Кубаға қарсы АҚШ-тың терроризм және саботаж кампаниясы

Кіріспе

Кубада АҚШ үкіметінің терроризм және саботаж науқаны – Кубада АҚШ үкіметі жүргізген терроризм және саботаж науқаны.

"Куба жобасы", сондай-ақ "Мангуст" операциясы деп белгілі, АҚШ Орталық барлау агенттігінің Кубада азаматтарға қарсы жүргізген террористік шабуылдары мен жасырын операцияларының кең ауқымды науқаны болды. Операцияның әскери жағын АҚШ Әскери-әуе күштерінің генералы Эдвард Лэнсдейл, ал ЦРУ-да Уильям Кинг Харви басқарды. Бұл операция "Сыр шығанағы" шабуылынан кейін іске қосылды. "Мангуст" операциясы – Куба үкіметін биліктен құлату және Куба үкіметін азаматтарға бақылауды күшейту шараларын енгізуге, сондай-ақ шабуылдардан қорғану үшін құнды ресурстарды жұмсауға мәжбүрлеу мақсатын көздеген құпия бағдарлама еді. Кастро үкіметін жою Кеннеди әкімшілігінің басты міндеті болды.

Шығу тегі

Фидель Кастроның билікке көтерілуі 1948 жылдан бері ЦРУ-дың бақылауында болды. Ол билікке келген сайын ЦРУ оның іс-әрекеттері мен саяси көзқарастарына қатты алаңдады. 1950 жылдардың аясында ЦРУ Кастро туралы көбірек мәлімет жинауға кірісті, оның коммунист екеніне күдікпен қарады. Ұйым бастапқыда Кастроның коммунист екенін көрсететін нақты дәлелдер таппады. Дегенмен, ЦРУ Кастро үкіметінің коммунистік позицияны қабылдауына байланысты алаңдауын жалғастырды. ЦРУ-дың барлық ақпараттары Кастроның жақын серіктері Эрнесто Че Гевара мен Рауль Кастро Руздың екеуінің де коммунистік бейімділіктері болғанын көрсетті. ЦРУ-дың ресми есебінде 1960 жылдың наурыз айында АҚШ Фидель Кастроны биліктен ығыстыруға шешім қабылдағаны айтылған. Америка Құрама Штаттары Біріккен Ұлттар Ұйымынан болатын жауапты қорқыныштан сақтану үшін жоспар ең жоғары құпия деңгейде ұсталды, осылайша "нақты дәлелдерді жоққа шығару" американнің жасырын қызмет саясатының маңызды бөлігіне айналды.

Іс-қимылға ресми рұқсат

1960 жылғы 17 наурызда президент Дуайт Эйзенхауэр «Кастро режиміне қарсы жасырын операциялар бағдарламасы» деген тақырыптағы ЦРУ құжатына қол қойғанда, үкімет операцияға ресми түрде рұқсат берді. Бас инспектор Лайман Киркпатриктің құпиясы ашылған есебінде операцияның тарихы толыққанды баяндалған. Президенттік бұйрық агенттікке оппозициялық бағдарламаларды басқару үшін Кубадан қуылғандардың ұйымын құруға, қозғалысқа қолдау көрсету үшін «насихаттық науқан» бастауға, Куба ішінде барлау желісін құруға және Кастро режиміне қарсы қарсылық топтарын ұйымдастыру, оқыту және басқару үшін жарымәскери күштерді дамытуға рұқсат берді. Бұл жасырын операцияға ЦРУ-дың бюджеттік бағасы шамамен 4,4 миллион долларды құрады. Осы жоспарлар Кастроның беделін түсіру үшін оның мінез-құлқын өзгертуге және сыртқы түрін өзгертуге бағытталған. Бір жоспар бойынша оның хабар тарату студиясына ЛСД-ге ұқсас химиялық затты шашу жоспарланған. Бірақ химиялық заттың сенімді болмауы себепті одан бас тарды. Тағы бір жоспар – Кастроның темекісіне уақытша бағдарсыздық тудыратын химиялық затты салу. ЦРУ-дың Кастроның беделін түсіру жоспарына оның аяқ киімін таллий тұздарымен қаптау кірді, бұл оның сақалын түсіруіне әкелуі керек еді, ол Кубадан тыс сапарда болғанда. Ол аяқ киімін қонақүй алдында жылтырату үшін қалдыратын болып, сол кезде тұздар қолданылатын еді. Бірақ Кастро сапарынан бас тартқандықтан, жоспардан бас тартылды. Шошқалар шығанағындағы операция сәтсіз аяқталғаннан кейін бір ай өткен соң, ЦРУ Кубадағы азаматтық және әскери нысандарға қарсы саботаж және террористік шабуылдар бағдарламасын ұсынды. 1961 жылдың қараша айында Роберт Кеннеди мен Ричард Гудвин АҚШ президентіне АҚШ үкіметі осы науқанды бастауын ұсынды, және президент оны мақұлдады. Олар Фидель Кастроны және Куба үкіметін құлату үшін Ақ үйдің және басқа да үкіметтік органдардың жоғары лауазымды шенеуніктері басшылығымен жүзеге асырылатын орталықтандырылған күш-жігердің ең дұрыс жолы екеніне сенді. Олар сондай-ақ Куба үкіметін шабуылдар мен оларға байланысты бейбіт тұрғындардың қазасына жол бермеу үшін қатаң азаматтық шараларды енгізуге итермелеуді және осы мақсатта ресурстарды жұмсауға мәжбүрлеуді көздеді. Операциялардың мақсаттарының ішінде барлау ақпаратын жинау, Кубалық халықтық қозғалысының ядросын құру, Куба қалаларындағы криминалдық әлемнің әлеуетін пайдалану және Куба әйелдерін коммунистік жүйеге қарсы іс-қимылдарға тарту үшін шіркеудің ынтымақтастығын алу кірді.

