Кіріспе

Астерикс және готтар – Рене Госсиньнидің (әңгімелер авторы) және Альберт Удерзоның (суреттер авторы) «Астерикс» комикс сериясының үшінші кітабы. Ол алғаш рет 1963 жылы француз тілінде жарық көрді, ал 1974 жылы ағылшын тіліне аударылды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Астерикс пен Обеликс, Гетефикс Карнуттар орманындағы жыл сайынғы друидтер конференциясына жалғыз сапар шегетініне алаңдап, оған сапарға шығады және конференция кезінде орманнан тыс қалады. Осы уақытта Рим империясының шекарасында екі легионерді готтар тобы (Тартарикалық, Эзотерикалық, Атмосфералық, Тарихқа дейінгі және Холериялық) тұтқынға алады. Олар Жылдың друидын ұрлап, оның дағдыларын Галлия мен Римді жаулап алуға қолданады. Орманға бара жатқанда Астерикс, Обеликс және Гетефикс басқа друидпен кездеседі, ол өзінің сиқырлы күшін римдіктерді оларды өткізуге көндіру үшін қолданады. Карнуттар орманының шетінде Гетафикс және оның досы Астерикс пен Обеликсті друидтар конференциясына қалдырады. Готтар тобының жақын жерде жасырынғанын білмейтін друидтер өз өнертабыстарын байқауға енгізеді, онда Гетефикс "Алтын менхир" сыйлығын өзінің адамнан жоғары күш беретін ерітіндісімен жеңіп алады. Ол әріптестерінен кетіп бара жатқанда готтар оны тұтқынға алады. Астерикс пен Обеликс досының қауіпсіздігінен қорқып, орманға кіреді және вестготтардың қаруын табады (әрине, Бірінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы жылдарында немістер кигендей пикельхаубе). Олар бірден шығысқа қарай (Обеликсті шатастырып) Гетафиксті құтқару үшін жолға шығады. Өкінішке орай, олар басқа римдік патрульге тап болады, ол Астерикстің қаруын көріп, оларды готтар деп қате қабылдайды (олар римдік шекарашыларды шабуылдағаны үшін іздестіріледі). Обеликс пен Астерикс римдіктерді оңай жеңеді, бірақ римдік генерал оқиға туралы хабардар болады және Астерикс пен Обеликстің суреттерін оларды ұстаған үшін сыйақымен бірге жібереді. Астерикстің өзі мен Обеликс римдіктер болып маскараланып, екі легионерді тосқауылға түсіріп, олардың қару-жарақтары мен қаруларын ұрлап, оларды байлап, ауыздықтайтын тамаша идеясы бар. Готтарды іздеген тағы екі легионер біздің батырларымызға тап болады, онда Обеликс басқа римдіктермен кездескенде не айту керектігіне күліп, өзінің және Астерикстің бүркемесін жауып тастайды. Көп ұзамай екі легионер байланған екі римдікті көріп, оларды Астерикс пен Обеликс деп қате түсінді, "семіз және кішкентай". Басқа легионер оларды тұтқынға алып, күшейту үшін кеткен деп ойлап, олар сыйақыны алып, тұтқындарды генералдың шатырына апаруға шешім қабылдайды. Алайда тұтқындар босатылған кезде, толық оқиға белгілі болады, ал римдіктер бір-бірін сол және оң жақтан тұтқындауға кіріседі, бір-бірін готтар деп санайды, генералдың көңілі қалды. Астерикс пен Обеликс галл киімдерімен шекараға жақындаған готтармен бірге мүлдем зардап шекпейді. Готтар Рим империясының шекарасын кесіп, Германияға қайта оралады, жас легионерді таң қалдырады, оның шабуыл туралы хабарлауға деген құлшынысы тұрақты әзілге айналады. (Алғашқыда ол готтардың готтарды басып кіруі туралы, содан кейін оның жүзбасы олардың аумағы басып кірген жер емес деп жоққа шығарған Германияға кіретін галлалардың басып кіруі туралы хабарлайды, содан кейін ақырында галлалардың Галлияға оралуы туралы хабарлайды, бұл оны 8 күн ішінде алуға мәжбүр етеді). Олар друиді алдымен кеден қызметкеріне ұсынады, ол алдымен оларды шетелдік тауарларды импорттау үшін айыптап, өткізуден бас тартады. Ақырында, готтар Гетефиксті өздерінің гот әміршісіне, Метрикке ұсынады, ол галлиялық гот аудармашысын, Реторикті шақырады, егер ол Гетефиксті ынтымақтастыққа және сиқырлы есімді дайындауға көндірмесе, оны өлтірумен қорқытады. Гетефикс бұл ұсынысты мүлдем