Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық белсенді, уағызшы Элизабет Рид Коттон (9 желтоқсан 1842 – 8 наурыз 1922), 1877 жылы сэр Джеймс Хоупқа үйленгеннен кейін Леди Хоуп атанды. Ол британдық уағызшы, тыйымшылық қозғалысында белсенді болды. 1915 жылы ол 1882 жылы қайтыс болған британдық табиғаттанушы Чарльз Дарвинге соңғы сәттерде барғанын айтты, сол кезде Хоуп Дарвиннің табиғи іріктеу теориясын жариялау туралы ойларын қайта қарастырғанын жеткізді. Хоуптың Дарвинге барғанына күмән келтіруге болмайды, бірақ Дарвиннің отбасы оны жоққа шығарды, алайда оның Дарвиннің осы кездес барысында айтқандарын түсіндіруі одан да күмәнді.
British activist
the evangelist
Elizabeth Reid Cotton, (9 December 1842 – 8 March 1922) who became Lady Hope when she married Sir James Hope in 1877, was a British evangelist active in the Temperance movement. In 1915, she claimed to have visited the British naturalist Charles Darwin shortly before his death in 1882, during which interview Hope said Darwin spoke of second thoughts about publicising his theory of natural selection. That Hope visited Darwin cannot be excluded, though denied by Darwin's family, but her interpretation of what Darwin said at the putative interview is much less likely.
Ерте өмір және қызметі
Элизабет Коттон 1842 жылдың 9 желтоқсанында Австралияның Тасманиясында дүниеге келді. Ол британдық суармалау инженері, генерал сэр Артур Коттонның қызы болды. Балалық шағын Үндістанның Мадрас қаласында өткізді, ал әкесі Андхра-Прадеш штатында су шаруашылығы және каналдық жобаларды бақылады. 1861 жылы әкесі зейнеткерлікке шыққаннан кейін Англияға оралған отбасы Хэдли Гринде тұрақтап, евангелистік англикан дін қызметкері, пастор Уильям Пеннефезердің ықпалына іледі. Коттон Ирландияда үш жыл тұрған кезінде де көптеген евангелистермен танысты. 1869 жылы отбасы Чарльз Дарвиннің үйінен шамамен 30 шақырым қашықтықтағы Суррейдегі Доркинг қаласына қоныстанды. Мұнда Элизабет евангелистік және қайырымдылық жұмыстарын бастады, бірінші кезекте жексенбілік мектеп, содан кейін "Кофехана" ұйымдастырды, онда тағам мен алкогольсіз сусындар ұсынылды. (Флоренс Найтингейл Коттонның "Кофеханамыз" кітабының таралымдарын жасады және Дербиширдегі Уотстандуэлл ауылында өзінің кофеханасын ашты.) Ол Киелі кітапты оқып үйрету сабақтарын және дұға жиналыстарын өткізіп, жексенбі кешкі құлшылық кезінде сөз сөйледі. Замандасы оның "жағымды, тартымды мінезі, күміс даусы және қарапайым хабарлары" болғанын айтқан. 1874-75 жылдары Коттон американдық евангелистер Дуайт Л. Муди мен Ира Санки ұйымдастырған евангелистік жиналыстарда көмектесіп, дінге жаңа келген әйелдерге кеңес берді. 