The government formally authorized the operation on March 17, 1960, when President Dwight Eisenhower signed off on a CIA paper titled "A Program of Covert Action Against the Castro Regime." A declassified report by the Inspector General Lyman Kirkpatrick details the history of the operation, and states that the presidential order gave the agency authorization to create an organization of exiled Cubans to manage opposition programs, begin a “propaganda offensive” to draw support for the movement, create an intelligence gathering network inside Cuba, and to “develop a paramilitary force to be introduced into Cuba to organize, train and lead resistance groups against the Castro regime." The CIA's budget estimation for this covert operation was approximately $4.4 million. The schemes thought up were aimed at discrediting Castro by influencing his behavior and by changing his appearance. One plan discussed was to spray his broadcast studio with a chemical compound similar to LSD. It was scrapped because the chemical was unreliable. Another plot was to lace a box of Castro's cigars with a chemical known to cause temporary disorientation. The CIA's plans to undermine Castro's public image included a plan to line his shoes with thallium salts which would cause his beard to fall out, while he was on a trip outside Cuba. He was expected to leave his shoes outside his hotel room to be polished, at which point the salts would be administered. The plan was abandoned because Castro canceled the trip. A month after the failure of the Bay of Pigs Invasion, the CIA proposed a program of sabotage and terrorist attacks against civilian and military targets in Cuba. In November 1961, Robert Kennedy and Richard Goodwin suggested to President Kennedy that the U. S. government begin this campaign, and it was authorized by the President. They believed that a centralized effort led by senior officials from the White House and other government agencies to remove Fidel Castro and overthrow the Cuban government was the best course of action. They also aimed to induce the Cuban government to introduce intrusive civil measures to try to prevent the attacks and the concomitant civilian deaths, as well as forcing the diversion of resources to this end. Some of the outlined goals of the operations included intelligence collection and the generation of a nucleus for a popular Cuban movement, along with exploiting the potential of the underworld in Cuban cities and enlisting the cooperation of the Church to bring the women of Cuba into actions that would undermine the Communist control system.

