Силви Киниги: Бурунди саяхатшысы және экономисі

Кіріспе

Сильви Киниги (Ntigashira; 24 қараша 1953 жылы туған) – Бурунди саяхаткері және экономисі, 1993 жылдың 10 шілдесінен 1994 жылдың 7 ақпанына дейін Бурунди премьер-министрі, 1993 жылдың қарашасынан 1994 жылдың 5 ақпанына дейін президент міндетін атқарушы, осылайша президенттік қызмет атқарған екінші африкалық әйел атанды. Тутси отбасында дүниеге келген ол 1979 жылы Бурунди университетінде банк ісі бойынша диплом алды, ал Париждегі Банктік мамандықтарды даярлау орталығында тағы бір диплом алды. Саяси тұрғыдан Киниги Бурундидің сол кездегі жалғыз заңды саяси партиясы – Ұлттық прогресс одағы (UPRONA) –мен тығыз байланыста болды және Бурунди әйелдері одағының белсенді мүшесі болды, ол UPRONA-ның құрамындағы ұйым. 1987 жылға қарай оның орталық комитетінің мүшесі болды. Осы лауазымда ол әйелдерге пайдасы тиетін заңнамалық өзгерістер мен үкіметтік шараларды қолдады. 1990 жылы Киниги Бурунди Республикасы Банкіне зерттеу және статистика департаментін басқаруға шақырылды, ал келесі жылы ол Бурундидің құрылымдық бейімделу бағдарламасына жауапкер болды. 1993 жылдың жазында Бурундиде еркін сайлау өтті, оны UPRONA-ның қарсыласы – Бурундидегі демократия үшін фронт (FRODEBU) жеңді. Бурундидің жаңа FRODEBU президенті Мелхиор Ндадае 10 шілдеде Кинигиді Бурунди премьер-министрі етіп тағайындады. Киниги премьер-министр болып тұрғанда экономикалық дамуға ұмтылды, бірақ тутсилер мен хутулар арасындағы этникалық шиеленіс азайғанша бұл мүмкін емес деп ойлады. Сондықтан ол этникалық келісімді өзінің басты міндеті деп жариялады. 21 қазанда президент Ндадае және бірнеше басқа шенеуніктер тутси әскерлері жасаған төңкеріс әрекеті кезінде қаза тапты, осылайша ол тірі қалған ең жоғары лауазымды шенеунік және Бурундидің де-факто мемлекет басшысы болды. Төңкеріс сәтсіз аяқталғанша ол тірі қалған министрлерімен бірге француз елшілігіне сиынып, француз әскери күзетімен резиденциясына оралды. Оның үкіметі төңкерістен кейінгі этникалық зорлық-зомбылықты тоқтатуға шамасы келмесе де, ол келесі президент ретінде Циприен Нтарямираның сайлануына мүмкіндік берген саяси келісімге қол жеткізуде маңызды рөл атқарды. Ол 1994 жылы ол қызметке кірген кезде отставкаға кетіп, Банк Коммерсиаль дю Бурундиде атқарушы лауазымға тағайындалды. Содан кейін ол 2008 жылы Бурундиге оралғанға дейін бірнеше халықаралық лауазымдарды атқарды және тәуелсіз экономикалық кеңесші болды.

Burundian politician and economist

Sylvie Kinigi ( Ntigashira; born 24 November 1953) is a Burundian politician and economist who served as prime minister of Burundi from 10 July 1993 to 7 February 1994, and acting president from November 1993 to 5 February 1994, making her the second African woman to serve as a president. Born to a Tutsi family, she earned a degree in banking from the University of Burundi in 1979 and another diploma from the Centre de Formation de la Profession Bancaire in Paris. Politically, Kinigi was closely affiliated with the Union pour le Progrès national (UPRONA), Burundi's only legal political party at the time, and was an active member of the Union des Femmes Burundaises, a subgroup of UPRONA, serving as a member of its central committee by 1987. In that capacity she lobbied for legislative changes and government measures to benefit women. In 1990 Kinigi was hired by the Bank of the Republic of Burundi to direct its department of research and statistics, and the following year she was placed in charge of Burundi's structural adjustment program. In the summer of 1993 Burundi hosted free elections, which were won by UPRONA's rival, Front pour la Démocratie au Burundi (FRODEBU). The new FRODEBU President of Burundi, Melchior Ndadaye, appointed Kinigi prime minister of Burundi on 10 July. Kinigi wished to pursue economic development while she was prime minister, but thought that this could not be achieved until ethnic tensions between Tutsis and Hutus were reduced. Thus, she declared that ethnic reconciliation would be her top priority. On 21 October President Ndadaye and several other officials were killed by Tutsi soldiers in a coup attempt, leaving her the highest ranking official alive and the de facto head of state of Burundi. She joined her surviving ministers in the French embassy until she could return to her residence under French military guard as the coup failed. Though her government proved unable to contain the ethnic violence following the coup, she played a key role in brokering a political compromise that allowed for the election of Cyprien Ntaryamira as the next president. She resigned when he took office in 1994 and assumed an executive position at the Banque Commerciale du Burundi. She then held several international positions before returning to Burundi in 2008 and becoming an independent economic consultant.

