Кіріспе
Франция, Швеция және Батыс Германия одақтастары арасындағы империяға қарсы одақ 1633 жылғы 23 сәуірде, Тридцати жылдық соғыс кезінде Гейльбронн еркін императорлық қаласында құрылды. Швеция жетекшілік еткен бұл одақ Германияның батыс және солтүстік бөлігіндегі түрлі протестант мемлекеттерін біріктірді. Саксония мен Бранденбург-Пруссия оны қолдады, бірақ олар мүшелікке ие болған жоқ. 1632 жылғы қарашада Лютцен шайқасында Швецияның Густав Адольф қайтыс болғаннан кейін құрылған бұл одақты Швеция басқарды, ал Франция қаржылық қолдау көрсетті. Басып айтуға болатын мәселелер мен мақсаттарға қарамастан, Лига 1634 жылғы қарашада Нордлингенде жеңіліске ұшырағанға дейін үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Бұл император Фердинандқа протестант қарсыластарымен келіссөздер жүргізуге мүмкіндік берді. Прага бейбіт шарты Киелі Рим империясының мүшелері арасындағы қақтығысты көбінесе тоқтатты және Лига таратылды. Дегенмен, Германиядағы шайқастар 1648 жылға дейін жалғасты, оның көп бөлігін Франция, Швеция, Голландия Республикасы және Испания сияқты шетелдік державалар жүргізді.
The Heilbronn League was formed in the Free Imperial City of Heilbronn, on 23 April 1633, during the Thirty Years' War. Led by Sweden, it brought together various Protestant states in western and northern Germany. It was supported by Saxony and Brandenburg Prussia, although they were not members. Established following the death of Gustavus Adolphus of Sweden at Lützen, in November 1632, it was directed by Sweden, with France providing financial support. Despite competing priorities and objectives, the League achieved considerable success, before its defeat at Nördlingen in November 1634. This provided an opportunity for Emperor Ferdinand to negotiate with his Protestant opponents. The Peace of Prague largely ended conflict between members of the Holy Roman Empire, and the League was dissolved. However, fighting in Germany continued until 1648, much of it driven by foreign powers including France, Sweden, the Dutch Republic and Spain.
Өмірбаян
Көптеген неміс протестанттары Богемияда басталған, содан кейін 1620 жылдан кейін Пфальц аймағына тараған Отыз жылдық соғыстың алғашқы кезеңдерінде бейтарап қалды. Бұл 1629 жылы император Фердинандтың 1552 жылдан бері өткен барлық мүлікті бастапқы иелеріне қайтаруды талап ететін Реституция жарлығын қабылдауымен өзгерді. Көбінесе бұл протестанттардан католик шіркеуіне мүліктің қайтарылуын білдірді, бұл 1555 жылғы Аугсбург бейбіт шартында келген келісімді жойды. Сонымен қатар, Фердинанд әскерлеріне жалақы төлемей, өтіп өткен барлық аймақтарды, тіпті одақтастарының жерлерін де тонауға рұқсат берді. Бұл жағдай Саксония мен Бранденбург-Пруссияны 1630 жылы империяға шабуыл жасаған Швецияның Густав Адольфына қосылуға итерді. Шведтердің араласуы – бұл бір жағынан дінбауырлары протестанттарға қолдау көрсету, екінші жағынан Балтық теңізіндегі тиімді сауданы бақылау үшін швед Помераниясын бағындыру еді. Бұл Франциямен қаржыландырылды, Франция Рейн аймағындағы империяның өсіп келе жатқан ықпалынан алаңдады. Коалиция Германия католик лигасына қарсы бірнеше шайқаста жеңіске жетті, олар 1632 жылғы қарашада қазіргі Германияның Саксония-Анхальт штатындағы Лютцен шайқасымен аяқталды. Густав Адольфтың қазасы протестанттардың жеңісі деп есептелгенімен, ол олардың жалпы мүддесін әлсіретті.
