Кіріспе
Малидің азаматтық және қоғамдық қайраткері Гаран Фабу Куяте (25 сәуір 1925 жыл – 1 сәуір 2016 жыл) – Малидің азаматтық және қоғамдық қайраткері. Ол Малидің Ислам бірлігі мен даму қауымдастығының (AMUPI) мүшесі, Малидің алғашқы ислам радиосы La Voix du Coran et du Hadith директоры және діни ұйымдардың өкілі ретінде Малидің Ұлттық тәуелсіз сайлау комиссиясының (CENI) мүшесі болды. Осы азаматтық қоғамдағы қызметінен бұрын ол футболмен белсенді айналысты, төреші болды, Сегу облыстық футбол лигасының негізін қалаушы және бірінші президенті, сондай-ақ Мали футбол федерациясының төрешілер комиссиясының негізін қалаушы және төрағасының орынбасары болды. Оны көбінесе "Ба Гаран" (Бамбара тілінде "әке Гаран" деген мағынада) деп атады.
Garan Fabou Kouyaté (April 25, 1925 April 1, 2016) was a Malian civil and social figure. He was a member of Mali's Association for Unity and the Progress of Islam (AMUPI), Director of Mali's first Islamic radio La Voix du Coran et du Hadith and a member of Mali's National Independent Electoral Commission (CENI) as representative of religious associations. Prior to that civil society career, he was very much involved with soccer, having been referee, founder and first President of the Ligue Régionale de Football de Ségou, and founding member and Vice Chair of Referee Commission of Malian Football Federation. He was commonly called "Ba Garan" (Bambara term for father Garan).
Ерте өмір
Гаран Фабу Куяте – гриот немесе джели (Батыс Африканың дәстүрлі әңгімешілері, әншілері және делдалдары) отбасынан шыққан. Ол Фабу мен Фатумата Куятетің ұлы және еңбек ұйымдастырушысы, коммунист және империализмге қарсы күрескер Тиемоко Гаран Куятетің туысы. Гаран Фабу Куяте 1930 жылдары Француз Суданындағы Бамако қаласында бастауыш білімін алды және 1940 жылдардың ортасында азаматтық әкімші болып бітірді. Ол Сегу, Ниоро, Бафулабе, Сикассо және Бамако қалаларында қызмет етті.
Спорт
Куяте спортпен, әсіресе футболмен танымал болды, бірақ оның алғашқы құмарлығы велосипед тебу және Тур де Франс болды. Ол 1940 жылдары Француз Суданынан шыққан алғашқы ресми футбол төрешісі болды, кейін футбол әкімшісі қызметін атқарды. 1947 жылдан 1959 жылға дейін «Ассоциация Спортив де Сегу» (АСС) мүшесі және Орта Судан округінің (Сегу кіретін) бас хатшысы ретінде Куяте жыл сайынғы «Купе де л’АОФ» (Француз Батыс Африкасы командалары арасындағы футбол жарысы) кезінде Сегу аймағында футболды белсенді түрде дамытты. Аймақтан бірде-бір команда финалға іліге қоймаса да, Куяте Сегуді Француз Суданындағы екінші маңызды футбол орталығына айналдыруға қол жеткізді. 1950 жылдан 1960 жылға дейін Дакардағы Африка Футбол Лигасында (АОФ) Француз Суданының үш өкілінің бірі болды. 1960 жылы Мали тәуелсіздік алғаннан кейін, Куяте Сегу облыстық футбол лигасының алғашқы президенті және Мали футбол федерациясының негісқалаушы мүшесі болды. Одан бөлек, ол Мали Ұлттық спорт комитетінің бас хатшысы болды және 1965 жылы Конгоның Бразавиль қаласында өткен Африка ойындарында, сондай-ақ Кеңес Одағында, Югославия Социалистік Федеративтік Республикасында, Шығыс Германияда және Қытай Халық Республикасында өткен түрлі достық спорттық жарыстарда Мали командаларын жетектеді. Куяте 1974 жылға дейін Мали футбол федерациясында қызмет етті, онда төрешілер комитетінің төрағасының орынбасары да болды. Ол Малидегі биліктегі әскери хунтаның белгілі мүшесі және «Джолиба АС» клубының жанкүйері Тиэкоро Багайокомен келіспеушілікке түсті. Куяте қысқа мерзімге қамауға алынып, футболдағы барлық лауазымынан алынды. Алайда, 1978 жылы Тиэкоро Багайоконың өзі тұтқындалғаннан кейін (хунта мүшелері арасындағы ішкі қайшылықтардан) және Мали футбол федерациясындағы дағдарыс (оның ішінде Тиэкороның араласуына байланысты Малидің КАФ-тан шеттетілуі) Куяте Уақытша Ұлттық комитеттің президенті болып қайта тағайындалды.