1877 жылы 35 жасында Коттон 34 жасқа үлкен, евангелист және тәртіп сақтаушы зейнеткер адмирал сэр Джеймс Хоупқа үйленді. Осылайша Коттон Карриденнің Леди Хоупы болды. Сэр Джеймс төрт жылдан кейін қайтыс болды. Содан кейін Леди Хоуп бірнеше қосымша кофеханалар ашып, Лондонға қоныс аударды, онда ол Нотинг Хилл Гейттегі Алтын қоңыраулар миссиясының жұмысына қатысты. Ол отыздан астам кітаптың авторы болды, олардың көпшілігі "евангелистік және тәртіп тақырыптарына" арналған, ал көптеген кітаптарында "Дарвин оқиғасын еске түсіретін жекелеген әңгімелер" бар болды. 1893 жылы ол өзінен 24 жас үлкен, евангелистік ирландтық кәсіпкер Т. А. Денниге үйленді, бірақ "Леди Хоуп" атын пайдалануын жалғастырды. Ол Деннимен бірге жұмысшы ерлерге арналған жатақханалар ашып, Бур соғысынан оралған сарбаздарға баспана берді. 1899 жылы қайтыс болған әкесі туралы өмірбаян жариялады. 1903 жылы ол өзінің ең үлкен тәртіптік жатақханасын, Марбл Арчтағы Коннахт клубын ашты, онда бірнеше жүз адамға баспана берілді. Сондай-ақ, Коттон әйелдердің шапкесін қысқыштарсыз бекітуге арналған "Үміт лентасы" деп аталатын шапкеге патент алды. Денни 1909 жылы қайтыс болғаннан кейін Хоуп бұрын сотталған адаммен достық қарым-қатынас жасады, бірақ оған қаржысын сеніп тапсырғаннан кейін ол оның сенімін бұзды. 1911 жылы банкрот деп жарияланды. 1913 жылы ол Бруклинде өткен Дүниежүзілік әйелдер христиандық тәртіп одағының конгресіне делегат ретінде АҚШ-қа келді, содан кейін ол АҚШ-та қалуға шешім қабылдады. 1915 жылдың 4 тамызында Дарвиннің өлімінен 33 жыл өткеннен кейін және кеуде ісігінің қатерлі ісігі анықталғаннан кейін Хоуп Массачусетс штатының Нортфилд қаласында өткен Киелі кітап конференциясында құлшылық қызметін өткізді. Ол Торонтодағы танысынан өзінің оқиғасы туралы хат алды, ол Лондонда оны танығанын және "оның үкімдеріне немесе қиялына" көп сенбейтінін айтты. Дарвиннің отбасының барлық мүшелері бұл оқиғаның шындығын жоққа шығарды. 1917 жылы Дарвиннің ұлы Фрэнсис "Леди Хоуптың менің әкемнің дінге қатысты көзқарастары туралы жазғандары мүлдем дұрыс емес. Мен оны жалғандықпен айыптап отырмын, бірақ ешқандай жауап алмадым. Әкемнің агностикалық көзқарасы менің "Чарльз Дарвиннің өмірі мен хаттары" кітабымда берілген. I, 304-317 беттер. Жоғарыда айтылғандарды жариялауға болады. Егер солай етсеңдер, қуанамын". 1922 жылы Дарвиннің қызы Генриетта Личфилд Леди Хоуптың өз әкесімен кездескеніне сенбейтінін және "ол өзінің ғылыми көзқарастарынан ешқашан бас тартпағанын" айтты. Біз оның дінге айналуы туралы әңгіме АҚШ-та ойлап шығарылған деп ойлаймыз. Дарвиннің соңғы тірі қалған баласы Леонард Леди Хоуптың баяндамасын "аллюцинация" (1930) және "таза ойдан шығарылған" (1934) деп қабылдамады.
