Кіріспе

Арон Линкольн (Англия, Линкольн қаласында 1125 жыл шамасында туған, 1186 жылы қайтыс болған) – ағылшын еврей қаржыгері. Ол Норман Англиясындағы ең бай адам болған деп есептеледі; оның байлығы корольдікінен басып кеткендігі айтылады. Ол алғаш рет 1166 жылғы ағылшын тізімінде король Генрих II-нің ағылшынның тоғыз округі бойынша 616 фунт стерлинг 12 шиллинг 8 пенни сомасындағы қарызға несие берген адам ретінде тіркелген. Ол өзінің ісін агенттер арқылы, кейде Исаак, Фил Джосебен бірлесіп жүргізді; осылайша Англияның барлық аймақтарына тараған ірі банктік ұйым құрды.

Ақша беру

Ол аббаттықтар мен монастырларды салу үшін ақша қарыз беруді өте жақсы білді. Салынғандарының арасында Сент-Олбанс аббаттығы, Линкольн соборы, Питерборо аббаттығы және кемінде тоғыз цистерциан аббаттығы болды. Олардың бәрі 1140 және 1152 жылдар аралығында салынды, ал Арон қайтыс болғанда оған 6400 маркадан кем емес сомада қарыз болды. Дегенмен, осы қарыздардың бір бөлігі Аронға кепілге берілген жерлерді алу үшін аббаттықтармен алынған болуы мүмкін. Мысалы, Мео аббаты Ароннан 1800 маркалық жерді иеленді; Арон сол уақытта қарызды жаңасымен, 1260 маркаға ауыстыруға уәде берді, оны аббат төледі. Аронның өлімінен кейін 1800 маркалық түпнұсқа кесім анықталды, және корольдік қазына аббаттан жоғалған 540 марканы талап етті. Осы оқиға Аронның қызметі аббаттықтарға кіші барондарға тиесілі жерлерді иеленуге мүмкіндік бергенін, ал оның өлімі аббаттықтарды король билігіне қалай әкелгенін көрсетеді. Арон жерді ғана емес, сонымен қатар бидай, қару-жарақ және үйлерді де қаржыландырды, осылайша Англияның шығыс және оңтүстік округтерінде орналасқан мүліктерге ие болды. Ол қайтыс болғаннан кейін Генрих II еврей өсімпұлшысының мүлкін тартып алды, осылайша ағылшын тәжі оның мүлкіне жалпы мұрагер айналды. Арон жинаған ақшалай қазына Генрихке Филипп II-мен соғыста көмектесу үшін Францияға жіберілді, бірақ оны тасыған кеме Шорхэм мен Дипп арасындағы сапарда батып кетті. Алайда, кіші барондар мен рыцарьлардың қарыздары күшінде қалды және корольдың қолына 15 000 фунт стерлингке дейін түсті, бұл Англия округтерінде таралған 430-ға жуық адамның қарызы еді. Бұл сома соншалықты үлкен болғандықтан, "Аронның қазынасы" деп аталатын жеке бөлім құрылды (Мадокс, History of the Exchequer, folio ed., p. 745), және ол кемінде 1201 жылға дейін, яғни оның өлімінен кейін он бес жылға дейін сақталды, себебі сол жылғы тізілімде Аронға қарыздың көп бөлігі (шамамен 7500 фунт) әлі де корольге төленбеген деп тіркелді, бұл сол кезде қарыздардың жартысы ғана төленгенін көрсетеді, бірақ Аронның өлімінен кейін пайыз төлеу автоматты түрде тоқтатылды, өйткені король, христиан ретінде, өсімпұл ала алмайды.

Йорк қаласында яһудилердің қырғыны

1190 жылы Ричард де Малбис (Ричард Малебис), Линкольннің Ааронына қарызы болған адам, Йоркте Ааронның қайтыс болған өкілінің отбасына шабуыл жасады. Бұл шабуыл нәтижесінде Йорк қамалында 150-ге жуық ер, әйел және баладан тұратын яһуди қауымының барлығы қаза тапты.

Норман үйі

Кейде Линкольнның Ааронымен байланысты үй әлі де тұр, ол Норман үйі деп те аталады, және бұл Англиядағы дәл мерзімі белгілі ең көне жеке тас тұрғын үй (1186 жылға дейін). Үй еврей банкирімен байланысты болғанымен және тарихи түрде "Аарон еврейдің үйі" деп белгілі болса да, бұл үйдің Линкольнның Ааронымен байланысы болды ма жоқ па белгісіз. Алғашқыда үйдің бірінші қабатында терезелер болмаған – бұл, әлдебір қорғану немесе қауіпсіздік шараларын күшейту мақсатымен жасалған болуы мүмкін.