Ерте өмір және білім

Сильвия Нтигашира 1953 жылы 24 қарашада Руанда-Урундиде (қазіргі Бужумбура ауылдық провинциясы), Мугойи қаласында дүниеге келген. Ол тутси тайпасынан. Әкесі саудагер, анасы шаруа болып, үйді күтіп-ұстаған. Алты баланың үшіншісі Нтигашира мектепке баруға рұқсат алды, ал үлкен әпкесі анасына көмектесті. Ол Иженда приходындағы монахтардан бастауыш және орта білім алды. Кейін Бурунди университетінде Экономикалық ғылымдар факультетінде оқып, 1979 жылы банктік және несие саласы бойынша диплом алды. 1990 жылы Париждегі Банк мамандығын даярлау орталығында жоғары білім алды. 1973 жылы Нтигашира мектепте оқытқан Фирмин Кингиге үйленді, олардан төрт немесе бес бала дүниеге келді. Кинги хуту тайпасынан шыққан. Ол Бурундидің құрылымдық реттеу бағдарламасын іске асыруға жауапты болды. Осы қызметінде Халықаралық валюта қорымен, Дүниежүзілік банкпен және шетелдік донорлармен келіссөздер жүргізді. Оның жұмысына риза болған Буйоя оны Экономикалық жоспарлау министрлігінде Тұрақты хатшы етіп тағайындады. Елшіліктен ол үкімет саясатына қатысты нұсқаулар беруді жалғастырды. Буйоя және оның алдыңғы президенті Жан Батист Багаза оның үкіметін қолдады, бірақ төңкеріс зорлық-зомбылық пен халықаралық айыптауларға байланысты сәтсіз аяқталды. 7 қарашада ол елшіліктен шығып, француз әскери күзетімен қоршалған резиденциясына оралды. Тутси экстремистері төңкерістен кейін де зорлық-зомбылық жасады, Кинги үкіметін қорқытып, елді басқару қабілетін шектеді. Кинги үкіметі (бастапқы 22 министрдің 15-і) астана Бужумбурадағы жағдайды тұрақтандырды, бірақ төңкерістен кейін елдегі этникалық зорлық-зомбылықты тоқтатуға қол жеткізе алмады, нәтижесінде мыңдаған адам қаза тапты. UPRONA партиясының радикалды фракциясы оның дағдарысқа дейін және оның кезіндегі әрекеттеріне наразылық білдірді. 13 қазанда өткен UPRONA партиясының бұрынғы жетекшісі Луи Рвагасоренің қайтысына арналған еске алу шарасына қатыспағаны туралы "Панафрика" газеті былай деп жазды: "Өзін UPRONA-данмын деген премьер-министр үшін бұл шарадан қалу – Сильвия Кингидің UPRONA-ға жат екендігінің «дәлелі» болды. Кейбіреулер егер 21 қазандағы төңкеріс болмаса, ол қазір FRODEBU партиясында болар еді деп айтуға батылады". "L’Observateur" газеті: «UPRONA-ның мандатын алмаған, тек Құдайға, Ндадаеге және FRODEBU-ға арқа сүйеген премьер-министр 1993 жылғы қазан айындағы дағдарыс кезінде күткендей әрекет етеді. Ол мүлдем көзге көрінбейді және алға шығуға тырысқанда, ол FRODEBU-дың тезистерін қайталап шаршатады». 15 қарашада ол Африка Бірлігі Ұйымының бас хатшысына елде тәртіпті қалпына келтіру үшін әскери араласуға шақыру хат жолдады. Әскер мен оппозициялық саясатшылар мұны Бурундиді «қайта отарлау» ұсынысы деп айыптады. Желтоқсан айында оның үкіметі төңкерістен кейін орын алған адам құқықтары бұзушылықтарын тергеу үшін Бас прокурор басшылығымен комиссия құрды, бірақ парламенттік оппозицияның қарсылығына байланысты комиссияның жұмысы басталған жоқ. Саяси вакуумнан туған басшылық жауапкершілігіне ден қойған Кинги жаңа президенттің сайлануына жағдай жасауға тырысты. 1994 жылдың 9 қаңтарында Ұлттық Ассамблея Нтарямираны 78 дауысқа 1 қарсы президент етіп сайлады. Нтарямираның 22 қаңтарда инаугурациясы жоспарланған, бірақ UPRONA басшылығындағы парламенттік оппозиция Конституциялық сотқа оның тағайындалуын тоқтату туралы талап арыз берді. Олар конституцияның 182-бабында ұлттық дағдарыс кезінде құжатты өзгертуге тыйым салынғаны, бұл Ұлттық Ассамблеяның 85-бапқа енгізген өзгерістерін жарамсыз етеді деп мәлімдеді. FRODEBU парламентарийлері бұл өзгеріс бұрынғы президенттің орнын толтыру үшін қажет екенін, өйткені бұрынғы президентті алмастыру үшін ұлттық сайлау өткізу мүмкін болмас еді деп аргумент келтірді. Конституциялық сот қайта құрылады. Нтарямира 5 ақпанда қызметке кірісті.

