Кіріспе

MVK Zrt. (Miskolc Városi Közlekedési Zrt. ; Мисколц қаласының қоғамдық көлік компаниясы; бұрын MVK Rt.) – Венгрияның Мисколц қаласындағы көлік компаниясының атауы. Көптеген басқа қалалардың көлік компанияларынан өзгеше, MVK Zrt. округтік муниципалдық көлікті қамтамасыз ететін Volánbusz компаниясынан тәуелсіз және Мисколц пен жақын орналасқан Фелсёзсольца қаласындағы қоғамдық көліктің жұмысын ғана жүзеге асырады. Автобустар көбінесе қою көк түсті, 1-ші бағыттағы трамвайлар сары немесе қызыл, ал 2-ші бағыттағылары – қою қызыл. Мисколц соңғы кезде қоғамдық көлігіне көп инвестиция жасады. 2016 жылға қарай компанияның 90% көлігі төмен еденді болады. Мисколцтың қоғамдық көліктің ұзақ тарихы бар. Алғашқы трамвай 1897 жылы салынған, ал 1903 жылы Мисколц автобустық бағыты бар алғашқы венгр қаласы атанды. Бүгінде Мисколц – өз қоғамдық көлік компаниясы бар Венгрияның алты қаласының бірі. Қалада екі теміржол станциясы (Тисзай және Гёмери) және жұртқа ашық емес, сондай-ақ қоғамдық көлік жүйесінде ешқандай рөл атқармайтын топырақты әуежай бар. Мисколц пен Лиллафюред арасында тар теміржол желісі де бар, бірақ ол туристік орыннан басқа ешқандай маңызға ие емес.