Құрылысы мен мақсаттары
Густавтың орнына алты жасар қызы Кристина келген соң, канцлер Аксель Оксенстерна саясатты басқаруды өз қолына алды. Әскерді бақылауға алғаннан кейін, оның келесі қадамы – бұрынғы бейресми одақтың орнына тұрақталған құрылым құру болды. Бұл швед мемлекетін тұрақтандыру қажеттілігімен және одақтастарына деген сенімсіздікпен байланысты болды. Швед Помераниясы Бранденбургтің Балтық теңізіндегі саудалық мүдделеріне кедергі келтірді, ал Саксонияның билеушісі, курфюрст Иоганн Георг, Швецияны императорлық әскерлермен бірдей қауіп деп есептеді. Лютцен шайқасынан кейін Иоганн Георг Дрезденде неміс протестанттарының бейтараптық шарты бойынша келісімдер жасау үшін саммит өткізуді ұсынды, ал Франция Швецияға қаржылық көмектерін тоқтатты және жағдайдың қалай дамитынын күтті. Кеңесшілер Фердинандқа осы мүмкіндікті пайдаланып, 1629 жылғы бұйрықты жоюға кеңес берді, бірақ ол әскери күшпен жоғалтқандарын қайтаруға үміттенді және мүмкіндікті жіберіп алды. Наурыз айында Оксенстерна Хайльброннға Жоғарғы Рейн, Төменгі Рейн-Вестфалия, Швабия және Франкония округтерінің өкілдерін шақырды. Ханза қалаларын тартуға жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды, бірақ Лига 1633 жылдың 27 сәуірінде құрылды. Франция 7 сәуірде қаржылық көмектерін қайта бастады, маңыздысы, бұл ақша тікелей Швецияға жіберілді, осылайша оның бақылауын қамтамасыз етті. Оксенстерна Лига директоры болып тағайындалды, оған әскери мәселелер бойынша абсолютті вето құқығы берілді; оған он кеңесшіден тұратын кеңес көмектесті, олардың үшеуі шведтер, ал қалғандары граф Сольмс-Хоэнзольмс сияқты ұзақ жылдар бойы қолдау көрсеткендер болды. Лига мүшелері 78 мыңдық әскерді қаржыландыруға келісті, бірақ іс жүзінде қажетті қаражаттың үштен бірінен де аз бөлігін ұсынды; немістер Швеция "әділ өтемақы" алғанға дейін күресуді жалғастыруға келісті, ал Оксенстерна 1618 жылғы шекараларға оралуын қамтамасыз етуге уәде берді.
Бұзылу; Прагадағы бейбітшілік, 1635
Саксония мен Бранденбургтің шектеулі қолдауымен коалиция Католик лигасына қарсы бірқатар жеңістерге қол жеткізді. 1634 жылы Нердлингендегі императорлық жеңіс әскери тепе-теңдікті қалпына келтірді және Фердинандқа бейбітшілік орнатуға тағы бір мүмкіндік берді. Лига мен оның жақтастарының мүдделері әртүрлі болды. Рейнланд пен Төмен елдердегі шекараларын нығайту үшін Франция Балтық теңізіндегі голланд және швед бәсекелестерін қолдады, сондай-ақ Фердинандтың одақтасы және 1633–34 жылдардағы Рейнланд науқанында Швецияның қарсыласы болған Баварияның Максимилианымен 1631 жылғы мамырдағы Фонтенбло шартын жасасты. Швеция Балтық теңізіндегі бақылауын сақтап, швед Помераниясын өз қолында ұстауға тырысты. Олардың неміс одақтастары 1618 жылғы аумақтық жағдайды қалпына келтіргісі келді, бұл Франция мен Швецияның ұтқандарын жойды. 1633 жылдың соңына қарай Фердинанд католицизмді күшпен қайта орнату мүмкін емес екенін қабылдады. Дания, Норвегия және Гессен-Дармштадттың лютерандық мемлекеттері делдалдық қызмет атқарған 1634 жылғы қарашада ол Джон Георгпен «Пирна ноталары» деп белгілі болған алдын ала келісімге келді. Көптеген түзетулер мен өзгерістерге ұшыраған бұл келісім 1635 жылғы Прага бейбіт шартының негізі болды, ол Католик және Хайльбронн лигаларын таратып жіберді.