Кіріспе
Италиялық сәулетші Антонио Сант'Элия (30 сәуір 1888 – 10 қазан 1916) – итальяндық сәулетші және сәулет өнеріндегі футуризм қозғалысының маңызды өкілі. Ол көптеген аяқталған сәулеттік жұмыстарды қалдырмады, бірақ батыл эскиздерімен және қазіргі заманғы сәулетке тигізген әсерімен танымал.
Antonio Sant'Elia (; 30 April 1888 – 10 October 1916) was an Italian architect and a key member of the Futurist movement in architecture. He left behind almost no completed works of architecture and is primarily remembered for his bold sketches and influence on modern architecture.
Алғашқы жылдар
Антонио Сант-Элия Ломбардиядағы Комо қаласында дүниеге келді. Ол бастапқыда құрылысшы мамандығын алды, содан кейін Миландағы Брейра академиясында Джузеппе Ментессиден, ал Болонья университетінде 1912 жылы архитектура саласында білім алды. Сол жылы ол Милан қаласында жобалау бюросын ашып, Филиппо Томасо Маринеттимен кездескеннен кейін футуризм қозғалысына қатысты.
Жазу
1914 жылдың тамызында «Футуристикалық сәулет манифесі» Ласерба журналында жарияланды. Ол Сант-Элияға жатқызылады, бірақ кейбір тарихшылар бұған күмәнді қарастырады. Манифесте автор: «Футуристикалық сәулеттің декоративтік құндылығы тек шикі, немесе ашық, немесе жарық түсті материалдардың қолданылуы мен ерекше орналасуына ғана байланысты» демекші. Сант-Элияның көзқарасы – болашақтағы индустриялық және механикаландырылған қала, ол жеке ғимараттардың жиынтығы емес, қаланың «өміріне» бағытталған, кең, көп деңгейлі, байланысты және біріккен қалалық құрылым деп есептеді.
Жұмыс
1912 және 1914 жылдар аралығында АҚШ қалалық ландшафтының және Отто Вагнер, Адольф Лоос, Ренцо Пикассо сияқты сәулетшілердің ықпалымен Сант’Элия жаңа дәуірдің символы болған футуристік «Città Nuova» («Жаңа қала») эскиздерінің сериясін жасауға кірісті. Оның көптеген суреттері 1914 жылдың мамыр-маусымында Милан қаласындағы Famiglia Artistica галереясында Nuove Tendenze тобының (ол оның мүшесі болған) жалғыз көрмесінде көрсетілді. Бүгінде оның қағаздағы 170-ке жуық туындысы Комодағы Pinacoteca Civica di Palazzo Volpi коллекциясының тұрақты экспонаттарының құрамына кіреді. Сант’Элияның жұмысында террасалары, көпірлері және әуе жолдары бар алып монолиттік көкжай ғимараттары бейнеленген, олар заманауи сәулет пен технологияның айқын қуанышын көрсетеді. Дегенмен, оның монументализміне модерн сәулетшісі Джузеппе Соммаруга да әсер еткен. Ұлтшыл және ирредентист болған Сант’Элия, Марио Сирони, Умберто Боччони және Маринетти сияқты басқа футуристермен бірге 1915 жылы Италия Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқанда итальян армиясына қосылды. Сант’Элия 1916 жылы Гориция маңындағы Изонзо шайқасының сегізінші кезеңінде қаза тапты.
Мұра
Сант-Элия өзінің сәулет өнерінің өте сирек мысалдарынан ғана қалдырды. Олардың ішінде Сан-Маурициодағы (қазір Брунатеге қарасты) Вилла Элизи және Комодағы Соғыс ескерткіші бар. Ескерткіштің құрылысын Джузеппе Террагни 1933 жылы аяқтаған. Сант-Элияның көптеген жобалары іске аспаса да, оның утопиялық көрінісі келер ұрпақтарға зор ықпал етті. Сант-Элия Джон Портман мен Хельмут Ян сияқты сәулетшілерге жол көрсеткен алғашқылердің бірі ретінде жиі еске алынады.