Кіріспе

Балықтар туысы

Автоматтық taxobox
| кескін = Cichla ocellaris Dvur zoo 1. jpg
| кескіннің атауы = Ересекті көбелектей павлиний басс
| кескін2 = Павлиний басс. jpg
| кескін2нің атауы = Жасөспірім Ориноко павлиний бассы
| таксон = Cichla
| авторы = Bloch & Schneider, 1801
| типтік түр = Cichla ocellaris
| типтік түр авторы = Bloch & Schneider, 1801
| синонимдер = Acharnes Бұл Амазонка және Ориноко бассейндерінде, сондай-ақ тропикалық Оңтүстік Америкадағы Гвиана өзендерінде табиғатта өсетін күндізгі жыртқыш балықтар. Оларды кейде ағылшын тілінде бразилиялық "tucunaré" немесе испандық "pavon" деп атайды. Павлиний басс маңызды тағамдық балық және сонымен қатар бағалы ойын балығы болып саналады. Бұл олардың кездейсоқ (балық шаруашылықтарынан қашуы) немесе қасақана (балықшылардың босатуы) нәтижесінде туған орындарынан тыс аймақтарға, Оңтүстік Американың басқа жерлеріне, Солтүстік Америка мен Азияның жылы бөліктеріне таралуына әкелді. Австралияда да жекелеген балықтар ұсталған, бірақ олар онда бекініп қалған жоқ. Егер олар енгізілген түр ретінде қалыптасса, олардың жоғары жыртқыш мінез-құлқының салдарынан экожүйеге зиян келтіріп, инвазивті болуы мүмкін, өйткені олар кішкентай жергілікті балықтарды көптеп жейді. Туыстың ең ірі түрі – дақты павлиний басс (C. temensis), салмағы және ұзындығы бойынша тиісінше 700 мм-ге дейін жетеді, бұл оны цихлидтердің ең үлкен түрі етеді (кейбіреулер бұл атақты Африканың алып цихлидіне, Boulengerochromis microlepis, беруге болады). Басқа павлиний басс түрлері кішірек. Оларды кейде аквариумдарда ұстайды, бірақ тіпті кішірек түрлерге де өте үлкен аквариум қажет.

Жалпы атаулар

Бұл балықтардың ең ірі табиғи ареалы Бразилияда оларға көптеген халықтық атаулар қолданылады. Олардың ең танымал атауы – тукунаре. Испан тілінде бұл цихлидтердің жалпылама атауы – pavón. Pavón испан тілінде "таусықай" дегенді білдіреді, ал бразилиялық атауы Бразилияның жергілікті халқының тупи тілінен келген, ол "ағаш серігі" деген мағынаны білдіреді, себебі бұл пау басс көбінесе аң аулау және өзін-өзі мен ұяларын қорғау үшін су астындағы ағаштардың жанында болады.

Сипаттама

Ересекті Cichla orinocensis денесінің бүйірінде үш үлкен алтын жиекті дақ (жолақ емес) арқылы оңай танылады. Кейбір түрлердің таралған аймағы салыстырмалы түрде шағын.

Ойын балығы ретінде

Спорттық балықшылар бұл цихлидтерді күшті қарсыласу қабілеттері үшін бағалы нысанаға айналдырды, сондықтан көптеген туристік агенттіктер қазір Бразилия мен Флоридаға балық аулауға арналған сапарларды ұйымдастырады, осы балықты ұстау үшін. Америкалық танымал цихлид балықшысы және жазушы Ларри Ларсен оларды "тәтті судың қатыгездері" деп атайды, олардың аң аулау кезіндегі қатыгездігіне және шабуыл жасағанда балық аулау құралдарын зақымдауға, тіпті жоюға бейімділігіне байланысты. Бұл цихлидтерді аулаудың ең көп қолданылатын әдістері үлкен ауызды балықты аулау әдістерімен ұқсас, бірақ маңызды айырмашылығы – бозау балық көбінесе жасанды құрттарға қызығушылық танытпайды, ал үлкен ауызды балықты аулаушылар арасында бұл кеңінен қолданылатын әміл. Сонымен қатар, жемдердің ішінде попперлер мен ірі стримерлер сияқты әртүрлі әдістерді қолданатын жеңілдете балық аулау да оларды ұстау үшін күні бүгінге дейін танымал болып келеді.

Инвазивті түрлер

Павлин басы – инвазивті түр ретінде анықталған және кейбір жаңадан қоныстанған аймақтарда экологиялық тепе-теңдіксіздіктерге себеп болады. Бастапқыда саны артып кеткеннен кейін, әкелінген павлин басы жергілікті жемтіктерін азайтып, өзара жеуге (канибализмге) көшеді.

