Кіріспе

Американдық романист

Сэмюэл Бадиш Орниц (15 қараша 1890 жыл - 10 наурыз 1957 жыл) – Нью-Йорк қаласынан шыққан американдық сценарист және романист. Ол 1950-ші жылдардан бастап киностудия басшылары қара тізімге енгізген «Голливуд ондығының» бірі болды, себебі ол АҚШ Конгресінің антиамерикандық қызметтер жөніндегі комитеті алдында куәлік беруден бас тартып, Конгресс тарапынан сотталған болатын. Оның коммунистік партияға қатысы бар деген айып таралған. Өмірінің соңғы жылдарында ол «Сенбі күнгі келіншек» (1951) сияқты романдар жазды, ол бестселлерге айналды.

Ерте өмір және білім

1890 жылы Нью-Йорк қаласында еврей отбасында дүниеге келген, ол Шығыс Еуропадан келген иммигранттардың ұлы. Орниц мемлекеттік мектептерде және еврей мектебінде оқыды. Оның әкесі ұлдарымен бірге бизнес ашуын қалаған, табысқа жеткен құрметті саудагер болды. Орниц ерте жасынан социализмге қызығушылық танытып, 12 жасында көшеде сөз сөйлеп, жазумен шұғылданды.

Жұмыс

Ағаларынан өзгеше, Орниц әкесінің бизнесін жалғастыруға қызығушылық танытпады. 18 жасында ол Нью-Йорк түрмелер қауымдастығында (1908–1914) әлеуметтік жұмыскер болып жұмыс істеуге кірісті. Содан кейін ол Бруклиндегі балаларға жасалатын қатыгездіктің алдын алу қоғамында (1914–1920) жұмыс істеді.

Жазушылық мансап

Орниц пьеса жазуға кірісіп, 1918 жылы "Шоқ" пьесасын қойды. Оның "Тапшылық" атты пьесасы 1919 жылы Нью-Йорктегі Халық театрында сахналанды. 1951 жылы түрмеден босатылғаннан кейін көп ұзамай Орниц "Сенбі күйеуі" романын жариялады. Роман Нью-Йорктің төменгі шығыс бөлігіндегі еврей қауымын тартымды және әдемі орын ретінде бейнелесе, сонымен бірге оның жабық өмір салты мен сектанттық көзқарастарын сынады. Сыншылар оның еврей кварталының физикалық ортасын көркем суреттегенін жоғары бағалады және ол "Сенбі күнін қызығушылықпен қараған бала сияқты жазды" десті. Роман басты кейіпкерлердің еврей дінінен либералды Толстойшылдық христиандыққа жасаған жолының өсу және жетілу сапары екенін көрсетеді. Сэмюэл Орниц 1957 жылы Калифорния штатының Вудленд-Хиллс қаласында 66 жасында рактан қайтыс болды. Сэмюэл Орництің 1919-1957 жылдардағы материалдары, оның ішінде романдарының қолжазбалары Висконсин театр зерттеу орталығында сақтаулы.