Мисколцтағы қоғамдық көлік тарихы

Мисколцке қаланың жаппай көлікке қажеттілігі 19 ғасырдың ортасында туды. Осы кезде қалада 30 мыңнан астам тұрғын болды, теміржол желісі 1859 жылы Мисколцке жетті, бірақ теміржол станциясы сол кезде қаладан (2,2 км) қашықтықта орналасқан; 1868 жылы Диосгьор металл зауыты ашылды, ал Таполка жылдам түрде танымал туристік орынға айналды. 1860 жылдары зауыт пен теміржол стансасы арасында жер асты трамвай желісін салу жоспарланған, бірақ жеткілікті қаржы болмады. Егер осы жоба жүзеге асырылған болса, Венгриядағы алғашқы жер асты теміржолы болар еді. 1862 жылдан бастап теміржол стансасы мен Диосгьор арасында, кейін қала орталығы мен Таполка арасында атпен жүретін автобустар іске қосылды. Қала басшылары 1895 жылы трамвай желілерін жоспарлай бастады. Жобаны доктор Истван Чати Сабо басқарды. Алғашқы жоспарларға сәйкес трамвай желісі Тисай стансасынан Диосгьордың екінші шетіне дейін 20 шақырымға созылуы тиіс еді, бірақ министрлік 7 шақырымдық желі құрылысын қаржыландыруға келісті. Алғашқы трамвай 1897 жылдың 10 шілдесінде пайдалануға берілді. Ол Тисай теміржол стансасы мен Сент-Анна шіркеуі арасында қатынайтын және екі соңғы аялдаманы қоса алғанда 8 аялдамада тоқтайтын. Мисколцтегі трамвай желісі Венгрияда салынған төртінші трамвай желісі болды (Будапешттегі (1887), Позонидегі (қазіргі Словакияда; 1895) және Сомбателидегі (1897 мамыр; кейін бұзылған) трамвай желілерінен кейін), қазіргі Венгриядағы үшінші және екінші стандартты өлшемді трамвай желісі (Позони мен Сомбателидегілер тар өлшемді болды). Трамвай екі аялдама арасында алты рет тоқтады. Бірінші күні 7615 жолаушы пайдаланды, бұл күтілген сандармен сәйкес келді. (Бүгінде екі трамвай желісін күніне 90 000 жолаушы пайдаланады; барлық автобус және трамвай желілерінде күніне 430 000 сапар жасалады.) Трамвайды MVV Rt компаниясы басқарды (Miskolci Villamossági Rt.; Мисколц электр компаниясы). Бірінші трамвай желісінің табысты болуына байланысты, бірінші желіге перпендикуляр екінші трамвай желісі Буза алаңы мен Непкерт арасында салынды. Бұл желі бұрынғыдан кем танымал болды, сондықтан төрт ай жұмыс істегеннен кейін MVV Rt компаниясы қалалық кеңестен осы трамвайды бұзуға келісім беруді сұрады, бірақ бұл 1960 жылға дейін орындалмады. 1903 жылдың 8 маусымында Гюла Бене атты азамат Мисколц пен Диосгьор қалаларының әкімдіктері арасында алғашқы автобус желісін іске қосты. Алайда, трамвай әлі де өте танымал болды және автобус оған бәсекелесе алмады, сондықтан автобус желісі жойылды. 1947 жылға дейін трамвай операторы MVV Rt компаниясы Мисколц қаласына электр қуатын жеткізетін бірден-бір компания болды. Бұл жағдай әрқашан жақсы болған жоқ. 1920 жылдары қала басшылары автобус қозғалысын бастауды қалады, бірақ MVV Rt бәсекеге қауіптеніп, электр энергиясының бағасын көтереміз деп қорқытты, сондықтан олар өз шешімдерін өзгертті. Сонымен қатар, Диосгьор металл зауытының жұмысшылары трамвай желісі зауытқа дейін жеткенін қалады. Мемлекет пен зауыттың қаржылық көмегімен Мисколцтан Диосгьорға жаңа трамвай салынды. Оны басқару үшін жаңа компания құрылды – Мисколц-Диосгьор қалалық теміржол компаниясы (MDV Rt.). (Ол кезде Диосгьор Мисколцтың құрамына кірмегендіктен, мемлекет оны трамвай ретінде емес, тек қалалық теміржол ретінде пайдалануға рұқсат берді.) Екі трамвай желісін біріктіру жоспарланған, осылайша адамдар теміржол стансасынан Диосгьорға ауыспастан бара алатын болар еді, бірақ MVV Rt компаниясы MDV Rt компаниясын бәсекелес деп қарады және келіспеді. Кейін MDV Rt трамвай желісін пайдалану құқығынан бас тартты, себебі олардың трамвай желілерін басқару тәжірибесі болмады, ал MVV Rt оны өз басқаруына алды. 1906 жылдың 22 қаңтарында екі трамвай желісі біріктірілді және трамвайларды ауыстырмай-ақ Тисай стансасынан Диосгьорға дейін бару мүмкін болды. 1910 жылы екінші трамвай желісі жақын орналасқан Хегецсаба қаласына дейін ұзартылды. Таполка 1926 жылы Мисколцке автобус желісімен, ал Лиллафюред 1928 жылы қосылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде трамвай жолдары зақымданды және 1942 жылы трамвай қозғалысы толығымен тоқтатылды. 1945 жылы Мисколц, Диосгьор және Хегецсаба бірігіп, Үлкен Мисколц құрылды. Бұл үш қаланы біріктіруден ондаған жыл бұрын байланыстырған трамвай желілері осы процесте маңызды рөл атқарды. Мисколцпен автобус желілерімен байланыстырылған Геромболи, Таполка және Лиллафюред бес жылдан кейін қала құрамына қосылды. Соғыстан кейін 1948 жылы қала ішінде автобус рейстері қайта басталды. Автобус желілерін басқару үшін 1949 жылы жаңа компания құрылды, ал 1954 жылы ол MVV Rt компаниясымен біріктіріліп, MKV (Miskolci Közlekedési Vállalat; Мисколц көлік компаниясы) құрылды. 1951 жылы бес автобус желісі іске қосылды. Компания 1994 жылы акционерлік қоғам ретінде қайта ұйымдастырылды. Ұзақ тарихында Мисколц 1980 жылдары ең көп тұрғыны бар қала болды; елдің екінші ірі қаласы және ауыр өнеркәсіптің маңызды орталығы ретінде 200 000-нан астам тұрғыны болды. Көлік компаниясы осы онжылдықта рекордтық көрсеткіштерге жеткеніне таң қалмайды: 1988 жылы 274 автобусы мен 44 трамвайы 198,7 миллион жолаушыны тасыды. 1971 жылы компания әр көлік құралында кондукторды ұстау саясатын өзгертті, бірақ көптеген адамдар тегін жол жүруге тырысты, бұл компанияға қаржылық шығын келтірді, сондықтан 1996 жылы MVK Rt компаниясы автобус жүргізушілеріне тек алдыңғы есікті ашуды және жолаушылар билеттерінің болуын тексеруді бұйрық берді, бұл қадам көп сынға ұшырады. Басқа қалалардың жаппай көлігімен салыстырғанда, Мисколцтағы жағдай жақсы. Күн сайын автобус аялдамаларында 150 автобус тоқтайды және автобустар сегіз минуттық интервалмен қатынайды. 2005 жылы компания жаңа заңға сәйкес, барлық акционерлік компаниялар «жабық» немесе «ашық» акционерлік қоғам формасын таңдауға міндетті болғандықтан, «акционерлік қоғам» атауын «жабық акционерлік қоғам» деп өзгертті.

Көлік құралдары

Компанияның 192 автобусы бар (оның ішінде 128 – түйілімді автобустар, ал тек 51 – қалыпты автобустар) және 44 трамвай (2011 жылғы мәлімет бойынша). 47 автобус бағыты (түнгі бағыттарды қоса алғанда) және 2 трамвай бағыты бар. Географиялық жағдайларға байланысты түйілімді автобустар келесі бағыттарда жүрмейді: 3А, 5, 11, 15, 19, 24, 33, 34, 38, 67, 68, 69. 24-бағытты тек төмен еденді автобустар ғана қызмететке жаратады.

Ұзақ мерзімге арналған маусымдық билеттер

Барлық желілер үшін жарамды. Бір жыл (фотографиясы бар жеке куәлікпен): 77 000 ф.т. Бір жыл (фотографиясы жоқ жеке куәлікпен): 297 000 ф.т.

Арнайы қызмет

Компания Tiszai стансасынан Diósgyőr-ге дейін 101 және 101B бағыттары бойынша екі экспресс бағытын жүргізді, бірақ экономикалық себептерге байланысты олар 2006 жылдың соңында тоқтатылды. Олар 1-бағыттағы автобустарға қарағанда аз аялдама жасады. Дегенмен, 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап бағыт қайта іске қосылды. 21B бағыты ұзартылып, 101B деп қайта аталды. Мишкольц халықаралық опера фестивалі кезінде компания театрдың алдында тоқтайтын ностальгиялық трамвайды пайдаланады, және сол күнгі театр билеті барлар үшін ол тегін.