Elizabeth Cotton was born on 9 December 1842 in Tasmania, Australia. She was the daughter of British irrigation engineer, General Sir Arthur Cotton, and spent her childhood in Madras, India, while her father supervised water management and canal projects in Andhra Pradesh. Returning to England after her father's retirement in 1861, the family resided in Hadley Green and came under the influence of the Rev. William Pennefather, an evangelical Anglican clergyman. Cotton also met many contemporary evangelicals during a three year stay in Ireland. In 1869 the family settled in Dorking, Surrey, about 30 miles from Downe, home of Charles Darwin—where Elizabeth began evangelistic and philanthropic work, first organising a Sunday school and then a "Coffee Room" where food and non alcoholic drinks were served. (Florence Nightingale distributed copies of Cotton's book Our Coffee Room and established her own coffee room in her village of Whatstandwell in Derbyshire.) Cotton held Bible classes and prayer meetings in the hall, and spoke at a Sunday evening service. A contemporary reported that she had "a pleasing, engaging manner and silvery voice, and her message was simple." In 1874–75, Cotton assisted in the evangelistic meetings held by American evangelists Dwight L. Moody and Ira Sankey, counseling women converts. In 1877, at the age of 35, Cotton married a widower, retired Admiral Sir James Hope, an evangelical and a temperance advocate who was 34 years her senior. Cotton therefore became Lady Hope of Carriden. Sir James died four years later. Thereafter Lady Hope opened several additional coffee houses and settled in London where she became involved in the work of the Golden Bells Mission in Notting Hill Gate. She was a prolific author of more than thirty books that "dealt with evangelistic and temperance themes," many containing "personal anecdotes reminiscent of the Darwin story." In 1893, she married T. A. Denny, an evangelical Irish businessman, 24 years her senior—though she continued to use the name "Lady Hope." She and Denny opened hostels for working men and provided accommodation for soldiers returned from the Boer War. She published a biography of her father after he died in 1899. In 1903, she opened her largest temperance hostel, the Connaught Club in Marble Arch, which offered accommodation for several hundred men. Cotton also patented a headband, which she called the "Hope Bandeau", designed to secure a women's hat without the use of a hatpin. After Denny died in 1909, Hope befriended an ex convict, and after she entrusted her finances to him, he betrayed her trust. In 1911 she was declared bankrupt. In 1913, she came to the United States as a delegate to a convention of the World's Woman's Christian Temperance Union being held in Brooklyn, and afterwards she decided to remain in the United States. On 4 August 1915, 33 years after Darwin's death and shortly after she was diagnosed with breast cancer, Hope led a devotional service at a Bible conference in Northfield, Massachusetts, received a letter about her story from an acquaintance in Toronto who claimed to have known her back in London and had little confidence in "her judgement or her imagination". Everyone in Darwin's family denied the validity of the story. In 1917, Darwin's son Francis wrote that "Lady Hope's account of my father's views on religion is quite untrue. I have publicly accused her of falsehood, but have not seen any reply. My father's agnostic point of view is given in my Life and Letters of Charles Darwin, Vol. I., pp. 304–317. You are at liberty to publish the above statement. Indeed, I shall be glad if you will do so." In 1922, Darwin's daughter, Henrietta Litchfield, said she did not believe Lady Hope had ever seen her father and that "he never recanted any of his scientific views, either then or earlier. We think the story of his conversion was fabricated in the U. S. A." Leonard, Darwin's last surviving child, dismissed Lady Hope's account as a "hallucination" (1930) and "purely fictitious" (1934).
