Кіріспе

Алдын ала төлеу – қарыз алушының қарызды ішінара (әдетте қысқарту деп аталады) немесе толық төлеуі, көбінесе төмен пайыздық мөлшерлемені пайдалану үшін қосымша қайта қаржыландыру нәтижесінде. Ипотекалық бағалы қағаздар (ИБҚ) жағдайында алдын ала төлеу қаржылық тәуекел ретінде қарастырылады – кейде «шақыру тәуекелі» деп те аталады, себебі ипотекалық несиелер көбінесе арзан қайта қаржыландыру арқылы төмен пайыздық төлемдерді жасау үшін мерзімінен бұрын төленеді. Жаңа қаржыландыру қарыз алушының кредиттік тарихы жақсарған немесе нарықтық пайыздық мөлшерлемелер төмендеген жағдайда арзан болуы мүмкін; бірақ екі жағдайда да ИБҚ инвесторына төленетін төлемдер қазіргі нарықтық мөлшерлемелерден жоғары болады. Мұндай несиелерді алдын ала төлеу арқылы инвестордың ИБҚ-дағы несие және пайыздық мөлшерлеме өзгерісінен күтетін пайдасы азаяды және инвесторды төмен пайыздық мөлшерлемелермен кірісті қайта инвестициялауға мәжбүр етеді. «Жұмсақ» алдын ала төлеу шарттары үй сатылған жағдайда айыппұлсыз төлеуге мүмкіндік береді. «Қатаң» алдын ала төлеу шарттары айыппұлсыз ешқандай жеңілдіктерге жол бермейді. Облигация эмитенттері «супер-синкер» облигацияларын шығару арқылы алдын ала төлеу тәуекелін азайта алады. Супер-синкерлер әдетте тұрғын үйді қаржыландыру облигациялары болып табылады, олар ипотекалық қарызды алдын ала төлеген жағдайда облигация иелеріне негізгі соманы жылдам қайтарады. Яғни, ипотекалық несиелердің алдын ала төленген сомасы белгілі бір мерзімде жабылады. Супер-синкерлер салыстырмалы түрде қысқа мерзімде өтеледі. Осының нәтижесінде облигация иелері қысқа мерзім ішінде жоғары ұзақ мерзімді кіріс алуы мүмкін. Жеке қарыз алушылар, егер қарызын ерте төлеуді жоспарласа, нарықтық пайыздық мөлшерлемеден төмен пайыздық мөлшерлеме және жоғары негізгі сомаға (алдын ала төлеуге қарамастан толық төленуі керек) қарағанда, төмен негізгі сома мен жоғары пайыздық мөлшерлемеге (алдын ала төлеуден кейін жинақталу тоқтатылады) басымдық беруі керек. Жалпы, ұзақ жылдар бойы несиесін сақтап қалуды күтетін қарыз алушылар ғана ипотекалық несие беру арқылы немесе автокөліктерге арналған жеңілдіктерден бас тартып, нарықтық пайыздық мөлшерлемеден төмен пайыздық мөлшерлемелерді таңдауы керек. Үй иесінің алдын ала төлеу шешімдеріне көптеген факторлар әсер етеді және оларды болжау өте қиын, бұл ИБҚ нарықтарына инвестиция салуға қосымша белгісіздік тудырады.