Органикалық бағбандалық және егін шаруашылығы

Кіріспе

Органикалық жеміс-жидек, көкөніс, гүл немесе сәндік өсімдіктерді өсіру

Органикалық бау-бақша – топырақты жасау және қорғау, зиянкестерді басқару және ескі сорттарды сақтау бойынша органикалық ауыл шаруашылығының негізгі принциптерін сақтап, жеміс-жидек, көкөніс, гүлдер немесе сәндік өсімдіктерді өсіру ғылымы және өнері. Латын тіліндегі "hortus" (бақша өсімдігі) және "cultura" (мәдениет) сөздері бірігіп бау-бақша шаруашылығын құрайды, классикалық анықтама бойынша – бақша өсімдіктерін өсіру. Бау-бақша шаруашылығы кейде "жыртусыз ауыл шаруашылығы" деп те қарастырылады. Жыртудың орнына бау-бақшада адам еңбегі мен бағбанның қол құралдары пайдаланылады, бірақ қазір роторлық культиваторлар сияқты шағын машиналар да жиі қолданылады.

Жалпы

Малч, жабын дақылдары, компост, тыңайтқыштар, вермикомпост және минералдық қоспалар – осы типтегі шаруашылықты дәстүрлі шаруашылықтан ерекшелендіретін топырақ құрылысының негізгі құралдары болып табылады. Жақсы және сау топырақ жағдайына назар аудару арқылы, кейде өсімдіктерге зиян келтіретін жәндіктердің, саңырауқұлақтың немесе басқа да проблемалардың ықпалы азайтылуы күтіледі. Дегенмен, органикалық шаруашыларға қолжетімді фермон тұзақтары, инсектицидтік сабын шашырату және басқа да зиянкестермен күресу әдістері органикалық бау-бақша шаруашылығында да қолданылады. Бау-бақша шаруашылығы бес саланың зерттелуын қамтиды: гүл өсіру (гүлдік дақылдардың өндірісі мен сатуын қамтиды), ландшафтық бау-бақша шаруашылығы (ландшафтық өсімдіктердің өндірісі, сатуы және күтімі), көкөніс өсіру (көкөністердің өндірісі мен сатуын қамтиды), жеміс-жидек өсіру (жемістердің өндірісі мен сатуын қамтиды) және егін жинаудан кейінгі физиология (бау-бақша дақылдарының сапасын сақтау және шіруіне жол бермеу). Бұлардың барлығы органикалық өсіру принциптеріне сәйкес жүзеге асырылуы мүмкін және кейде осылай болады. Органикалық бау-бақша шаруашылығы (немесе органикалық бағбандық) мыңдаған жылдар бойы жиналған білім мен тәжірибеге негізделген. Жалпы алғанда, органикалық бау-бақша шаруашылығы ұзақ мерзімді табиғи процестерді және тұрақты, толыққанды тәсілді қамтиды, ал химиялық бау-бақша шаруашылығы дереу, оқшауланған әсерлерге және редукционистік стратегияларға баса назар аударады.

Органикалық бау-бақша жүйелері

Бірқатар органикалық бау-бақша және ауыл шаруашылығы жүйелері бар, олар белгілі бір техникаларды талап етеді. Олар жалпы органикалық стандарттардан гөрі нақтырақ және оларға сәйкес келеді. Орман бағбандығы – тарихқа дейінгі дәуірден бастау алған толыққанды органикалық азық-түлік өндіру жүйесі, ол әлемдегі ең көне және ең төзімді агроэкожүйе саналады. Биодинамикалық шаруашылық – Рудольф Штайнердің эзотерикалық ілімдеріне негізделген тәсіл. Жапондық фермер және жазушы Масанобу Фукуока шағын көлемдегі астық өндіру үшін "төңкеріссіз өңдеу" жүйесін ойлап тапты, ол оны "Табиғи шаруашылық" деп атады. Француздық интенсивті бау-бақша, биоинтенсивті әдістер және SPIN-фермерлік (Small Plot INtensive) – барлығы шағын көлемдегі бау-бақша техникалары. Бұл әдістерді 1930 жылдары Алан Чадвик АҚШ-қа әкелді. Бақ – тек тамақпен қамтамасыз ету құралы ғана емес, ол қоғамда мүмкін болатын нәрсенің үлгісі. Кез келген адам қандай да бір бақшаға (контейнер, өсіру жәшігі, көтерілген егіс орыны) ие болып, салауатты, қоректі органикалық тамақ өндіре алады, сондай-ақ фермерлер нарығын құруға, бау-бақша тәжірибесін таратуға, мол өніммен бөлісуге және жергілікті экономиканы дамытуға көмектесетін тұрақты өмір салтын қалыптастыруға мүмкіндік береді. Биологиялық интенсивті егу және шаршы фут бау-бақша принциптеріне негізделген қарапайым 4' x 8' (32 шаршы фут) көтерілген егіс орыны азық-түлік пен суды аз қолданып, отбасыны немесе қауымдастықты мол мөлшердегі сау, қоректі органикалық жасыл өсімдіктермен қамтамасыз ете алады, сонымен қатар тұрақты өмір салтын насихаттайды. Органикалық бау-бақша экологиялық жүйелермен үйлесімде жұмыс істеуге және Жердің табиғи тепе-теңдігін барынша сақтауға бағытталған. Осы себепті органикалық фермерлер жерді аз өңдеу әдістеріне қызығушылық танытады. Дәстүрлі ауыл шаруашылығында қолданылатын механикалық жер өңдеу, яғни жырту немесе егу, қоршаған ортаға зиянды. Органикалық шаруашылықта жер өңдеудің салдары одан әлдеқайда аз. Жырту топырақ эрозиясын жеделдетеді, себебі топырақ ұзақ уақыт бойы ашық күйде қалады, ал оның құрамында органикалық заттар жеткіліксіз болса, топырақтың құрылымдық тұрақтылығы төмендейді. Органикалық фермерлер топырақ жамылғысын жыл бойы сақтау үшін мульчалау, жабын дақылдарын егу және аралас егу сияқты әдістерді қолданады. Компост, тыңайтқыш және басқа да органикалық тыңайтқыштарды қолдану органикалық шаруашылықтарда топырақтың органикалық құрамын арттыруға және топырақ бұзылуы мен эрозияны шектеуге көмектеседі. Компостинг немесе вермикомпостинг (құрттарды пайдалану арқылы компостинг) сияқты басқа да әдістерді қолдануға болады. Бұл әдістер органикалық заттарды ең жақсы органикалық тыңайтқыштар мен топырақ жақсарғыштарына айналдырудың жолдары. Вермикомпостинг қалдықтары да органикалық бақ үшін өте пайдалы заттардың тамаша көзі болып табылады.

