Ульрика Элеонора: Швеция патшайымы және тағының мұрагері

Кіріспе

1718-1741 жылдар аралығында Швеция патшайымы, анасы – Үлріка Элеонора. Үлріка Элеонора немесе Ульрика Элеонора (23 қаңтар 1688 – 24 қараша 1741), Үлріка Элеонора Кіші деген атпен танымал, 5 желтоқсан 1718 жылдан бастап 1720 жылдың 29 ақпанында күйеуі Фредерик пайдасына тақтан бас тарғанға дейін Швеция патшайымы болды. Күйеуі Фредерик I патша болғаннан кейін, 1741 жылы қайтыс болғанға дейін оның серігі болды. Үлріка Элеонора – Дания королі Карл XI және Үлріка Элеонораның ең кіші баласы, анасының құрметіне осылай аталыпты. 1715 жылы Гессен-Кассельдің Фредеригіне тұрмысқа шықты. 1718 жылы ағасы Карл XII қайтыс болғаннан кейін, Үлріка Элеонора таққа талапкер болды. Оның қайтыс болған үлкен әпкесі Хедвиг София Холштейн-Готторптың Карл Фредерик деген ұлын қалдырды, ол перзенттік құқық бойынша таққа жақын болды. Үлріка Элеонора марқұм патшаның ең жақын туысы екенін (қандық жақындық туралы ұғым) мәлімдеді және патшайым Кристинаның мысалын келтірді. Ол әкесі орнатқан абсолюттік монархияның билігінен бас тартуға келіскеннен кейін Риксдаг оны мұрагер ретінде мойындады. 1720 жылы тақтан бас тарды, содан кейін оның күйеуі патша болды.