Панамадағы Гатун көлі

Cichla cf. ocellaris 1950 жылдардың соңында Рио-Шагрес су алабындағы тұщы су арнасы арқылы Панамаға кездейсоқ түрде әкелінді (сарапшылар нақты күнін білмейді). Белгілі бір аквариумшы және дәрігер балықтарды аквариумдық балық ретінде сату үшін ауласындағы шағын тоғанда өсіре бастады. Бір жыл ішінде қатты жаңбыр тоғанды су басып, шабақтардың бір бөлігі жақын маңдағы арнаға құлып, Гатун көліне жетті. 1964 жылға қарай көлде және жақын маңдағы өзендер мен арналарда цихлидтер көбейіп, бұрыннан болмаған спорттық балық аулау мүмкіндіктері пайда болды. Содан бері C. cf. ocellaris аймақтағы спорттық балықтардың басым түріне айналды. Панамадағы паук бассының болуы жергілікті балықтар жиынтығына елеулі зиян келтірді, бұрын кең таралған он бір балық түрінің жетісін жойып, үш балық түрінің санын айтарлықтай азайтты. Жергілікті түрлердің жоғалуы және көптеген түрлердің санының төмендеуі зоопланктон және үшінші деңгейдегі тұтынушылар қауымдастығына тікелей әсер етті. Гатун көлі маңындағы аймақта малярия ауруының көбеюі, бұрын шыбықтар популяциясын бақылауда ұстаған жемдік балықтардың жойылуымен байланысты болды. Олар басқа да жергілікті емес түрлерді, соның ішінде оскарды (Astronotus ocellatus), Мидас цихлидасын (Amphilophus citrinellus) және дақты тилапияны (Tilapia mariae) аулауға да пайдаланды. Олардың енгізілуі балықшылар үшін қосымша спорттық балық аулау мүмкіндіктерін ұсынды. Көбелекті паук бассы Флоридада гүлденгенімен, дақты паук бассы гүлденген жоқ. Сондықтан Флоридада дақты паук бассын өлтіруге немесе иеленуге тыйым салынған. Көбелекті паук бассы Флориданың оңтүстігіндегі арналарда және тұщы су жолдарында жақсы өседі. Тропиктік текті болғандықтан, паук бассы төмен су температурасын көтере алмайды. Бұл олардың Флоридада Палм-Бич, Бровард және Майами-Дейд округтерінен тыс жерлерде кең таралмауына себеп болды. Алайда, олар туралы хабарлар Оңтүстік Флориданың басқа округтеріне, мысалы, Коллиер, Ли округі, Флорида және Хендри округтеріне де жетті. Әсіресе, "Аллигатор аллеясы" маңында.

Аквакультура

Тилапия өсірушілер кейде өз балықтары арасында пайда болатын шағылысты жеу үшін, сондай-ақ жас тилапияға қауіп төндіретін инвазивті балықтарды (мысалы, күнбалық, пиранья) жеу үшін павк басын ұстайды. Шағылысу және шабақ өсіру тилапияның өсу қарқынын төмендетіп, Cichla енгізу тилапияның жоғары өсу қарқынын сақтауға көмектеседі деп саналады. Олар аквариум саудасы үшін де коммерциялық мақсатта өсіріледі; Азия – аквакультуралық павк бастың негізгі көздерінің бірі. Ірі жыртқыш балық ретінде оларды бейресми түрде "монстр балық" деп атайды. Павк басы көздеріне түскен кез келген балықты жейді, бірақ ең көп қызығушылықты тилапия, рак, бунаққанаттар, москит балықтары, ұсақ балықтар және гуппилер тудырады. Сонымен қатар, басқа балықтар жетіспесе, өз шабақтарын да жейді.

Тамақ сапасы

Олардың тамақтану сапасы өте жақсы. Еті пісіргенде ақ және тәтті болады, майы өте аз, сондықтан дәмі алтыбақан немесе груперге ұқсас. Сонымен қатар, олардың сүйегі көп емес. Дегенмен, көптеген американдық балықшылар АҚШ-та олардың санын сақтау үшін осы түрлерді аулап, қайта суға жіберуді ұсынады. Осы мақсатта Флорида Балық және жабайы табиғатты қорғау комиссиясының қызметкерлері осы балықтарға арналған рұқсат етілген мөлшерді қатаң сақтайды.