There are a number of formal organic gardening and farming systems that prescribe specific techniques. They tend to be more specific than, and fit within, general organic standards. Forest gardening, a fully organic food production system which dates from prehistoric times, is thought to be the world's oldest and most resilient agroecosystem. Biodynamic farming is an approach based on the esoteric teachings of Rudolf Steiner. The Japanese farmer and writer Masanobu Fukuoka invented a no till system for small scale grain production that he called Natural Farming. French intensive gardening, biointensive methods, and SPIN Farming (Small Plot INtensive) are all small scale gardening techniques. These techniques were brought to the United States by Alan Chadwick in the 1930s. A garden is more than just a means of providing food; it is a model of what is possible in a community – everyone could have a garden of some kind (container, growing box, raised bed) and produce healthy, nutritious organic food, a farmers market, a place to pass on gardening experience, and a sharing of bounty, promoting a more sustainable way of living that would encourage their local economy. A simple 4' x 8' (32 square feet) raised bed garden based on the principles of bio intensive planting and square foot gardening uses fewer nutrients and less water, and could keep a family, or community, supplied with an abundance of healthy, nutritious organic greens, while promoting a more sustainable way of living. Organic gardening is designed to work with the ecological systems and minimally disturb the Earth's natural balance. Because of this organic farmers have been interested in reduced tillage methods. Conventional agriculture uses mechanical tillage, which is ploughing or sowing, which is harmful to the environment. The impact of tilling in organic farming is much less of an issue. Ploughing speeds up erosion because the soil remains uncovered for a long period of time and if it has a low content of organic matter, the structural stability of the soil decreases. Organic farmers use techniques such as mulching, planting cover crops, and intercropping, to maintain a soil cover throughout most of the year. The use of compost, manure mulch and other organic fertilizers yields a higher organic content of soils on organic farms and helps limit soil degradation and erosion. Other methods such as composting or vermicomposting (composting using worms) can also be used to supplement an existing garden. These practices are ways of recycling organic matter into some of the best organic fertilizers and soil conditioner. The byproduct of vermicomposting is also an excellent source of nutrients for an organic garden.

Органикалық газонды басқару жүйелері

Органикалық бау-бақша шаруашылығы техникалары белгілі бір заңдар мен басқару жоспарларында қажеттіліктерге сәйкес, газон мен шөп алаптарын органикалық түрде күтіп ұстау үшін қолданылады. 20-ғасырдың соңынан бастап, кейбір ірі меншік иелері мен муниципалитеттер қоғамдық және жеке саябақтар мен меншіктерді күтіп-ұстауда органикалық газонды басқаруды және органикалық бау-бақша шаруашылығын міндетті етті. Кейбір аймақтарда органикалық газонды басқару және органикалық бау-бақша шаруашылығы талап етіледі.

Дүниежүзілік азық-түлікпен қамтамасыз етуге әсері

Органикалық азық-түлік өндірісіне қатысты бір дау – бір гектарға өндірілетін азық-түлік көлемі мәселесі. Жақсы органикалық шаралар қолданылғанның өзінде, органикалық егіншілік дәстүрлі егіншілікке қарағанда, егінге байланысты 5-25% төмен өнімді болуы мүмкін. Дәстүрлі ауыл шаруашылығының өнімділіктегі басымдығының көп бөлігі азотты тыңайтқыштарды қолданумен байланысты. Алайда, әлемдегі аштық мәселесі негізінен ауыл шаруашылығы өнімділігінің жетіспеушілігінде емес, оның таратылуы мен ысырабында жатыр.