Жоспарлау

АҚШ Қорғаныс министрлігінің Бірлескен штабтар басшылары жобаның басты мақсаты Кубада АҚШ әскери араласуына лайықты негіз беру екенін түсінді. Олар қорғаныс министрі Роберт Макнамарадан жобаға жауапкершілікті жүктеуін сұрады, бірақ бас прокурор Роберт Ф. Кеннеди тиімді бақылауды өз қолында ұстады. 1960 жылдың 8 қаңтарында Орталық барлау қызметінің (ОБҚ) директорының орынбасары генерал Кабелл Мемлекеттік департамент пен Бірлескен штабтар басшыларына Куба тақырыбында бірлескен брифинг өткізді. Осы кездесуде полковник Л.К. Уайт Фидель Кастромен күресу қажеттігін айтты. Сол сәтте ОБҚ директорының орынбасары Кастроға қарсы жасырын және жартылай жасырын бағдарламаларды күшейту қажеттігін талқылады. Кейін Кастроға қарсы қозғалыстың барлық мәселелерін қарастыру үшін жеке бөлім құру ұсынылды. Ақ үйдің бөлімшесі Куба операцияларын жүргізу үшін 4-ші бөлімшені (WH/4) жаңа жұмыс тобы ретінде құрды. 1961 жылдың 22 наурызында Нью-Йоркте өткен конференцияда кубалықтардан құралған Анти-Кастро революциялық кеңесі баспасөз мәлімдемесі жасады. Мәлімдемеде Кастроға қарсы күштердің бірігуі және олардың миссиясының мақсаты жарияланды. Мақсаттары – Куба халқын құл қылып отырған «коммунистік тирандықты» құлату. Баспасөз мәлімдемесінде аграрлық саясат, экономикалық саясат, заң жүйелері, білім беру реформасы, әскери құрылым және т.б. бойынша талаптар тізімі келтірілді. Бұл – жан-жақты жоспар болды. Баспасөз мәлімдемесі ОБҚ-ның өз миссиясын одан әрі ілгерілетуге мүмкіндік беретін тағы бір үгіт құралы ретінде жүзеге асырылды. 1961 жылдың 12 сәуірінде ОБҚ Куба операциясы туралы толық баяндама дайындады, онда оның бағыты мен тұжырымдамасы баяндалды. Кастроға қарсы қастандық «өсіп келе жатқан және үнемі тиімді ішкі қарсылықпен сипатталатын болады, оған жеңілген кубалық ұшақтардың әрекеттері және қару-жарақ пен шағын топтардың енуі көмектеседі» (Куба операциясы). Есепте ішкі революцияның көрінісін қамтамасыз ету үшін нақты қадамдар жасалуы керектігі атап өтілді. Миро Кардона АҚШ үкіметінің қатыспағанын және барлық операциялар кубалықтар тарапынан жүргізілгенін мәлімдеді. Сонымен қатар, шабуылда қолданылатын B-26 ұшақтарының саны 15-тен 5-ке дейін азайтылды, бұл АҚШ-тың әуеден қорғау мүмкіндігін шектеді. ОБҚ-ның «Сыртқылар шығанағы» операциясының ресми тарихында көрсетілгендей, әуеден қорғаудың шектеулі болуы Кастро күштерінің шабуылдарына қарсы Бригаданың әуе күштерін әлсіз қалдырды. Құжатта: «Егер JMATE ұшақтары мен ұшқыштары көп болғанда, тұрақты әуеден қорғау мүмкін болар еді» делінген. Екі Кеннеди де Куба әуе күштерінің қарсы шабуылдарынан Бригаданың әуе күштерінің тиімділігіне кедергі келтіретінін ескермеді. Ақ үйдің қызметкерінің сөзіне сүйенсек, «жоспар Кастроның әуе күшін шайқас басталмас бұрын жерде жою және содан кейін кубалық эмигранттар ұшқан екі ондаған артық ұшақтан тұратын Кастроға қарсы «Әуе күшімен» әуеден қолдау көрсету болды. Бұл жоспар сәтсіз аяқталды». «Мангус» операциясын Қорғаныс министрлігінде Эдвард Лэнсдейл, ал ОБҚ-да Уильям Кинг Харви басқарды. Лэнсдейл Филиппиндегі Хукбалахап көтерілісі кезіндегі қарсы көтеріліс тәжірибесі, сондай-ақ Вьетнамның Дием режимін қолдаған тәжірибесіне байланысты таңдалды. ОБҚ-ның ұйымдастырушыларының бірі Самуэль Халперн қатысудың кеңдігін түсіндірді: «ОБҚ және АҚШ армиясы, әскери күштері, Сауда, Иммиграция, Қазынашылық департаменттері, Құдай біледі, тағы кімдер болды – барлығы «Мангуста» болды. Бұл Бобби Кеннедидің кеңсесінен басқарылған, Эд Лэнсдейл бас бапкер болған үкіметтік операция». «Мангус» операциясын жоспарлау кезінде 1962 жылдың наурыз айында ОБҚ меморандумы Кубаға американдық әскери араласуды ақтау үшін Бірлескен штабтар басшыларының қандай сылтауларды қарастырғаны туралы қысқаша, бірақ нақты сипаттама беруді сұрады. Бұрын құпия деп саналған меморандумда ОБҚ мен Бірлескен штабтар басшыларының Кубаға басып кіруге себеп іздегендері, оны американдықтар қабылдайтындай себеп табуға тырысқандары көрсетілген. Құжатта «осындай жоспар оқиғалардың логикалық тізбегін құруға мүмкіндік береді, олар басқа да байланыссыз оқиғалармен біріктіріледі, соңғы мақсатты жасырады және Кубаның асықпай және жауапсыз әрекеттерінің кең ауқымдағы бейнесін қалыптастырады, бұл әрекеттер АҚШ-қа да, басқа елдерге де бағытталған» делінген. Одан әрі былай делінген: «Бұл жоспарды орындаудың күтілетін нәтижесі – АҚШ-ты Кубаның асықпай және жауапсыз үкіметінен зардап шеккен қорғанысқа лайықты наразылықтарға ұшыраған және Батыс жарты шардағы бейбітшілікке Кубаның қауіп төндіретіні туралы халықаралық бейнесін қалыптастыру». Тағы бір маңызды мәселе – Кубаға кез келген АҚШ әскери араласуына КСРО араласпауы. Куба Варшава шартының құрамына кірмегендігі және Куба мен КСРО арасындағы байланысқа айқын дәлелдер болмағандықтан, әскери араласу КСРО-дан айтарлықтай салдарларсыз жүзеге асырылуы мүмкін деп есептелді. Куба жобасы аясында қарастырылған көптеген жоспарлар болды, олардың кейбіреуі іске асырылды. Жоспарлар тиімділігі мен мақсаты бойынша әртүрлі болды, олардың мақсаты Куба үкіметі мен экономикасын тиімді түрде бұзу болды. Жоспарларға АҚШ армиясының арнайы күштерін пайдалану, кубалық қант өнімдерін жою және порттарды миналау кірді. 1962 жылдың 10 тамызында Мемлекеттік хатшы Дэвид Расктың конференц-бөлмесінде Арнайы топтың (күшейтілген) отырысында Қорғаныс министрі Роберт Макнамара Куба басшыларын жою мәселесін көтерді. Талқылау нәтижесінде Эдвард Лэнсдейл дайындаған «Мангус» жобасы бойынша іс-шаралар туралы меморандум жасалды. 1962 жылдың 26 қазанында Кастро Хрущевке агрессия жағдайында не болатыны туралы хат жазды және Куба қарсы күштермен қарсы тұратынына сендіруін сұрады. «Солтүстік жел» операциясы 1962 жылы ұсынылған жоспар, ол Қорғаныс министрі Роберт Макнамараның бекітуі үшін Бірлескен штабтар басшысының қол қойған, Кубаға араласуды ақтау үшін жалған операцияларды пайдалануды көздеген. Қарастырылған әрекеттердің арасында АҚШ немесе шетелдік аумақтағы нақты және жасалған шабуылдар болды, олар Куба үкіметіне тағылуы керек еді. Бұл кубалық эмигранттарға шабуыл жасау немесе шабуыл туралы жалған хабар тарату, АҚШ базалары мен кемелерін зақымдау, Гватемала, Гаити немесе Доминикан Республикасы сияқты Орталық Америка елдеріне «кубалық» ұшақтардың шабуылдауы, жағалауға қару жөнелтілімдерін табу, кубалық әскери ұшағының америкалық азаматтық ұшағын жою және АҚШ аумағындағы жалған террористік науқанды дамыту кіретін еді. Операция Кеннеди тарапынан қабылданбады және іске асырылмады. 1962 жылға қарай басқа елдер Кастро революциясын қаржыландырып отырғаны белгілі болды. Куба жобасы 1962 жылғы Куба зымырандық дағдарысына дейін болған оқиғаларда маңызды рөл атқарды. Жобаның алты кезеңдік кестесі Эдвард Лэнсдейл 1962 жылдың 20 ақпанында ұсынды, оған бас прокурор Роберт Кеннеди бақылау жасады. Президент Кеннеди операцияның нұсқауларымен 1962 жылдың 16 наурызында танысты. Лэнсдейл саяси, психологиялық, әскери, саботаж және барлау операцияларының, сондай-ақ негізгі саяси лидерлерге жасалатын қастандықтардың үйлесімді бағдарламасын баяндады. Оның презентациясынан бері әр ай сайын коммунистік режимді тұрақсыздандыру үшін әртүрлі әдіс қолданылып келді. Бұл жоспарларға Кастроға қарсы саяси үгіттерді жариялау, радикалды оппозициялық топтарға қару-жарақ беру, ел бойынша партизандық базаларды құру және Кубаға қазан айындағы әскери араласуға дайындық кірді. ЦРУ Кастроны өлтіру үшін көптеген жеке жоспарлар жасады. Алайда…

