Гжоа-Хейвен: Нунавуттың ірі елді мекені

Кіріспе

Gjoa Haven (,/dʒ//oʊ// /'/h//eɪ//v//ən/; Инуктитут: Uqsuqtuuq, сылбырлары: ᐅᖅᓱᖅᑑᖅ , "майға толы" деген мағынаны білдіреді, бұл жақын жердегі суларда теңіз жануарларының көптігіне байланысты; ɡʒɔa avɑ̃ немесе [ɡʒɔa evən]) – Арктика аймағында, Китмикот аймағында, Солтүстік-Батыс Аймақтарының солтүстік-шығысында орналасқан Нунавуттағы инуит кенті. Бұл Король Уильям аралындағы жалғыз елді мекен.

Этимология

Gjoa Haven атауы норвег тіліндегі Gjøahavn немесе "Gjøa's Harbour" сөзінен шыққан; оны 20 ғасырдың басындағы полярлық саяхатшы Роалд Амундсен өзінің "Gjøa" кемесінің құрметіне атаған. Бұл ескі норвеж тіліндегі Gyða есімінен туындаған, ол Guðfríðr (guð "құдай" және fríðr "әдемі") деген құрама сөздің қысқартылған түрі.

Тарих

1903 жылы норвегиялық саяхатшы Роальд Амундсен солтүстік-батыс теңіз жолы арқылы өтуді жоспарлаған экспедициясымен «Gjøa» кемесінде осы аймаққа келген. Қазан айында ол өтіп жатқан бұғаздар мұзға айнала бастады. Амундсен «Gjøa» кемесін Король Уильям аралының оңтүстік-шығыс жағалауындағы табиғи бейге тоқтатып қойды. Амундсен «дүниедегі ең әдемі кішкентай бей» деп атаған бұл жерде ол шамамен екі жыл бойы тұрды. Ол және оның экипажы осы уақыттың көп бөлігін жергілікті нецсиликтің арасында өткізіп, олардан жерде тіршілік ету және Арктикада тиімді саяхаттау дағдыларын үйренді. Бұл білім Амундсеннің кейінгі Оңтүстік полюске жасаған сәтті саяхаты үшін өте маңызды болды. Ол солтүстік магнит полюсінің нақты орнын табу үшін Бутия түбегін зерттеді. Гжоа-Хейвендегі еуропалық тегі бар кейбір инуиттер Амундсеннің (немесе оның алты экипаж мүшесінің бірінің) ұрпақтары екенін мәлімдеді, бірақ олардың есімдері толыққанды сақталмаған. Экспедиция мүшелерінің естеліктерінде инуит әйелдерімен болған қарым-қатынастары айтылады, ал тарихшылар Амундсеннің де серігі болуы мүмкін деген болжам жасады, бірақ ол мұндай қарым-қатынасқа қарсы ескерту жасаған. Атап айтқанда, Боб Конона мен Пол Икуаллақ ағайындылары, олардың әкесі Люк Икуаллақ (1904 ж.т.) өлімі алдында өзінің Амундсеннің ұлы екенін айтқан. Кононаның айтуынша, олардың әкесі Икуаллақ туғаннан кейін мұзға тасталып өлдіруге қалдырылған, себебі оның еуропалық тегі оны инуиттер үшін заңсыз деп санап, олардың қауымдастығына қауіп келтірген. Оны оның инуит әжесі мен атасы құтқарған. 2012 жылы отбасының рұқсатымен жасалған Y-ДНК талдауы Икуаллақтың (және оның ұлдарының) Амундсеннің тікелей еркек желісімен сәйкес келмейтінін көрсетті. 1941 жылы Генри Ларсен батыстан келген поштаға жетті. Бұл елді мекен дәстүрлі түрде көшпелі өмір салған инуиттерді тартты, олар тұрақты өмір салтына бейімделді. 1961 жылы қалада 110 адам тұрды. 2001 жылғы халық санағы бойынша, халық саны 960 адамды құрады, себебі көптеген инуиттер Gjoa Haven-дегі денсаулық сақтау және білім беру мүмкіндіктеріне жақын болу үшін дәстүрлі лагерьлерінен көшіп келді. Gjoa Haven кеңейіп, әуежай маңында жаңа аудандар салынды. Қоғамға Gjoa Haven әуежайы және жыл сайынғы жабдықтау кемелері қызмет көрсетеді. Аймақта Солтүстік ескерту жүйесінің CAM CB нысаны орналасқан.