Sylvie Ntigashira was born on 24 November 1953 in Mugoyi, Ruanda Urundi (today in Bujumbura Rural Province). Ethnically, she is Tutsi. Her father was a merchant, while her mother farmed and maintained their home. The third of six children, Ntigashira was allowed to attend school while the oldest daughter in the family helped their mother. She was given a primary and secondary education by nuns in the Ijenda parish. She then studied at the University of Burundi under the Faculty of Economic Sciences, graduating in 1979 with a degree in banking and credit. In 1990 she earned a Diplômes d'études supérieures from the Centre de Formation de la Profession Bancaire in Paris. In 1973, Ntigashira married a Burundian academic, Firmin Kinigi, who had taught her in school, and had four or five children with him. He was ethnically Hutu. making her responsible for the implementation of Burundi's structural adjustment program. In that capacity she conducted negotiations with the International Monetary Fund, the World Bank, and foreign donors. Impressed with her work, Buyoya subsequently appointed her Permanent Secretary in the Ministry of Economic Planning. From the embassy she continued to issue directives on government policy. Buyoya and his predecessor, Jean Baptiste Bagaza, both gave their support to her government and the coup failed due to an outbreak of violence and international condemnation. On 7 November she left the embassy and returned to her residence under French military guard. Tutsi extremists continued to employ violence in the aftermath of the coup, intimidating Kinigi's government and hampering its ability to provide leadership to the country. Kinigi's government—comprising 15 of the original 22 ministers—stabilised the situation in Bujumbura, the capital, but proved unable to contain the ethnic violence across the country following the coup, in which thousands died. The radical Tutsi UPRONA faction became disgruntled with her actions before and especially during the crisis. With regards to her failure to attend a commemoration for the anniversary of the death of erstwhile UPRONA leader Louis Rwagasore on 13 October, the newspaper Panafrika wrote, "for a prime minister who said she was from Uprona, missing this ceremony was for some 'proof' that Sylvie Kinigi was not from Uprona. Some do not hesitate to say that if it hadn't been for this October 21 coup, she would now be at FRODEBU". The newspaper L’Observateur argued "not having been mandated by UPRONA, knowing simply that she is Prime Minister thanks to God and to Ndadaye and to FRODEBU, the first lady [sic] will behave during the crisis of October 1993 as one would expect. She will be totally absent and when she tries to come forward, it is to tirelessly repeat the theses of FRODEBU". On 15 November she wrote a letter to the Secretary General of the Organisation of African Unity, appealing for a military intervention to restore order in the country. The army and opposition politicians denounced this as a proposal for a "recolonization" of Burundi. In December her government appointed a commission of inquiry led by the Procurator General to investigate human rights abuses that had occurred after the coup, but its work never began due to objections from the parliamentary opposition. Kinigi, burdened by the leadership responsibility placed upon her by the political vacuum, sought to enable the selection of a new president. On 9 January 1994, Four days later the National Assembly elected Ntaryamira to become president in a vote, 78 to one. Ntaryamira was scheduled to be inaugurated on 22 January, but the parliamentary opposition, led by UPRONA, filed a suit with the Constitutional Court to block the installment. They argued that Article 182 of the constitution, which stipulated that the document could not be modified in times of national crisis, rendered the National Assembly's amending of Article 85 void. FRODEBU parliamentarians argued that the change was necessary to fill the vacancy, since holding a national election to replace the former president would have been impossible. and the Constitutional Court would be reinstated. Ntaryamira was sworn in on 5 February.