The U. S. Defense Department's Joint Chiefs of Staff saw the project's ultimate objective to be to provide adequate justification for U. S. military intervention in Cuba. They requested that the Secretary of Defense Robert McNamara assign them responsibility for the project, but Attorney General Robert F. Kennedy retained effective control. On January 8, 1960 General Cabell, the Deputy Director of Central Intelligence (DDCI), held a joint briefing on Cuba for the Department of State and the Joint Chiefs of Staff. During this meeting Colonel L. K. White had mentioned that Fidel Castro was going to need to be dealt with. At this time the DDCI also discussed the need to increase covert and semi covert programs aimed at Castro. Later it was proposed that a separate branch should be created to handle everything about the anti Castro movement. The White House division organized Branch 4 (WH/4)as the new task force to run Cuban Operations. The Anti Castro Revolutionary Council, consisting of a group of Cubans, released a press statement at a conference in New York City on March 22, 1961. The press statement announced the unification of forces against Castro and outlining the platform of their mission. The objectives consisted of overthrowing the “Communist tyranny which enslaves the people of Cuba.” The press statement listed the prerogatives for agrarian policy, economic policy, systems of law, education reform, military structure, etc. It was a comprehensive plan. The press statement was implemented as another propaganda tool that the CIA felt could further their mission. On April 12, 1961 the CIA prepared a full report on the Cuban Operation that outlined its orientation and concept. The plot against Castro would be characterized by the appearance of a “growing and increasingly effective internal resistance, helped by the activities of defeated Cuban aircraft and by the infiltration of weapons and small groups of men.” (Cuban Operation) The report further emphasized particular steps to be taken to achieve the appearance of internal revolution. Miro Cardona would give public statements accentuating that the U. S. Government was not involved and that any operations were performed by Cubans. Additionally, the number of B 26 crafts to be used in the strike was reduced from 15 to 5, which ultimately limited the US air coverage. The CIA's Official History of the Bay of Pigs Operation notes that limited air cover left the Brigade air force open to attacks by Castro's forces. The document states that "There is no doubt that if there had been more JMATE aircraft and more aircrews, constant air cover would have been possible." Both Kennedys ignored the fact that limited air strikes would prevent the Brigade air force from being effective because of the risk of counterattack by the Cuban air force. A White House staffer was quoted as saying, " the plan was to destroy Castro's air force on the ground before the battle began and then provide air support, with an anti Castro "Air Force" consisting of some two dozen surplus planes flown by Cuban exiles. That plan failed." Mongoose was led by Edward Lansdale at the Defense Department and William King Harvey at the CIA. Lansdale was chosen due to his experience with counter insurgency in the Philippines during the Hukbalahap Rebellion, as well as because of his experience supporting Vietnam's Diem regime. Samuel Halpern, a CIA co organizer, conveyed the breadth of involvement: "CIA and the US Army and military forces and Department of Commerce, and Immigration, Treasury, God knows who else – everybody was in Mongoose. It was a government wide operation run out of Bobby Kennedy's office with Ed Lansdale as the mastermind." During the planning of Operation Mongoose, a March 1962 CIA memorandum sought a brief but precise description of pretexts which the Joint Chiefs of Staff considered would provide justification for American military intervention in Cuba. The formerly classified memorandum depicts the way in which the CIA and the Joint Chiefs of Staff sought a reason to invade the island of Cuba that would be acceptable to the American people. The document states, "such a plan would enable a logical build up of incidents to be combined with other seemingly unrelated events to camouflage the ultimate objective and create the necessary impression of Cuban rashness and irresponsibility on a large scale, directed at other countries as well as the United States." It proceeds to state, "The desired resultant from the execution of this plan would be to place the United States in the apparent position of suffering defensible grievances from a rash and irresponsible government of Cuba and to develop an international image of a Cuban threat to peace in the Western Hemisphere." Another significant consideration was that any U. S. military intervention in Cuba should not involve the Soviet Union. Given that Cuba was not a part of the Warsaw pact, and there had yet to be any significant evidence of a connection between Cuba and the Soviet Union, military intervention was believed to be able to take place without major consequences from the Soviet Union still. or plans (just as there were 33 living species of mongooses accepted at the time) considered under the Cuban Project, some of which were carried out. The plans varied in efficacy and intention, with propagandistic purposes for effective disruption of the Cuban government and economy. Plans included the use of U. S. Army Special Forces, destruction of Cuban sugar crops, and mining of harbors. There was a meeting of the Special Group (Augmented) in Secretary of State David Rusk's conference room on August 10, 1962 at which Secretary of Defense Robert McNamara broached the subject of the liquidation of Cuban leaders. The discussion resulted in a Project Mongoose action memorandum prepared by Edwards Landsdale. On October 26, 1962, Castro wrote a letter to Khrushchev outlining his beliefs pertaining to what would happen in the act of aggression, and told him to rest assured that Cuba would resist and act with opposing forces of aggression. Operation Northwoods was a plan proposed in 1962, which was signed by the Chairman of the Joint Chiefs of Staff and presented to Secretary of Defense Robert McNamara for approval, that intended to use false flag operations to justify intervention in Cuba. Among courses of action considered were real and simulated attacks on US or foreign soil which would be blamed on the Cuban government. These would have involved attacking or reporting fake attacks on Cuban exiles, damaging U. S. bases and ships, "Cuban" aircraft attacking Central American countries such as Haiti or the Dominican Republic, having shipments of arms found on nearby beaches, faking a Cuban military plane destroying an American civilian aircraft, and the possible development of other false flag terror campaign on U. S. soil. The operation was rejected by Kennedy and never carried out. By 1962 it was shown that other nations were funding Castro's revolution. The Cuban Project played a significant role in the events leading up to the Cuban Missile Crisis of 1962. The Project's six phase schedule was presented by Edward Lansdale on February 20, 1962; it was overseen by Attorney General Robert Kennedy. President Kennedy was briefed on the operation's guidelines on March 16, 1962. Lansdale outlined the coordinated program of political, psychological, military, sabotage, and intelligence operations as well as assassination attempts on key political leaders. Each month since his presentation, a different method was in place to destabilize the communist regime. Some of these plans included the publication of anti Castro political propaganda, armaments for militant opposition groups, the establishment of guerrilla bases throughout the country, and preparations for an October military intervention in Cuba. Many individual plans were devised by the CIA to assassinate Castro. However, none were successful.