Принцесса және регент

1693 жылы анасы қайтыс болғаннан кейін, Ульрика Элеонора мен оның бауырлары әжесі Хедвиг Элеонораның қамқорлығына берілді. Дегенмен, әжесі үлкен әпкесін артық жақсы көретін. Бала кезінде Элеонораға қарағанда оның үлкен, көңілді және талантты әпкесі, ханшайым Хедвиг Софияға көбірек мән берілді. Оның үлкен ағалары атқа мінуді және билеуді ұнататын, ал ол олардың ойындарына қатысуға батылы жетпегендіктен және оңай көз жасына толып қалатындықтан, оны олар төмен санап қарағандықтары айтылады. Ол мейірімді, қарапайым және қадірлі, осал денесі мен әдемі қолы бар еді, бірақ оны ақылды немесе тартымды деп санамады. Әжесі Хедвиг Элеонора оны жалтақ деп сипаттады, ол өзіне ұнамайтын жағдайларды немесе адамдарды ауруға шалу арқылы көрсеткен. Ол музыкада талантты болды, сондықтан әпкесімен бірге сарайда концерттерде өнер көрсеткенде, әпкесі ән салғанда, ол клавесинде ойнайтын. Осы жоспарлар іске асырыла бастағанда, оларды оның інісі себепсіз бұзды. Кейін ол Пруссияның Луиза Ульрикасының крещенісі болды, оған өзінің атымен Ульрика есім берілді. 1715 жылы әжесі қайтыс болғаннан кейін ол сарайдың орталық тұлғасына айналды, бұл оның өміріндегі ең бақытты кезеңдердің бірі болды. 1715 жылы Гессен-Кассель ландграфы Фридрих I-ге тұрмысқа шықты. Оның махаббатқа негіделген некесі оны саяси қуыршақ ретінде пайдаланудың тағы бір әрекетіне айналды. Фридрих таққа отыру ниетімен үйленді және оны бірден немере інісінің орнына мұрагер етіп тағайындауға тырысты. «Гессен партиясы» мен «Гольштейн партиясы» тақ үшін күресте бір-біріне қарсы тұрды. 1708 жылы үлкен әпкесі Хедвиг София қайтыс болғаннан кейін Ульрика Элеонораның жағдайы өзгерді. Ульрика Элеонора Швециядағы патшалық үйдің жалғыз ересек мүшесі болды, әжесі, патшайым жесір Хедвиг Элеонорадан басқа. Күні кеше, 1712 жылдың соңында, Карл XII оны өзінің болмаған уақытында регент етіп тағайындауды ойлады. Патшалық кеңес оны кездесулерге қатысып, оларды қолдауға көндірді. 1713 жылдың 2 қарашасында ол алғашқы отырысына қатысты және оны таққа ең жақын мұрагер ретінде регент деп жариялау үшін Риксдагты шақыру туралы шешім қабылданды. Бұл оның батылдығының үлкен белгісі деп есептелді. Оның сүйікті сарай қызметкері – 1707 жылы асылданған және күтімші болған, және ол өмір бойы жақын болған Емеренция фон Дюбен (1669–1743) еді. Дюбен оның кеңесшісі, жұбанышы және қолдаушысы болды және оның ықпалын теріс пайдаланбағаны айтылады. Олар «қарындастар» сияқты болды. Ұзаққа соқпаған билік кезеңінде ол өзінің билігіне қолдау табу үшін көптеген отбасыларды абыройлы етті. Он бес ай ішінде ол 181 адамды абыройлы етті, бұл швед тарихындағы кез келген монархтан көп; әр ай сайын бір граф, екі барон және сегіз кіші ақсүйек. Оның жеті фельдмаршалы болды, ал оның інісінің үш пен бес арасында ғана болды. Шын мәнінде, Ульрика Элеонора абсолюттік монархияны жақтады. Ол жаңа конституцияға тек тақты немере інісінен қорғау үшін келісті, ал кеңеспен қарым-қатынасы жақсы болған жоқ. Ол Таза кеңестің президенті Арвид Хорнмен, ол наразылық білдіріп отставкаға кетті, сондай-ақ оның ізбасары Густав Крониельммен келіспеушілікке түсті. Хорн оны күйеуімен мемлекеттік істерді талқылағаны үшін сынады, конституцияны құрметтейтініне көз жеткізуді талап етті және «әйел үкімі астында» одан жақсы ештеңе күтуге болмайтынын айтып, оны қорлады. Бұл қақтығыстар соғыс пен мемлекеттік істерге кері әсер етті. Ульрика Элеонора өзінің күйеуінің саяси амбицияларын қолдады және ол бастапқыда оны Вильгельм III және Мария II сияқты монарх етуді қалады. Алайда, бұл Риксдагқа рұқсат етілмеді. Себебі Швецияда 15 ғасырдан бері бірге билеуге тыйым салынған. Сондай-ақ, Риксдагта Эмеренция фон Дюбен мен оның бауырларының мемлекеттік істерге ықпал етуіне қарсылық болды. Конституцияны құрметтеудегі қиындықтары мен Риксдагпен қарым-қатынастағы проблемалары, сондай-ақ күйеуімен мемлекеттік істерді үнемі талқылауы Риксдагты Фридрихтің қолдауымен, егер ол тақтан бас тартса, оны Фридрихпен жалғыз монарх ретінде ауыстыруға дайын етті. 1720 жылдың 29 ақпанында, тағы да бірге билеуден бас тартылғаннан кейін, Ульрика Элеонора күйеуінің пайдасына тақтан бас тартты, егер ол одан бұрын қайтыс болса, оның орнын алмастыру шартымен. Фридрих патша өзінің ағасы мен оның ұрпақтарын Гессен үйінен мұрагерлік тізіміне қосуды ұсынды, бірақ бұл әрекет сәтсіз болғанымен, Ульрика Элеонора өзінің немере інісі Гольштейн герцогы Готторптың орнына осы таңдауды қолдады. Патшайым Ульрика Элеонора күйеуінің билігі кезінде үлкен танымалдылыққа ие болды, ішінара ескі патшалық үйдің соңғы мүшесі болғандықтан, ішінара жеке тәқілігі үшін. Фридрих патшаның әйелдері болды, және оның некеден тыс қарым-қатынастары 1723 жылы оның көптеген патшалық билігінен айырылғаннан кейін көбейді. 1734 жылы Фридрих швед тарихындағы алғашқы ресми әйелі, ақсүйек әйел Хедвиг Таубе болды, оған Гессенштейн графының титулы берілді. Ульрика Элеонора оның жақын достарының бірі, Эмеренция фон Дюбенге наразылығын білдірді, себебі оның дін қызметкерлері арасында театрға қарсылығы болды. Патшайым Ульрика Элеонора 1741 жылы шешек ауруынан қайтыс болды. Оның уланғаны туралы әңгімелер болды, бірақ оның ауру белгілері қоғамдық лит де парад кезінде көрінгеннен кейін бұл әңгімелер тоқтатылды. Ол таққа мұрагер болғандықтан, оның өлімі мұрагерлік дағдарыстың басталуын білдірді.

