Кіріспе

Папа Иоанн XXIII-нің сайлануы

Әкелі

Кардиналдар ұзақ конклав болатынын күтті. 1939 жылы Пий XII болғандай, "басты тұлға" болған жоқ, және әдеттегідей, қарсылықты іздеу "дипломатиялық пападан" кейін "пасторалды папаны" ұсынуды білдірді. Тағы бір талдау ықтимал жас диапазонын 55-70 аралығында белгіледі, куриядан тыс итальяндыққа басымдық берілді. Бірнеше папабили талқыланды. Ватиканның билікті орталықтандыруын қолдайтын консерватор, Генуялық Джузеппе Сири 52 жаста болды, оның сайлануы Пий IX сияқты ұзақ папалыққа алып келуі мүмкін еді. Болоньялық либерал, жергілікті билікке тәуелсіздік беруге көбірек бейім Жакомо Леркаро 67 жаста еді. Анджело Джузеппе Ронкали Болгария, Түркия және Франциядағы Киелі Тақтың дипломатиялық қызметінде 25 жылдан астам қызмет еткеннен кейін Венеция патриархы болды. 77 жасқа жуық болғандықтан, ол қысқа понтификат күтіліп, ымыраға келу мүмкіндігі ретінде қарастырылды, сонымен қатар "ашық ойлы және келісімге келуге бейім" репутациясы бар еді. Киликияның католик армян патриархы Грегорио Пьетро Агагианиан өмірінің көп бөлігін Римде өткізді. Ол 63 жасында салыстырмалы түрде жас және өте құрметті болды, бірақ итальяндық емес тегі оны күтпеген таңдауға айналдырар еді. Басқа кандидаттардың ішінде Палермодан Эрнесто Руффини, және екі курия шенеунігі, Валерио Валери мен Альфредо Оттавиани есімдері айтылды. 9 қазанда 79 жасында камерленго болып тағайындалған тәжірибелі дипломат Бенедетто Маселла да "жасына байланысты мүмкіндіктері төмендеген" ымыраға келу кандидаты ретінде талқыланды. Пий кардинал етпеген Милан архиепископы Джованни Баттиста Монтини дәстүрден радикалды түрде бас тарту ретінде де аталды. Баспасөз ауысу папаға қызығушылық танытып, кардиналдар арасындағы мүмкін пікірталастар туралы болжамдар жасағанда, Ватиканның ресми органы Osservatore Romano баспасөздің тақырыпқа "жауапкершіліксіз жеңілдікпен" қарағанын, әсіресе сайлау туралы хабарларын айыптады. Мәскеу радиосы Пийді саясатқа араласуы үшін сынап, оның орнына "діни мәселелерге" арналған жаңа папа сайлануын күтті. Салым орындары Ронкали клиенттері арасында ең көп қолдауға ие екенін хабарлады, оған 2:1 коэффициенті берілді. Конклавтың екінші күні төрт дауыс беру нәтижесі болмағаннан кейін, назар Ронкали, Валери, Маселла және Агагианианға ауды, алғашқы үш қарт, соңғысы болса күтпеген сырттан келген адам еді.

Қатысушылар

Рим папасы Пий XII 1953 жылы кардиналдар алқасының мүшелерін 70 адамнан аспайтын деңгейге жеткізуге тырысты, бұл шекті XVI ғасырда Рим папасы Сикст V белгілеген еді. Ол сол кезде 24 кардинал тағайындады. Кардинал Карло Агостини 64 жасында 28 желтоқсанда қайтыс болғаннан кейін, Ватикан келесі күні Үндістанның Валериан Грасиясын тағы бір кардинал деп жариялады, соның нәтижесінде алқа 70 мүшеге толықты, олардың 26-сы италияндықтар еді. Осыдан кейінгі бес жылда Цельсо Костантини 17 қазанда және Эдвард Муни 25 қазанда, конклав басталғанға дейін бірнеше сағат бұрын қайтыс болды, бұл алқаның мүшелерін 53-ке дейін азайтты. Жозеф Миндзенти конклавқа қатысса, Венгрияның коммунистік үкіметі оған елге оралуға рұқсат бермейді деп қорқып еді. Бұл қатысушылардың санын 51-ге дейін азайтты, олардың 15-і 9 қазанда Римде болды, ал барлығы 51-і 22 қазанға дейін Римге жетті. Қажетті екі үшін бір бөлігінен көп, яғни 35 дауыс қажет еді.