Саясат
Куяте 1950 жылдардың басынан 1960 жылдың басына дейін қысқа саяси мансапқа ие болды. Оның Сегудегі үйі 1946 жылы құрылғаннан бастап тәуелсіздік алғанға дейін, 1950 жылдардың соңына дейін бірнеше бейресми RDA отырыстарына қонақ болды, содан бері ол Гвинеяның болашақ президенті Ахмет Секу Туре сияқты көптеген саяси лидерлермен достық қарым-қатынас орнатты. Модибо Кейтаның бұрынғы студенті болғандықтан, ол Сегуде АҚШ-тың RDA-сын жандандыруда белсенділік танытты. 1957 жылы Файли Дабо Сиссоконың PSP-сіне қарсы АҚШ-тың RDA-сының шешуші жеңісіне үлкен үлес қосты. Кейіннен, 1958 жылы Француз Батыс Африкасында өткен конституциялық референдумда "Жоқ" деп дауыс бергені үшін Сегудегі АҚШ-тың RDA өкілдерімен арасында келіспеушіліктер туды. Сегудегі партия бөлімдеріне делегаттарды тағайындау мәселесіндегі келіспеушіліктер оны саясаттан кетуге мәжбүр етті.
Кейінгі кезең
Азаматтық және спорттық қызметтен зейнетке шыққаннан кейін, Куяте мырза 1980 жылы Малидің Исламның бірлігі мен прогресі үшін қауымдастығына (AMUPI) қосылды. 1994 жылы ол AMUPI радиостанциясының директоры болып тағайындалды, La Voix du Coran et du Hadith – Малидің алғашқы исламдық және діни радиостанциясы. 1997 жылы ол Малидің мұсылман қауымының өкілі ретінде Ұлттық тәуелсіз сайлау комитетіне (CENI) және 2001 жылы барлық діни қауымдардың атынан сайланды. Куяте Малиде өте құрметті және танымал адам болды. Ол Мали және Батыс Африканың тарихи және мәдени өткені туралы жазушылар, тарихшылар мен өмірбаяндар үшін құрметті кеңесші болды. Оған ресми мәселелер мен жергілікті дауларды шешуде кеңес сұрау үшін жиі жүгінетін. Ол 2000 жылдардың соңында жасының ұлғайуы мен денсаулығының нашарлауына байланысты ресми қызметтен зейнетке шықты. 2016 жылдың 1 сәуірінде Малидің Бамако қаласындағы үйінде дүние салды. Оның өсиетімен сүйікті туған қаласы Сегуде ресми жерлеу рәсімінен өткізіліп, Сегуде орналасқан Мали армиясының бірлігінің қатысуымен, сондай-ақ үш министр мен Сегу облысының әкімі де қатысты.
Айырмалар
Ол бірнеше спортқа қатысты марапаттар алды, соның ішінде 1955 жылы АОФ Футбол лигасының күміс медалі, 1957 жылы Францияның теңіз зақымдануынан тыс елдерінің физикалық тәрбие және спорт медалі, 1967 жылы Мали футбол федерациясының құрметті төрешісі және 2001 жылы Халықаралық Олимпиада комитетінің дипломы. Бұған қоса, ол 1974 жылы Малидің Ұлттық орденінің рыцары, 2002 жылы офицер, ал 2009 жылы орденнің үлкен офицері атанды.