Бұл қозғалыс және оның ізбасарлары Берлаждың Амстердамды кеңейту жөніндегі жалпы жоспарларында маңызды рөл атқарды. Амстердам мектебінің ең маңызды сәулетшілері мен шебер суретшілері – Мишель де Клерк пен Пит Крамер болды. Басқа мүшелерінің арасында Ян Гратама (мектебіне осы атты берген), Беренд Тобия Боеинга, П. Х. Эндт, Х. Т. Виджевельд, Дж. Ф. Стаал, К. Дж. Блау және П. Л. Марнетт болды. 1918-1931 жылдары жарық көрген «Вендинген» («Бұрылыстар» немесе «Өзгерістер») журналы Амстердам мектебі қозғалысының органы болды. Де Клерк 1923 жылы қайтыс болғаннан кейін стиль маңыздылығын жоғалтты. Пит Крамердің 1926 жылғы Гаагадағы De Bijenkorf дүкені «классикалық» Амстердам мектебінің экспрессионизмінің соңғы үлгісі саналады. Амстердам мектебінің ықпалы Голландиялық Шығыс Индияда да жалғасты, онда оның жетекші қолдаушыларының бірі – Индонезияның алғашқы сәулетшісі Лием Бван Тжи болды.
Ішкі дизайн
Амстердам мектебінің стилі сәулеттен асып, интерьер дизайнын да қамтыды, соның нәтижесінде жиһаз, кілемдер, шамдар және сағаттар сияқты әртүрлі заттар жасалды. 1970 жылдары және 21-ші ғасырдың басында оған қызығушылық қайта оянды.