After their mother's death in 1693, Ulrika Eleonora and her siblings were placed in the care of their grandmother, Hedwig Eleonora. However, her grandmother was known to favor her elder sister. During her childhood, Eleonora was somewhat overlooked in favor of this elder, more extroverted and talented sister, princess Hedvig Sophia. Her elder siblings enjoyed riding and dancing and reportedly somewhat looked down upon her as she did not have the courage to participate in their games and was easily brought to tears. She was described as friendly, modest and dignified, with good posture and beautiful hands, but she was not regarded as either intelligent or attractive. Her grandmother, Hedwig Eleonora, described her as stubborn, and she was known to demonstrate her dislike of others or of events by simulating illness. She was a talented musician, and when performing with her sister at court concerts, she would play the clavier while her sister sang. These plans were about to be put into effect when they were disrupted, without motivation, by her brother. She was later made the god mother of Louisa Ulrika of Prussia, who was named Ulrika after her. After her grandmother's death in 1715, she became the center of the court, and this was one of the happiest periods of her life. In 1715, she married Landgrave Frederick I of Hesse Kassel. The marriage, which on her side was a love match, became another attempt to use her as a political puppet. Frederick had married her with the intent of reaching the throne, and immediately began plotting to have her named heir in place of her nephew. The "Hesse Party" and the "Holstein Party" stood against each other in the struggle for the throne. Ulrika Eleonora's situation began to change after the death of her older sister, Hedvig Sophia, in 1708. Ulrika Eleonora became the only adult member of the royal house present in Sweden, aside from her grandmother, Queen Dowager Hedwig Eleonora. Already in late 1712, Charles XII had thoughts of making her regent during his absence. The royal council convinced her to be present at their meetings and give them her support. On 2 November 1713, she appeared at her first session, and a decision was made to assemble the Riksdag to declare her regent in her capacity as the closest heir to the throne. which was considered to be an impressive act of courage. Her favorite courtier was Emerentia von Düben (1669–1743), her old nurse, who had been ennobled and made lady in waiting in 1707 and with whom she had a close relationship all her life. Düben acted as her advisor, her comfort and her support, and was said to not have abused her influence – they were described as sisters. During her short reign, to secure support for her rule, she ennobled many families. In a period of fifteen months, she ennobled 181 people, more than any other monarch in Swedish history; one count, two barons and eight lesser noblemen every month. She had seven field marshals where her brother only ever had between three and five. Ulrika Eleonora was in fact in favour of an absolute monarchy. She had agreed to the new constitution only to secure the throne from her nephew, and her relations with the council were not good. She came into conflict with the president of the Privy Council Arvid Horn, who resigned in protest, as well as with his successor Gustaf Cronhielm. Horn criticized her for discussing state affairs with her husband, pressed her as to whether she would respect the constitution and insulted her by making the remark that nothing better was to be expected "under the regiment of a female." These conflicts had a deleterious effect on the war and state affairs. Ulrika Eleonora supported the political ambitions of her consort, and from the beginning, she wished for him to become her co monarch, in the fashion of William III and Mary II. However, this was not permitted by the Riksdag. One reason being that co reigning had been forbidden in Sweden since the 15th century. There was also opposition in the Riksdag to the influence of Emerentia von Düben and her siblings over the affairs of state. Her difficulty in respecting the constitution and trouble in getting along with the Riksdag, as well as her way of continuously discussing state affairs with her husband, did however make the Riksdag willing to replace her with Frederick as sole monarch if she abdicated, an idea that had the support of Frederick. On 29 February 1720, after having again been denied a co monarchy, Ulrika Eleonora abdicated in favour of her husband on the condition that she should succeed him if he should die before her. King Frederick suggested placing his brother and his line in the House of Hesse in the succession line, and though this attempt was unsuccessful, Ulrika Eleonora supported this choice rather than her nephew the Duke of Holstein Gottorp. Queen Ulrika Eleonora enjoyed great popularity during the reign of her spouse, partly as the last member of the old royal house, and partly because of her personal piety. King Frederick had mistresses, and his extramarital affairs increased after he lost much of his royal authority in 1723. In 1734, Frederick became the first king in Swedish history to have an official mistress, the noblewoman Hedvig Taube, who was given the title Countess of Hessenstein. Ulrika Eleonora expressed her disapproval to her close confidant Emerentia von Düben, her reason for this was opposition toward the theatre among the clergy. Queen Ulrika Eleonora died of smallpox in 1741. There were rumours that she had been poisoned, but these rumours were silenced when the marks of her illness were visible during her public lit de parade. As she had been the heir to the throne, her death marked the beginning of a succession crisis.