Атқару

JMWAVE, Флорида штатының Майами-Дейд округінде орналасқан Майами университетіндегі ЦРУ-дың құпия операциялар мен ақпарат жинау станциясы, "Мунгус" операциясы үшін арналған ЦРУ-дың "W" тобының операциялық орталығы ретінде құрылды. Кейіннен Кастроны өлтіру үшін мафияның көмегіне жүгінді (олар Кубадағы казино бизнесін қайтаруға құштар еді); Уильям Харви мафиози Джон Розеллимен тікелей байланысқан ЦРУ офицері болды. Мафиози Джон Розеллиді бұрынғы ФБР агенты Роберт Махуе ЦРУ-ға таныстырды. Махуе Розеллиді 1950 жылдардан бері білген және оның құмар ойындарымен байланысы бар екенін білген. "Джон Роулсон" атты Розелли Флоридадан кубалықтарды жалдап, Кастроны өлтіруге көмектесуге міндеттелді. Тарихшы Стивен Рэб: "Ғалымдар Шошқалар шығанағына шабуылға, АҚШ-тың "Мунгус" операциясы деп аталатын терроризм мен саботаж науқанына, Фидель Кастроны өлтіру жоспарларына және, әрине, Куба зымырандық дағдарысына дұрыс көңіл бөлді. Ракеталық дағдарыстан кейінгі АҚШ-Куба қарым-қатынасына аз назар аударылды" деп жазады. Рэб шіркеу комитетінің есебінен Кеннеди әкімшілігінің 1963 жылдың маусымынан бастап Кубаға қарсы соғысын күшейткенін, ал ЦРУ Куба мемлекетіне және оның ішіндегі нақты нысандарға қарсы шабуыл үшін пропаганданы, экономикалық қысымды және саботажды біріктіргенін көрсетеді. Мысалы, ЦРУ агенттері Кастроны өлтіру үшін кубалық шенеунік Роландо Кубела Секадеске уытты инесі бар қалам берген. "Мунгус" операциясы саботаж, психологиялық соғыс, ақпарат жинау және коммунистік үкіметке қарсы ішкі төңкеріс жасауды қамтитын жасырын әрекеттер бағдарламасынан тұрды. 1967 жылдың сәуір айында Бас инспектор Фидель Кастроны өлтіруге жасалған әртүрлі жоспарлар туралы есеп жариялады. Есепте жоспарлар бірнеше кезеңге бөлінген: "1960 жылдың тамызына дейін" және "1962 жылдың соңынан 1963 жылға дейін". Бұл жоспарлар расталғанмен, олар "кемшіліксіз тарих" болып табылады, және талқыланып жатқан операциялардың "сезімталдығы" себепті "мұндай жоспарларды жоспарлау, бекіту немесе іске асыру туралы ресми жазбалар сақталмаған". Уақыт сызығын құру үшін қолданылған маңызды құжаттама – жоспарлар бастапқыда жоспарланғаннан кейін жылдар өткен соң жиналған ауызша куәліктер. Бас инспектордың есебінде 1960 жылдың наурыз және тамыз айлары аралығында қарастырылған кем дегенде үш, мүмкін төрт схема туралы мәліметтер келтірілген. Бұл кезеңде қарастырылған барлық схемалар бір уақытта жоспарлау кезеңінде болуы мүмкін деп болжанады. Бұл уақыт аралығындағы алғашқы жоспар Кастроның сөздерін тарату үшін пайдаланған радиостанцияға шабуыл жасауды қамтиды, ол "лизерги қышқылына (ЛСД) ұқсас реакцияларды тудыратын химиялық заттың аэрозольді спрейімен" шашылатын еді. Бұл жоспардан ештеңе шықпады, себебі химиялық заттың күтілген әсерін беруіне сенім болмады. Джейк Эстерлайн химиялық заттармен өңделген темекі қорабының да Кастроны өлтіру жоспарында қарастырылғанын мәлімдеді. Схема бойынша химиялық зат "уақытша жекеліктің бұрмалануын" тудыруы керек еді, ал "Кастро сөз сөйлемес бұрын бір темекі шегуі" Кастроның "қоғам алдында өзін әшкерелеуіне" әкелер еді. Эстерлайн кейіннен темекінің не үшін арналғанын нақты есіне алмаса да, олардың өлімге әкелетініне сенбегенін мойындады.

JMWAVE, a CIA covert operations and intelligence gathering station at the University of Miami in Miami Dade County, Florida, was established as the operations center for Task Force W, the CIA's unit dedicated to Operation Mongoose. and even at one point enlisted the aid of the Mafia (who were eager to regain their Cuban casino operations) to plot an assassination attempt against Castro; William Harvey was one of the CIA case officers who directly dealt with mafioso John Roselli. The mafioso John Roselli was introduced to the CIA by former FBI Agent Robert Mahue. Mahue had known Roselli since the 1950s and was aware of his connection to the gambling syndicate. Under the alias "John Rawlson," Roselli was tasked with recruiting Cubans from Florida to help in the assassination of Castro. Historian Stephen Rabe writes that "scholars have understandably focused on the Bay of Pigs invasion, the US campaign of terrorism and sabotage known as Operation Mongoose, the assassination plots against Fidel Castro, and, of course, the Cuban Missile Crisis. Less attention has been given to the state of US Cuban relations in the aftermath of the missile crisis." Rabe writes that reports from the Church Committee reveal that from June 1963 onward, the Kennedy administration intensified its war against Cuba while the CIA integrated propaganda, economic denial, and sabotage to attack the Cuban state as well as specific targets within. One example cited is an incident where CIA agents, seeking to assassinate Castro, provided a Cuban official, Rolando Cubela Secades, with a ballpoint pen rigged with a poisonous hypodermic needle. Operation Mongoose consisted of a program of covert action, including sabotage, psychological warfare, intelligence collection, and the creation of an internal revolution against the communist government.]] In April 1967, the Inspector General issued a report on the various plots conceived to assassinate Fidel Castro. The report separates plots out into several time frames starting with “prior to August 1960” and ending with “Late 1962 until well into 1963”. While confirmed, the assassination plots are an “imperfect history”, and due to the “sensitivity of the operations being discussed”, “no official records were kept regarding planning, authorizations, or the implementation of such plots”. A key form of documentation used to construct the timeline of plots was oral testimony collected years after the plots were originally planned. The Inspector General report details “at least three, and perhaps four, schemes that were under consideration” during a time range between March and August 1960. It is speculated that all of the schemes considered at this time could have been in the planning process at the same time. The first plan in this time frame involved an attack on the radio station Castro used to “broadcast his speeches with an aerosol spray of a chemical that produced reactions similar to those of lysergic acid (LSD)”. Nothing came of this plot, because the chemical could not be relied on to produce the intended effects. Jake Esterline claimed that a box of cigars, which was treated with chemicals, was also considered in the plot to assassinate Castro. The scheme was that the chemical would produce “temporary personality disorientation”, and having “Castro smoke one before making a speech” would result in Castro making a “public spectacle of himself.” Esterline later admitted that even though he could not exactly recall what the cigars were intended to do, he did not believe they were lethal.