қабылдамай, Риторик өтірік айтады және бір аптадан кейін, Жаңа Ай кезінде, оны орындауға келіскенін айтады. Осы арада Астерикс пен Обеликс жас легионерді да таң қалдырып, готтар жеріне кіреді. Готика шекарасының күзетшілеріне тап болған кезде, Обеликс өзі мен Астерикс римдік маскировкаларға қолданған жасырын есімдерді ақымақтықпен қолданады, бұл күзетшілерді галлар римдіктер деп ойлайды. Астерикс пен Обеликс патрульді ұрып-соққаннан кейін, олар өздерін готтар ретінде жамылып, екеуіне шабуыл жасап, әскер мүшелері ретінде олардың казармаларына кіреді. Олар готика әскерінен қашып құтылып, көп ұзамай готтармен қайтадан тұтқындалады және қашып кетуге тырысқан Реторикпен бірге түрмеге жабылды. Олар түрмеге жабылса да, Обеликс есікті оңай сындырады (басқа бір жүгіру әзілі) және олар қашады, олар Реторикті өздерімен бірге алып, сұраққа тартады. Алғашында ол тек готика тілінде сөйлейтінін айтып жүрсе, Риторика ол галл тілінде сөйлей алатынын жасыра алмайды және шындықты айтуға мәжбүр болады. Готика қаласына жасырын кіруге тырысқанда, Риторика айқай салады және күзетшілерді шақырады. Астерикс пен Обеликс патрульді ұрып-соқса да, олар әміршіге жеткізілу үшін соңғы тұрған адамға бас иеді. Галлар Метрик алдына әкелінеді. Гетефикс ол шындығында готика тілінде сөйлей алатынын айтады және Метрикке Реторик оны алдағанын хабарлайды. Тағы да Реторик галдармен бірге түрмеге жабылады және олардың барлығы өлім жазасына кесіледі. Астерикс, Обеликс және Гетефикс көптеген готтарға сиқырлы есім беріп, олардың Галлия мен Римді басып алудың орнына, әміршілік үшін бір-бірімен күресу үшін уақыт пен күш жұмсауына мүмкіндік беретін схема құрастырады, сонымен қатар Реторик осыған қатысады. Соңғы галл сорпасын пісіру сылтавымен Гетефикс түрмешіге ингредиенттер тізімін береді және оларды алғаннан кейін есімді дайындайды. Ашық өлім жазасы кезінде Реторик бірінші болып өлуге тілек білдіреді. Сиқырлы есіммен толы, ол барлық түрдегі азаптауға қарсы тұрады және Метрикті ұрып, оны түрмеге тастап, өзін готтардың әміршісі жасайды. Галдар Метрикке түрмеде барады және оған сиқырлы есім береді. Екеуі де бірдей сиқырлы есімге ие болғандықтан, тікелей шайқас нәтижесіз болады және әрқайсысы армия жинауға уәде беріп, ашуланып кетеді. Галдар қаланың айналасында сергек көрінетін және билікке мүмкіндік алғанға қуанған кез келген готқа есім береді (олардың алғашқы екі үміткері Электрик, ол кедей және көшелерді тазалайды, және Эуфория, оның диктатор сияқты әйелі оны қинап-мазақтайды). Әміршілікке үміткерлер әрқайсысы өз армиясын жинап, шатасқан қақтығыстар тізбегі басталады, бұл "Астерикс соғыстары" деп белгіленеді, осылайша Германияда осыншалықты келіспеушілік тудырады, тайпалар басқа елдерді басып алуға тырысудың орнына бір-бірімен күресумен айналысады. Олардың бейбітшілік сақтау миссиясы Римнің готтармен басып алуынан гөрі көп шығынға әкелгенімен, үш галл Галлияға қайта оралады, шекарадағы тым құлшынып тұрған жас легионерге қайтадан кездеседі, үйде сеніммен келіп, ауыл тұрғындарымен құшақтап амандасады, олар олардың әдеттегі тойын тойлайды.

Өмірбаян

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін екі онжылдықтан да аз уақыт өткенде жазылған бұл әңгіме готтарды қысымға алып, оларды жаман кейіпкерлер ретінде көрсетеді. Алберт Удерзо кейіннен немісқорлық көзқарасқа өкінгенін айтты, ал кейінірек «Астерикс» оқиғаларында, мысалы, «Легионер Астерикс» кітабында, немістерге көбірек мейіріммен қаралатын кейіпкерлер ретінде сипаттама берілді. «Астерикс және готтар» сол кезде Батыс Германияда аударылған, бірақ аудармашылар Госкини мен Удерзоның хабары болмастан, Шығыс Германияға қарсы саяси насихатты қосып алған. «Астерикс» авторлары бұл туралы білген соң дереу осы элементтерді жоюды талап етті.