In 1903, the Norwegian explorer Roald Amundsen had entered the area on his ship Gjøa in an expedition intending to travel through the Northwest Passage. By October the straits through which he was travelling began to ice up. Amundsen put Gjøa into a natural harbour on the southeast coast of King William Island. He stayed there, in what Amundsen called "the finest little harbor in the world", for nearly two years. He and his crew spent much of that time with the local Netsilik, learning from them the skills to live off the land and travel efficiently in the Arctic environment. This knowledge proved to be vital for Amundsen's later successful exploration to the South Pole. He explored the Boothia Peninsula, searching for the exact location of the north magnetic pole. Some Inuit in Gjoa Haven with European ancestry have claimed to be descendants of Amundsen (or one of his six crew, whose names have not remained as well known). Accounts by members of the expedition told of their relations with Inuit women, and historians have speculated that Amundsen might also have taken a partner, although he wrote a warning against this. Specifically, half brothers Bob Konona and Paul Ikuallaq say that their father Luke Ikuallaq (b. 1904) told them on his deathbed that he was the son of Amundsen. Konona said that their father Ikuallaq was left out on the ice to die after his birth, as his European ancestry made him illegitimate to the Inuit, threatening their community. His Inuit grandparents saved him. In 2012, Y DNA analysis, with the families' permission, showed that Ikuallaq (and his sons) was not a match to the direct male line of Amundsen. In 1941 Henry Larsen reached the post from the west. The settlement has attracted the traditionally nomadic Inuit as they have adapted a more settled lifestyle. In 1961, the town's population was 110. By 2001, the population was 960 according to the census, as most Inuit have moved from their traditional camps to be close to the healthcare and educational facilities available at Gjoa Haven. Gjoa Haven has expanded to such an extent that a newer subdivision has been developed near the airport at
The community is served by the Gjoa Haven Airport and by annual supply sealift. The area is home to CAM CB, a North Warning System site.

Демография

Statistics Canada жүргізген 2021 жылғы Канадалық санақта Gjoa Haven-нің 339 жеке тұрғын үйдің 292-сінде 1349 тұрғыны тұрды, бұл 2016 жылғы 1324 тұрғынынан өзгеше. Жер ауданы - 154,5 км², 2021 жылы халық тығыздығы 78,5 адам/км² құрады. Қоғамның медианалық жасы 23,0 болды, ал ерлер үшін 22,0, әйелдер үшін 23,8. Орташа жас 26,5 құрады, ерлер үшін 26,4, әйелдер үшін 26,6. 2021 жылғы Канадалық санақта Gjoa Haven халқының саны 1110 адамды құрады, олар жер ауданында орналасқан, халық тығыздығы - адам/км².

Климат

Гжоа Хевеннің климаты тундралық (ET) – жазғы маусымы қысқа, бірақ салқын, ал қысы ұзақ және суық болады.

HMS Erebus және HMS Terror ұлттық тарихи орны

HMS Terror және HMS Erebus кемелерінің құлау орындарының табылуы Фрэнклиннің жоғалған экспедициясынан хабардар ету арқылы Гжоа-Хейвен қаласына туризмнің өсуіне әкелуі күтілуде. Аталған орынға қауымның кіруіне тыйым салынған. Орынды қорғау мақсатында Гжоа-Хейвендегі инуиттер күзетшілер ретінде жұмыс істейді, құлау орындарының жанында тіктеп, кіруді бақылайды. Наттилик мұражай орталығы тарихи орынға арналған келушілер орталығын құру үшін кеңейтіледі.

Кең жолақты байланыс

2005 жылдан бері бұл қауымдастық Qiniq желісімен қамтамасыз етілуде. Qiniq – үйлер мен кәсіпорындарға арналған, сыртқы әлеммен спутниктік байланыс арқылы қосылатын тұрақты сымсыз қызмет. Qiniq желісі SSi Canada компаниясымен жобаланып, басқарылады. 2017 жылы желі 4G LTE технологиясына және мобильді дауыс үшін 2G GSM стандартына жаңартылды.

Мәдениет

Гжоа Хевенде шаршы би өте танымал, көптеген командалар жыл сайынғы жарыстарда (шаршы би турнирлерінде) бақ сынасады. Инуиттер 1800 жылдардың ортасында осы аймақта жұмыс істеген шотланд және американдық кит аулаушылардан шаршы биді үйренді. Ол көбінесе аккордеонмен (немесе концертинамен) және скрипкамен сүйемелденеді, және оның тамыры Батыс Америка шаршы биінен емес, Ұлыбританияның дөңгелек билерінен бастау алады. Бір би 40 минуттан бір сағаттан астам уақытқа дейін жалғаруы мүмкін.