1960 жылдың тамызынан 1961 жылдың сәуіріне дейін

1960 жылдың тамызында ЦРУ “құмар ойындарымен байланысы бар” мафиозилерді Кастроны өлтіруге көмектесу үшін тартты. Бисселл осы идеяның бастауын Батыс жарты шар бөлімінің бастығы болған Дж.С. Кингке жатқызды. Ричард Бисселл ЦРУ байланысшысы Роберт Махеу арқылы Лас-Вегастағы синдикат мүшесі Джонни Розеллиді шақырды. Хомскийдің айтуынша, бұл саботаж кубалық үкіметтің БҰҰ бас хатшысына жолдаған хатында 400 жұмысшының өліміне әкеп соқтырған. Бұл Гартоффтың көзқарасы болуы мүмкін, бірақ кубалықтар мен кеңестіктерге жасалған мұндай тікелей науқас әрекеттер Ж.Ф.Кеннедидің “Зымырандық дағдарыс” кезінде АҚШ-тың Түркиядан Юпитер зымырандарын алып тастауға және кубалық зымырандарды қайтаруға берген уәдесіне де, дағдарыстан кейін Кастромен қарым-қатынасты жақсартуға жасалған күш-жігерге де қайшы келді. Зымырандардың айырбасталуы екі тараптың да беделін сақтап қалған теңдестірілген келісім деп есептелді, өйткені екі елдің де бірін-біріне ауыр соққы беруге қабілеті бар еді. Кеннеди кейіннен екі елдің арасындағы арандатушылық қарым-қатынасты өзгерту үшін Кастромен диалог құруға тырысты. Сондай-ақ, түрлі уларлы заттарға, мысалы, қаламға және тіпті балмұздаққа әрекет жасалды. Кастроның өмірін ұзақ уақыт бойы қорғаған Фабиан Эскаланте ЦРУ-ның Кастроның өміріне жасаған 638 жеке қастандық жоспары немесе әрекеті болғанын мәлімдеді. Кеннеди Кастроны өлтіруге ынтақ болған жоқ. Нью-Йорк Таймс газетінің Вашингтондағы тілшісі Тэд Сюлцпен болған кездесуде президент Кеннеди “өз және ағасы [Роберт Кеннеди] Америка Құрама Штаттарының моральдық себептермен адам өлтіруге ешқашан жүгінуге хақысы жоқ екенін қатты сезінгенін” айтты. 1967 жылы ЦРУ бас инспекторы жазған есепте ол осының көптеген қастандық әрекеттердің қиялға толы болуының себебі екенін мойындады. Ол сондай-ақ Кастроны өлтіру үкіметке қажетті деңгейде тұрақсыздық әкелмейтінін ескертті. Ол Кастроны өлтірудің Кубаны коммунистік үкіметтен босатуға көп көмектеспейтінін ойлады. Ол адамдардың Кастроны өлтіру идеясына тым көп назар аударғанын айтты, ал “Кастродан құтылу” оны өлтіруді білдірмейді. Осы шектеулі назардың салдарынан, табысқа жету мүмкіндігі жоғары кеңірек, күрделі жоспарлар жасалмады. ЦРУ “Мунгус” операциясы кезінде көптеген қастандық идеяларын ұсынды. Ең танымал жоспар – Кастроның сигарға деген құштарлығын пайдаланып, оның қорына шынайы және өлімге әкелетін “жарылатын сигарды” тығып беру болды. Көптеген дереккөздер жарылатын сигар жоспарының факт екенін мәлімдесе, кем дегенде бір дереккөз оны аңыз деп санайды, ал тағы бірі оны супермаркеттік таблоидтардың өнімдері деп жоққа шығарады. Тағы біреулері бұл оқиғаның бастауы ЦРУ-да екенін, бірақ олар оны жоспар ретінде ұсынбағанын айтады. Керісінше, ЦРУ Кастроға қатысты жоспарлары туралы сұрағандардың назарын аудармақ үшін қасақана “абсурдты” идеяны ойлап тапқан. Кастроның өміріне жасалған тағы бір әрекет – 1963 жылдың 22 қарашасында президент Кеннеди өлтірілген күні Париждегі кубалық байланысқа уытты Black Leaf 40 толтырылған қаламды беру болды. Айта кетейік, дәлелдер осы екі оқиғаның бір уақытта, бір сәтте болғанын көрсетеді. Ықтимал өлтіруші Роландо Кубела бұл есепке қарсы шығып, қаламда Black Leaf 40 болмағанын айтты. АҚШ барлау қызметі кейінірек Black Leaf 40 тек ұсыныс болғанын мәлімдеді, бірақ Кубела басқа да улардың әлдеқайда тиімді болатынын ойлады. Жалпы, ол құрылғыдан әсер алмады. Ғалым Кубелоның құрылғыны мүлдем қабылдамағанын түсінді.

In August 1960 the CIA enlisted mobsters with “gambling syndicate contacts” to aid in the assassination of Castro. Bissell placed the origin of this idea on J. C. King whom was Chief of Western Hemisphere Division. Richard Bissell had CIA contact Robert Maheu pull in Johnny Roselli, a member of the syndicate of Las Vegas. Chomsky says this sabotage killed “four hundred workers, according to a Cuban government letter to the UN secretary general. That certainly may be Garthoff's view, but such direct provocations of the Cubans and Soviets ran at odds with both JFK's Missile Crisis defusing pledge to remove US Jupiter missiles from Turkey in exchange for the withdrawal of Soviet missiles from Cuba, and efforts made towards rapprochement with Castro in the aftermath of the crisis. The missile swap had been seen by many as an even trade that saved face for both sides when considering the capabilities of each to deliver a serious strike to the other. Kennedy had subsequently sought dialogue with Castro to reverse the two nations' acrimonious relationship. and exposing him to various other poisoned items such as a fountain pen and even ice cream. Fabian Escalante, who was long tasked with protecting the life of Castro, contends that there have been 638 separate CIA assassination schemes or attempts on Castro's life. Kennedy was not keen on the assassination. In a meeting with Tad Szulc, a reporter in the Washington Bureau of the New York Times, President Kennedy stated “how strongly he and his brother [Robert Kennedy] felt that the United States for moral reason should never be in a situation of having recourse to assassination." In a report written by the CIA's inspector general in 1967, he admits that this is the reason behind the fanciful nature of many of the assassination attempts. He also said he warned that assassinating Castro would not necessarily destabilize the government in the manner that is desired. He didn't think the assassination of Castro would do much to free Cuba from communist control. He mentions that people became too focused on the idea of killing Castro when "getting rid of Castro" doesn't have to mean killing him. Due to this micro focus, broader, more complex plans with greater chances of success were not made. Many assassination ideas were floated by the CIA during Operation Mongoose. The most infamous was the CIA's alleged plot to capitalize on Castro's well known love of cigars by slipping into his supply a very real and lethal "exploding cigar." While numerous sources state the exploding cigar plot as fact, at least one source asserts it to be simply a myth, and another dismisses it as mere supermarket tabloid fodder. Another suggests that the story does have its origins in the CIA, but that it was never seriously proposed by them as a plot. Rather, the plot was made up by the CIA as an intentionally "silly" idea to feed to those questioning them about their plans for Castro, in order to deflect scrutiny from more serious areas of inquiry. Another attempt at Castro's life was by way of a fountain pen loaded with the poison Black Leaf 40 and passed to a Cuban asset in Paris the day of President Kennedy's assassination, November 22, 1963. Notably, the evidence also indicates that these two events occurred simultaneously, in the same moment. Rolando Cubela, the potential assassin, contests this account, saying Black Leaf 40 was not in the pen. U. S. Intelligence later responded to say that Black Leaf 40 was merely a suggestion, but Cubela thought that there were other poisons that would be much more effective. Overall he was unimpressed with the device. The inventor understood that Cubelo rejected the device altogether.