Кейінгі қайта баяндаулар мен тергеулер
Леди Хоуп өзінің оқиғасының толық есебін 1940 жылы алғаш рет жариялаған С. Джеймс Больге жазған хатында (шамамен 1919–20 жылдары) берді. Бұл оқиға кең таралған аңызға айналды, ал Хоуптың мәлімдемелері 1955 жылдың қазан айында «Реформация шолуында» және 1957 жылдың ақпан айында Шотландияның еркін шіркеуінің айлық тізімінде қайта жарияланды. 1925 жылы Евангелист және Леди Хоуптың арасында болған Дж. В. С. Феган оқиғаны зерттеген С. Дж. Праттке оның мінез-құлқы туралы пікір білдірді. Феган Дарвиннің, әрине, агностик болғанын, бірақ сонымен қатар «қадірлі, сыпайы және қайырымды адам» болғанын айтты. Ал Феганның сөзіне қарағанда, Хоуп «банкрот деп жарияланғаннан» кейін одан «Америкаға өзімен бірге алып кету үшін мақтау хат сұраған, бірақ мен оған мұны істей алмайтынымды айтуға мәжбүр болдым». 1994 жылы Ашық университетінің оқытушысы және өмірбаяншы Джеймс Мур «Дарвин аңызын» жариялады, онда ол Хоуптың 1881 жылдың 28 қыркүйегі мен 2 қазаны аралығында, Франсис пен Генриетта болмағанда, ал Чарльздың әйелі Эмма болғанда Дарвинге келгенін, бірақ кейіннен Хоуп оқиғаны әшекейлегенін айтты. Мур Леди Хоуптың оқиғасы «Леди Хоуптың әңгімелеу қиялының барлық белгілерін» көрсетіп тұрғанын айтты. Жылдар бойы үлкендерге арналған нұсқаулықтар мен романдар жазу оны шебер әңгімешіге айналдырды, ол әсерлі көріністер мен әңгімелерді ойға түсіріп, оларды сезімтал руханилықпен безендіре алды. Оның жазбаларында шындық пен қиял арасындағы шекара анық болған емес. Есінен шығып бара жатқанда, тарихқа қатысты қатал болуы екіталай еді. Англияда қараланып, Америкада қоныс аударып, оған қатерлі ісігінен кейін аз уақыт қалды. Барлық нәрсені алуға тырысып, өзінің атағымен сауда жасап, «әсерлі» американдықтардың құрметіне ие болып, рухани миф құрудан артық не істеуге болады? Леди Хоуптың оқиғасын бірнеше заманауи жаратылысшылар, соның ішінде кениялық Бонифас Адойо қолдады, бірақ ең беделді жаратылысшы ұйымдардың бірі – «Жаратылысқа жауап» аңызға күмән келтірді.
Lady Hope gave the fullest account of her story in a letter written (circa 1919–20) to S. James Bole, who first published it in 1940. The story became a popular legend, and Hope's claims were republished as late as October 1955 in the Reformation Review and in the Monthly Record of the Free Church of Scotland in February 1957. In 1925, J. W. C. Fegan, an evangelist and sometime associate of Lady Hope, commented on her character to one S. J. Pratt, who was investigating the story. Fegan said that although Darwin had certainly been an agnostic, he was also "an honourable, courteous, benevolent gentleman." In contrast, Fegan noted that after Hope had been "adjudicated bankrupt," she had asked him for "a commendatory letter to take with her to America, and it was my painful duty to tell her that I did not feel I could do so." In 1994 Open University lecturer and biographer James Moore published The Darwin Legend, in which he suggested that Hope had visited Darwin sometime between 28 September and 2 October 1881, when Francis and Henrietta were absent and Charles' wife Emma was present, but that Hope had subsequently embellished the story. Moore argued that the Lady Hope story bore "all the hallmarks of Lady Hope's anecdotal imagination. Years of tract and novel writing had made her a skilled raconteur, able to summon up poignant scenes and conversations, and embroider them with sentimental spirituality. The distinction between fact and fancy in her writings was never well defined. In her dotage now, she was even less likely to be hard headed about history. Disgraced in England, displaced in America, she had only a short time before her cancer proved fatal. With everything to gain, what better than to trade off her title, ingratiate herself with 'impressionable' Americans, and launch an edifying myth?" The Lady Hope story has been promoted by a few modern creationists, including Kenyan Boniface Adoyo, but one of the most influential creationist organisations, Answers in Genesis, has disputed the legend.
Өлім
1920 жылы Леди Хоуптың денсаулығы нашарлап, оның мінсіз қызметін жалғастыруы мүмкін болмағанда, ол Лос-Анджелеске көшіп, сурет салуға кірісті. Кейіннен ол ем алу үшін Австралияның Сидней қаласына сапар шекті және 1922 жылдың 9 наурызында сол жерде дүние салды.
When, in 1920, Lady Hope's illness had progressed to the extent she could no longer continue her ministry, she settled in Los Angeles and took up painting. She later travelled to Sydney, Australia, for medical treatment and died there on 9 March 1922.