Кіріспе

Британдық белсенді, уағызшы Элизабет Рид Коттон (9 желтоқсан 1842 – 8 наурыз 1922), 1877 жылы сэр Джеймс Хоупқа үйленгеннен кейін Леди Хоуп атанды. Ол британдық уағызшы, тыйымшылық қозғалысында белсенді болды. 1915 жылы ол 1882 жылы қайтыс болған британдық табиғаттанушы Чарльз Дарвинге соңғы сәттерде барғанын айтты, сол кезде Хоуп Дарвиннің табиғи іріктеу теориясын жариялау туралы ойларын қайта қарастырғанын жеткізді. Хоуптың Дарвинге барғанына күмән келтіруге болмайды, бірақ Дарвиннің отбасы оны жоққа шығарды, алайда оның Дарвиннің осы кездес барысында айтқандарын түсіндіруі одан да күмәнді.

Ерте өмір және қызметі

Элизабет Коттон 1842 жылдың 9 желтоқсанында Австралияның Тасманиясында дүниеге келді. Ол британдық суармалау инженері, генерал сэр Артур Коттонның қызы болды. Балалық шағын Үндістанның Мадрас қаласында өткізді, ал әкесі Андхра-Прадеш штатында су шаруашылығы және каналдық жобаларды бақылады. 1861 жылы әкесі зейнеткерлікке шыққаннан кейін Англияға оралған отбасы Хэдли Гринде тұрақтап, евангелистік англикан дін қызметкері, пастор Уильям Пеннефезердің ықпалына іледі. Коттон Ирландияда үш жыл тұрған кезінде де көптеген евангелистермен танысты. 1869 жылы отбасы Чарльз Дарвиннің үйінен шамамен 30 шақырым қашықтықтағы Суррейдегі Доркинг қаласына қоныстанды. Мұнда Элизабет евангелистік және қайырымдылық жұмыстарын бастады, бірінші кезекте жексенбілік мектеп, содан кейін "Кофехана" ұйымдастырды, онда тағам мен алкогольсіз сусындар ұсынылды. (Флоренс Найтингейл Коттонның "Кофеханамыз" кітабының таралымдарын жасады және Дербиширдегі Уотстандуэлл ауылында өзінің кофеханасын ашты.) Ол Киелі кітапты оқып үйрету сабақтарын және дұға жиналыстарын өткізіп, жексенбі кешкі құлшылық кезінде сөз сөйледі. Замандасы оның "жағымды, тартымды мінезі, күміс даусы және қарапайым хабарлары" болғанын айтқан. 1874-75 жылдары Коттон американдық евангелистер Дуайт Л. Муди мен Ира Санки ұйымдастырған евангелистік жиналыстарда көмектесіп, дінге жаңа келген әйелдерге кеңес берді. 1877 жылы 35 жасында Коттон 34 жасқа үлкен, евангелист және тәртіп сақтаушы зейнеткер адмирал сэр Джеймс Хоупқа үйленді. Осылайша Коттон Карриденнің Леди Хоупы болды. Сэр Джеймс төрт жылдан кейін қайтыс болды. Содан кейін Леди Хоуп бірнеше қосымша кофеханалар ашып, Лондонға қоныс аударды, онда ол Нотинг Хилл Гейттегі Алтын қоңыраулар миссиясының жұмысына қатысты. Ол отыздан астам кітаптың авторы болды, олардың көпшілігі "евангелистік және тәртіп тақырыптарына" арналған, ал көптеген кітаптарында "Дарвин оқиғасын еске түсіретін жекелеген әңгімелер" бар болды. 1893 жылы ол өзінен 24 жас үлкен, евангелистік ирландтық кәсіпкер Т. А. Денниге үйленді, бірақ "Леди Хоуп" атын пайдалануын жалғастырды. Ол Деннимен бірге жұмысшы ерлерге арналған жатақханалар ашып, Бур соғысынан оралған сарбаздарға баспана берді. 1899 жылы қайтыс болған әкесі туралы өмірбаян жариялады. 1903 жылы ол өзінің ең үлкен тәртіптік жатақханасын, Марбл Арчтағы Коннахт клубын ашты, онда бірнеше жүз адамға баспана берілді. Сондай-ақ, Коттон әйелдердің шапкесін қысқыштарсыз бекітуге арналған "Үміт лентасы" деп аталатын шапкеге патент алды. Денни 1909 жылы қайтыс болғаннан кейін Хоуп бұрын сотталған адаммен достық қарым-қатынас жасады, бірақ оған қаржысын сеніп тапсырғаннан кейін ол оның сенімін бұзды. 1911 жылы банкрот деп жарияланды. 1913 жылы ол Бруклинде өткен Дүниежүзілік әйелдер христиандық тәртіп одағының конгресіне делегат ретінде АҚШ-қа келді, содан кейін ол АҚШ-та қалуға шешім қабылдады. 1915 жылдың 4 тамызында Дарвиннің өлімінен 33 жыл өткеннен кейін және кеуде ісігінің қатерлі ісігі анықталғаннан кейін Хоуп Массачусетс штатының Нортфилд қаласында өткен Киелі кітап конференциясында құлшылық қызметін өткізді. Ол Торонтодағы танысынан өзінің оқиғасы туралы хат алды, ол Лондонда оны танығанын және "оның үкімдеріне немесе қиялына" көп сенбейтінін айтты. Дарвиннің отбасының барлық мүшелері бұл оқиғаның шындығын жоққа шығарды. 1917 жылы Дарвиннің ұлы Фрэнсис "Леди Хоуптың менің әкемнің дінге қатысты көзқарастары туралы жазғандары мүлдем дұрыс емес. Мен оны жалғандықпен айыптап отырмын, бірақ ешқандай жауап алмадым. Әкемнің агностикалық көзқарасы менің "Чарльз Дарвиннің өмірі мен хаттары" кітабымда берілген. I, 304-317 беттер. Жоғарыда айтылғандарды жариялауға болады. Егер солай етсеңдер, қуанамын". 1922 жылы Дарвиннің қызы Генриетта Личфилд Леди Хоуптың өз әкесімен кездескеніне сенбейтінін және "ол өзінің ғылыми көзқарастарынан ешқашан бас тартпағанын" айтты. Біз оның дінге айналуы туралы әңгіме АҚШ-та ойлап шығарылған деп ойлаймыз. Дарвиннің соңғы тірі қалған баласы Леонард Леди Хоуптың баяндамасын "аллюцинация" (1930) және "таза ойдан шығарылған" (1934) деп қабылдамады.