Мұра

Операция "Мунгус" аяқталғаннан кейін Кеннеди әкімшілігі Куба үкіметімен қарым-қатынасты жақсартуға тырысты. Ұлттық қауіпсіздік архивінің кейбір құжаттары көрсеткендей, бұл жоба аяқталғаннан кейін көп ұзамай болды. Құжатта Кубамен жақсы қарым-қатынас орнатудың екі мүмкін салдары айтылған. Құжатта былай делінген: "Жақын уақытта біз Кастроға қатысты ең басты алаңдаушылықтарымыздың кем дегенде екеуін бейтараптандыра аламыз: шабуылдық зымырандардың қайта орналасуы және кубалық диверсия. Ал ұзақ мерзімде Кастроны біздің қалауымызша және тиімді жағдайдан жоюға тырыса аламыз". Қарым-қатынасты жақсартуға жасалған әрекеттерге "Мунгус" операциясының салдарынан туған жағымсыз қарым-қатынастар үлкен әсер ететін болады. АҚШ қолдаған кубалықтар мен Агенттік арасындағы сенімсіздіктің бір себебі – кубалықтар мен Агенттік арасындағы нақты келісімнің болмауынан туған шатқақ жағдай болды. Инспектор Пфайффер жасаған тексеруде "Куба басшылары жарымәскери операциялар барысы туралы сөз қозғағысы келді" делінген. Бұл тексеру барысында мынадай сұрақтар туды: "Егер жоба жақсы ойластырылған, жақсы ұйымдастырылған, жеткілікті білікті персоналмен қамтамасыз етілген және жақсы басқарылған болса, бұл мәселе Президенттің қарауына тікелей ұсынылар ма еді?" 1974-1984 жылдар аралығында жазылған ішкі есептің бір томында ЦРУ бас тарихшысы Джек Пфайффер Тейлор комитетінің тергеуін сынады, себебі ол Пирс шығанағындағы сәтсіздікке ЦРУ-ны басты жауапты деп тапқан. Төртінші томның соңында Пфайффер Тейлордың "Президент Кеннеди шамадан тыс сенімді, тіпті қиыншылық тудыратын ЦРУ белсенділерінің алдауына түскен ақ сұңқар" деген ойды жалғастырғанына өкініш білдірді. Пфайффер Тейлордың зерттеуінде екі маңызды мәселе болды деп қорытындылады: Кеннедиді жағымды жарықтан көрсетуге ұмтылыс және есепті дайындауға уақыт жетіспеушілігі. Тейлор комитеті Кеннедидің талабына сәйкес есепті дайындауға үш апта ғана берілді, оған Пфайффер: "Онда. Кубаны зерттеу тобының есебі дайындалудың асығыстығынан зардап шеккені сөзсіз" деді. Пфайффер Тейлор комитетінің есебінде "Президент Кеннедидің беделінің таза қалуын" бастапқыдан-ақ қамтамасыз етуі керек екенін айтты. Тейлор комитетінің төртінші томын бағалау соңында Пфайффер былай деді: "ЦРУ басшылығы кінәсіз болған жоқ, бірақ Тейлор комитетінің тергеуін зерттеуге енгізілген құжаттамалық дәлелдер көрсеткендей, сәтсіздіктің басты себептері, танымал және одан әрі танымал болатын бейнеге қайшы, Кеннеди әкімшілігінің әрекеттеріне немесе әрекетсіздігіне тікелей байланысты болды". Пфайффердің оқиғаны зерттеуі бес томдық жазбамен аяқталды. Пфайффер 1980 жылдары, ЦРУ-ны қорғау ниетімен отставкаға кеткеннен кейін зерттеуін жариялауды жоспарлаған. Алайда, кітап жарияланбады. Есептің бесінші томы 2016 жылдың 9 тамызында жариялауға рұқсат берілді және 2016 жылдың 31 қазанында ЦРУ ақпаратты ашу туралы заңға енгізілген өзгерістертің бір бөлігі ретінде жарияланды. Бұл заң "бізден 25 жылдан астам болған және FOIA сұраныстарына жауап беретін кейбір жобаларды жариялауды талап етеді" деді ЦРУ бас тарихшысы Дэвид Робардж құжаттың жариялануын хабарлаған хатында, ол 2016 жылғы FOIA жетілдіру туралы заңмен бекітілді. Есепте жаңа мәліметтер бар, мысалы "[Инспектордың бас штабының мүшесі Роберт Шаффер] Киркпатрик команда мүшелеріне зерттеуге қатысты барлық жұмыс қағаздарын жоюды бұйырғанын еске алады, себебі есептің сезімталдығы". 1981 жылдың 4 маусымында Пфайфферге генерал-инспектор Чарльз А. Бриггстен жіберілген хатта бұл расталды, онда былай делінген: "Бізде бұл тақырып бойынша Киркпатриктің жұмыс қағаздары туралы ешқандай дерек жоқ. Бізге белгілі болғандай, ҚИБ зерттеу тобының Сабақ операциясы бойынша зерттеуге қатысты барлық жұмыс қағаздары Киркпатриктің нұсқауларына сәйкес жойылған". Киркпатриктің Пирс шығанағындағы оқиғаларға қатысты ЦРУ-ның жеке жауапкершілігіне баса назар аударғандығын Пфайффердің соңғы кітабынан көруге болады. Ресми тарихтың қалған бөлігіне ұқсас, ЦРУ тарихшысы "Кім Кубаны жоғалтты" деген сұраққа кінәны басқа АҚШ үкіметтік агенттіктері мен билік органдарына, әсіресе Кеннеди мен Ақ үйге аударуға тырысады, сонымен бірге агенттікті өзінің Бас...