Дауыс беру

Кардиналдар конклавтың басталу күнін папа қайтыс болғаннан кейін 15-18 күн аралығында, 24 қазаннан ерте емес, 27 қазаннан кешіктірмей белгілеуді талап етті. 11 қазанда олар 25 қазанды оның ашылуы үшін белгіледі. Француздардың көбі Ронкаллидің Париждегі нунци ретінде мансабында ықпал еткенін білген. Көптен бері Курияның өкілі болып келген, бірақ жақында Миланның архиепискобы болған Джованни Баттиста Монтини (кейіннен Папа Павел VI) әлі кардинал болмағанмен, үнемі екі дауыс алды. Алғашқы күні дауыс беру болған жоқ. Екінші күні төрт дауыс беру нәтижесіз шықты. Екі жағдайда да таңертеңгі және кешкі дауыс берудің нәтижесі туралы хабарлаған түтін алдымен ақ болып көрінді, бұл сайлаудың аяқталғаны туралы жалған хабарларға әкелді. Конклавтың сыртындағы шараларға жауапты лауазымды адам кардиналдарға түтіннің түсі қате түсінгенін айтып, оларға "фейерверк фабрикасынан түтін отшақтарын" берді. Үшінші күні төрт дауыс беру тағы да папаны таңдауға мүмкіндік бермеді және түтіннің түсі туралы ешқандай шатасу болған жоқ. Конклавтың ішіндегі бір дәрігердің медициналық деректерді сұрауы бірнеше кардиналдардың ауырып жатқанын көрсетті. "Жергілікті тілдерде қарапайым литургияны қолдаған" Леркароның және "агрессивті үкімші" Сиридің жақтастары қажетті 35 дауысты ала алмайтынын мойындау үшін бірнеше дауыс жинады. Қара түтін 28 қазан күні сағат 11.10-да тоғызыншы және оныншы сайлаудың қорытындысыз өткенін хабарлады. Ронкалли 28 қазанда кешкі сағат 17:00-ден сәл бұрын, конклавтың төртінші күні және дауыс берудің үшінші күні, оның сайлауын қабылдады, ал ақ түтін оның сайлауын 17:08-де белгіледі. Ол өзінің атын қандай деп қоятынын сұрағанда, ғасырлар бойы таңдап алған атын таңғалдыратын жауап берді: Мен Жоан деп аталатын боламын. Бұл есім маған ұнайды, өйткені ол менің әкемнің аты, маған қымбат, өйткені бұл кішігірім шіркеудің аты, онда мен шомылдыру рәсімін алдым, әлемге таралған сансыз соборлардың салтанатты аты, және ең алдымен, ең қасиетті Латеран шіркеуінің, біздің соборымыздың. Рим папаларының өте көне кезегінде көпшілік есімнің басымдылығы бар есім. Жоғарғы понтификтердің ішінде даусыз заңдылықтағы жиырма екі Жоан саналады, олардың барлығы дерлік қысқа понтификті болды. Мен өз атымның кішілігін Рим папаларының осы салтанатты кезеңімен жасыруды жөн көрдім. XV ғасырда Батыс шиғыры кезінде бір антипапа Жоан XXIII есімін қолданған болатын. Сол кезде үш адам өздерін папамын деп мәлімдеген, бірақ Ронкаллидің 22 "сұранысты заңдылық" туралы айтуы оның Жоан XXIII болғысы келгенін дәлелдеді. Кейбір тарихшылар бұрынғы Жоан XXIII-дің заңдылығы туралы мәселе шешілмеген деп ойлады, бірақ Ронкаллиді ежелгі даулар емес, Жоан есімімен байланысты және оған дейінгі Пий есімді папалармен үзіліс жасау тілегі қызықтыратын. efn "[N]е Констанс кеңесі (1412-15), не Кеңес таңдаған Папа Мартин V, кейіннен кемшіліктердің онжылдықтарында кімнің папа болғанын шешгісі келді". Ежелгі дәстүр бойынша, папа Жоан өзінің қызыл жапырағын конклавтың хатшысы Альберто ди Жориоға сайлаудан кейін бірден берді. Бұл оның бірінші рет кардиналдарға есімін атағанда, Жоанның оны да қосатынын білдірді. Ол кардиналдармен бірге кешкі асқа барды, бірақ тамақ ішпеді. Конклав келесі күні Сикстин шіркеуіндегі мессадан кейін және Папа Жоанның кардиналдарға арнаған сөзінен кейін радио арқылы аяқталды. Ол өзінің таққа отырғызу күнін 4 қарашаға белгіледі, бұл дәстүрліден ертерек және дәстүрлі жексенбі емес, сейсенбі күні, мүмкін, өйткені бұл Ронкалли бес томдық зерттеудің тақырыбы болған Қасиетті Карл Борромео мейрамы болғандықтан. Ол "Бенецианы енді ешқашан көрмейтіндігіне" өкінгенін айтқан. Алғашқы есептерде Ронкали үшінші күнгі таңертеңгі дауыс беруде көш бастап, түстен кейінгі бір дауыс беруде бір ауыздан қолдау тапты. Жоан XXIII өзі 1958 жылы 23 қарашада Латеран базиликасын иеленіп жатып: "Біздің алдымыздағы ұзақ жолды көруге құқығымыз жоқ" деді. Қараша айының басында папа Жоан Миндсенти мен Степиначка хат жазып, олардың конклавқа қатыса алмағанына өкінетінін білдірді. 17 қарашада ол 15 желтоқсанда жаңа кардиналдарды құру үшін консисторияны жариялады. Ол көптен бері 70 мүшеден тұратын алқаны елемеді де, оның санын 74-ке дейін көбейтті.

