Кіріспе

Католик шіркеуінің басшысы 1769 - 1774 жылдар аралығында Папа Клемент XIV (Clemens XIV; 31 қазан 1705 – 22 қыркүйек 1774), тумасы Джованни Винченцо Антонио Ганганелли, 1769 жылдың 19 мамырынан 1774 жылдың қыркүйегінде қайтыс болғанға дейін Католик шіркеуінің басшысы және Папалық мемлекеттердің билеушісі болды. Сайлау кезінде ол кардиналдар коллегиясындағы жалғыз францискан монахы болды, ол OFM Conventual мүшесі еді. "Клемент" понтификалық есімін сайланғанда қабылдаған соңғы папа осы болды. Папа болып тұрған кезінде Клемент Иса қоғамын тарату туралы жарлық шығарды.

Діни қызметкерлер мен кардинальдар

Осы уақыт шамасында докторлық дәрежесін алғаннан кейін ол философия мен теологияны шамамен он жыл бойы Асколи, Болонья және Милан қалаларында оқытты. Кейін ол өзі білім алған колледждің регенті ретінде Римге оралды және 1741 жылы орденнің бас дефиниторы болып сайланды. 1753 және 1756 жылдары орденінің бас жиналыстарында ол орден басшылығынан бас тартты, ал кейбір адамдар мұның жоғары лауазымға ұмтылуынан болған деп болжады. Папа Климент XIII 1759 жылдың 24 қыркүйегінде Ганганеллиді кардинал дәрежесіне көтерді және оны Сан-Лоренцо-ин-Панисперна шіркеуінің кардинал-қасиетшісі етіп тағайындады. Оның кардинал болуына Иса қоғамының басшысы Лоренцо Риччи ықпал етті. 1762 жылы Ганганелли Санти-Апостоли шіркеуінің кардинал-қасиетшісі болуды жөн көрді. 1768 жылы ол Хуан де Палафокс-и-Мендосаны қасиеттілікке көтеру ісінің "поненсі" атанды. Орденді толығымен таратуды "сарбаз кардиналдары" деп аталатын топ талап етті, оларға иезуиттерді қолдаған "Зеланти" ("ынталылар") тобы қарсы тұрды, олар көбінесе Ағартушылықтың секуляризм тенденцияларына қарсы болды. Ол "Клемент XIV" деген папалық есімді алды. Ганганелли алғаш рет 1769 жылдың 28 мамырында Ватиканда кардинал Федерико Марчелло Лантеден епископтық киялау рәсімін қабылдады және 1769 жылдың 4 маусымында кардинал протодиакон Алессандро Альбани оны папа етіп таж кигізді. Оның орнын Буэнавентура Фернандес де Кордова Спинола кардинал-қасиетші ретінде басты. Ол 1769 жылдың 26 қарашасында Сент-Джон Латеран архибазиликасына иелік етті.

Паптық билігі

Клемент XIV-нің саясаты бастапқыда-ақ бұрынғы папалық кезеңде католик мемлекеттерімен туындаған алауыздықтарды жаңсыруға бағытталған еді. Католик шіркеу билігі уақыттық және рухани билік арасындағы дауды қауіп деп қарады, және Клемент XIV еуропалық монархтармен келісімге қол жеткізу үшін жұмыс істеді.

Яһудилермен қарым-қатынас

Оның билікке келуін еврей қауымы қуана қарсы алды, себебі 1758 жылдың 21 наурызында жарияланған меморандумында оларды артық көрініспен қанға қастылауда айыптаған Киелі кеңсе кеңесшісі ретінде, католик тағында оларға да әділ және мейірімді болады деп сенді. Рим папасы Бенедикт XIV Польшаның Янопольдегі еврейлерге тағылған айыпты тергеуді Ганганеллиге тапсырғанда, ол бұл талапты жоққа шығарды ғана емес, сонымен қатар XIII ғасырдан бері жасалған ұқсас талаптардың көпшілігі негізсіз екенін көрсетті. Ол 1475 жылғы Тренттік Симон және Ринндік Андреас ісін толық қарастырмады, бірақ олардың қасиеттілікке ие ету уақытының ұзақтығы айыптаулардың дұрыстығына күмән тудыратынын көрсетті.

Иезуиттерді басу

Иезуиттер Бразилиядан (1754), Португалиядан (1759), Франциядан (1764), Испания және оның отарларынан (1767), Пармадан (1768) қуылды. Жаңа папа таққа отырғаннан кейін Бурбон монархтары Қоғамды толығымен таратуға ықпал етті. Климент XIV иезуиттердің жауларын жұмылдыруға тырысып, оларға көңілсіздік танытты: ол басқарушы Лоренцо Риччимен кездесуден бас тартты, оны Ирландия және Рим колледждерін басқарудан шеттетуге бұйрық берді, және жаңа мүшелерді қабылдамауды талап етті. Қысым осыншалық деңгейге жетті ki, католик елдері шіркеуден шығу қаупін сезінді. Климент XIV ақырында "шіркеу тыныштығы үшін және Еуропадағы жарылыстың алдын алу үшін" иезуиттер Қоғамын 21 шілдедегі Dominus ac Redemptor жарлығымен таратып жіберді. Дегенмен, католик емес елдерде, әсіресе Пруссия мен Ресейде, папаның билігі мойындалмағандықтан, бұл бұйрыққа көңіл бөлмеді. Бұл теологиялық пікірталас емес, саяси манөврлердің нәтижесі болды.

Моцарт

Рим папасы Клемент XIV және Римдегі католик шіркеуінің дәстүр-салты Вольфганг Амадей Моцарт пен оның әкесі Леопольд Моцарттың 1770 жылдың сәуір және мамыр айларында Италияға сапар жасаған кезде Римнен жазған хаттарында баяндалған. Леопольд жоғары рухты дін қызметкерлерінің өрескел мінез-құлқына наразы болды, бірақ ол және оның ұлы папамен қабылданып, онда Вольфганг керемет музыкалық жадысын көрсетті. Папалық капелла 17 ғасыр композиторы Грегорио Аллегридің "Miserere mei, Deus" шығармасын орындағанымен мәшһүр болды, оның музыкасын капелладан тыс жерде көшіруге тыйым салынған, бұл жазаға алып келуі мүмкін еді. 14 жастағы Вольфганг бір рет тыңдағаннан кейін композицияны толығымен жазып алды. Клемент жас Моцартты "Алтын шпоре" орденінің рыцары етіп тағайындады. Сол сияқты, 1774 жылы неміс композиторы Георг Иосиф Фоглер де "Алтын шпоре" орденінің рыцары атанды.