Кейінгі қайта баяндаулар мен тергеулер

Леди Хоуп өзінің оқиғасының толық есебін 1940 жылы алғаш рет жариялаған С. Джеймс Больге жазған хатында (шамамен 1919–20 жылдары) берді. Бұл оқиға кең таралған аңызға айналды, ал Хоуптың мәлімдемелері 1955 жылдың қазан айында «Реформация шолуында» және 1957 жылдың ақпан айында Шотландияның еркін шіркеуінің айлық тізімінде қайта жарияланды. 1925 жылы Евангелист және Леди Хоуптың арасында болған Дж. В. С. Феган оқиғаны зерттеген С. Дж. Праттке оның мінез-құлқы туралы пікір білдірді. Феган Дарвиннің, әрине, агностик болғанын, бірақ сонымен қатар «қадірлі, сыпайы және қайырымды адам» болғанын айтты. Ал Феганның сөзіне қарағанда, Хоуп «банкрот деп жарияланғаннан» кейін одан «Америкаға өзімен бірге алып кету үшін мақтау хат сұраған, бірақ мен оған мұны істей алмайтынымды айтуға мәжбүр болдым». 1994 жылы Ашық университетінің оқытушысы және өмірбаяншы Джеймс Мур «Дарвин аңызын» жариялады, онда ол Хоуптың 1881 жылдың 28 қыркүйегі мен 2 қазаны аралығында, Франсис пен Генриетта болмағанда, ал Чарльздың әйелі Эмма болғанда Дарвинге келгенін, бірақ кейіннен Хоуп оқиғаны әшекейлегенін айтты. Мур Леди Хоуптың оқиғасы «Леди Хоуптың әңгімелеу қиялының барлық белгілерін» көрсетіп тұрғанын айтты. Жылдар бойы үлкендерге арналған нұсқаулықтар мен романдар жазу оны шебер әңгімешіге айналдырды, ол әсерлі көріністер мен әңгімелерді ойға түсіріп, оларды сезімтал руханилықпен безендіре алды. Оның жазбаларында шындық пен қиял арасындағы шекара анық болған емес. Есінен шығып бара жатқанда, тарихқа қатысты қатал болуы екіталай еді. Англияда қараланып, Америкада қоныс аударып, оған қатерлі ісігінен кейін аз уақыт қалды. Барлық нәрсені алуға тырысып, өзінің атағымен сауда жасап, «әсерлі» американдықтардың құрметіне ие болып, рухани миф құрудан артық не істеуге болады? Леди Хоуптың оқиғасын бірнеше заманауи жаратылысшылар, соның ішінде кениялық Бонифас Адойо қолдады, бірақ ең беделді жаратылысшы ұйымдардың бірі – «Жаратылысқа жауап» аңызға күмән келтірді.

Өлім

1920 жылы Леди Хоуптың денсаулығы нашарлап, оның мінсіз қызметін жалғастыруы мүмкін болмағанда, ол Лос-Анджелеске көшіп, сурет салуға кірісті. Кейіннен ол ем алу үшін Австралияның Сидней қаласына сапар шекті және 1922 жылдың 9 наурызында сол жерде дүние салды.