Siri диссертациясы

Кейбір Седевакантистер кардинал Сири 1958 жылғы 26 қазанда өткен Папалық конклавта Григорий XVII есімімен Папа болып сайланды деп сенді, бірақ оның сайлануы кейіннен жасырылды, оған қысым көрсетілді, әсіресе Кардиналдар коллегиясының деканы Эжен Тиссеран бастаған француз кардиналдары, егер кардинал Сири, коммунистерге қарсы тұрушы ретінде танылған болса, КСРО басып алған Шығыс Еуропада католиктерге қарсы көтерілістердің қаупі туындар еді. Соңғы сайлауға дейін түтінге байланысты және кімнің нағыз Папа болып сайланғаны туралы шатасу болды. Сири конклавқа дейін сайлауға үміткер болғанымен, конклав басталғаннан кейін консервативті кардиналдардан жеткілікті дауыс ала алмады, себебі оның жасы 52-де болғандықтан ұзақ мерзімді паптық билік күтілді, ал оның сайлануы Папа болғысы келген басқа кардиналдардың мүмкіндігін шектеуі мүмкін еді.

Конклав реформасы

Иоанн XXIII папалық конклав рәсімдерінің кейбір аспектілерін өзгерту үшін motu proprio жариялауға дейін бірнеше жыл күтті. 1962 жылдың 5 қыркүйегінде жарияланған Summi Ponitificis electio құжатында ол барлық қатысушыларға құпиялылықтың маңыздылығын түсіндіру үшін қосымша ережелер белгіледі, тіпті кардиналдарды олардың қызметкерлерімен байланысқа түсуі туралы ескертті (XIV тармақ). Оның жасаған бір практикалық өзгерісі алдыңғы папасының шешімін кері қайтарды: Пий XII сайлау үшін үштен екінің бірінен көп дауыс беруді талап еткен. Иоанн XXIII дауыс беру үшін қажетті үлес санын үштен екіге дейін төмендетті (XV тармақ).