After Operation Mongoose was ended as the Kennedy administration made some attempts to mend relations with the Cuban government. As some documents released by the National Security Archive reveal, this happened fairly soon after the project ended. The document also states the two possible outcomes that would come along with a better relationship with Cuba. The document states, "In the short run, we would probably be able to neutralize at least two of our main worries about Castro: the reintroduction of offensive missiles and Cuban subversion. In the long run, we would be able to work on eliminating Castro at our leisure and from a good vantage point." The effort to mend the relationships would be framed heavily by the negative relations formed due to Operation Mongoose. One issue that caused distrust between the relations of U. S. supported Cubans and the Agency was a shaky front due to no real agreement among the Cubans and the Agency. "The Cuban leaders wanted something to say about the course of paramilitary operations" according to an inspection done by Inspector General Pfeiffer. Questions arose within this inspection that included, "If the project had been better conceived, better organized, better staffed and better managed, would that precise issue ever had to be presented for Presidential decision at all?" In one of his volumes of an internal report written between 1974 and 1984, CIA Chief Historian Jack Pfeiffer criticized the Taylor Committee's investigation, as it held the CIA primarily responsible for the Bay of Pigs fiasco. At the end of the fourth volume, Pfeiffer laments that Taylor had a hand in perpetuating the idea that "President Kennedy was a white knight misled by overconfident, if not mischievous, CIA activists." Pfeiffer concluded that Taylor's study suffered from two major issues: bias to positively portray Kennedy and a lack of time to prepare the report. The Taylor Committee only had three weeks to prepare the report per Kennedy's deadline, to which Pfeiffer stated, "There. is no question that the report of the Cuban Study Group suffered from the haste with which it was prepared." Pfeiffer also stated that, from the start, it should have been clear that "President Kennedy's image would remain untarnished" in the Taylor Committee report. At the end of his assessment of the Taylor Committee in volume four, Pfeiffer determined: "CIA's leadership was not without
fault, but the documentary evidence included in this examination of the Taylor Committee's investigation shows that the major causes for the failure contrary to the image which has been and continues to be popularized were directly attributable to actions, or inactions, of the Kennedy Administration." Pfeiffer's investigation of the event culminated in five full volumes of writing. Pfeiffer intended to publish his study in the 1980s after he resigned with the intention of defending the CIA. However, the book was never published. The fifth volume of the report was approved for release on August 9, 2016 and finally released to the public on October 31, 2016 by the CIA as part of changes to the Freedom of Information Act that "requires us to release some drafts that are responsive to FOIA requests if they are more than 25 years old," stated CIA Chief Historian David Robarge in the cover letter that announced the document's release, which came after the policy was codified by the FOIA Improvement Act of 2016. The report features new revelations, such as "[A member of the Inspector General Staff Robert Shaffer] also remembers that Kirkpatrick directed team members to destroy all of their working papers relating to the survey because of the report's sensitivity." A memo sent to Pfeiffer on June 4, 1981 from Inspector General Charles A. Briggs confirms this, stating that "We have no record of any Kirkpatrick 'working papers' on this subject. As far as we can tell, all of the OIG survey team's working papers related to the Bay of Pigs Operation survey were destroyed in accordance with Kirkpatrick's instructions." A convincing criticism of Kirkpatrick's emphasis on the CIA's personal responsibility for the events at the Bay of Pigs may be found in Pfeiffer's last book. Similar to the remainder of the Official History, the CIA historian attempts to shift the blame for "Who Lost Cuba" to other U. S. government agencies and authorities, particularly Kennedy and the White House, while defending the agency against criticism from its own Inspector General. The Kirkpatrick report was still classified as secret when Pfeiffer initially attempted to have his criticism declassified. The expectation among those working in the agency who were involved in the anti Castro plot was that the investigation would reveal that failure was due to a breakdown in communication between the CIA and the White House. In response to the internal publication of Lyman Kirkpatrick's Inspector General (IG) report, which Pfeiffer labeled a "thinly veiled attempt to lay full blame for the failure on Deputy Director for Plans Richard Bissell", a formal response titled "An Analysis of the Cuban Operation by the Deputy Director (Plans) Central Intelligence Agency". The "Analysis" flat out denied the validity of the charges laid against the agency by the IG report, instead claiming that the command and organizational relationships developed by the agency were correct and that the intelligence regarding Castro and internal opposition to him was as well. These two volumes were proposed to be published together, but the idea was nixed by John McCone, who wanted to present a single CIA position on the causes of failure. Kirkpatrick wrote that the report should remain classified as it revealed multiple "operational matters, and while the full report has never been released, sections have been published in other works as part of the CIA Historical Series, but these were not considered to have a wealth of information. Pfeiffer writes that the "cruelest blow" from the report was "the agency's failure to give the program top flight handling that it required appropriate organization, staffing throughout by highly qualified personnel, and full time direction and control of the highest quality failure at high levels to concentrate informed, unwavering scrutiny on the project and to apply experienced, unbiased judgement to the menacing situations that developed." The Cuban Project, as with the earlier Bay of Pigs invasion, is widely acknowledged as an American policy failure against Cuba. According to Noam Chomsky, it had a budget of $50 million per year, employing 2,500 people including about 500 Americans, and remained secret for 14 years, from 1961 to 1975. It was revealed in part by the Church Commission in the U. S. Senate and part "by good investigative journalism." He said that "it is possible that the operation is still ongoing [1989], but it certainly lasted throughout all the '70s."

БАҚ-тағы бейнелеулер

Оливер Стоунның "JFK" фильмінде "Мунгус" операциясы, басқалармен қатар, Ли Харви Освальдтың Кастроға қарсы жасақтар тактикасын үйренген оқу алаңы ретінде көрсетіледі. "Гарлемнің құдасы" сериалының үшінші маусымында "Мунгус" операциясының қияли нұсқасы Нью-Йорк қаласында негізделген болып бейнеленеді.