Кіріспе

Ян Чеп (31 желтоқсан 1902, Мыслеховице – 25 қаңтар 1974, Париж) – чех жазушысы және аудармашы.

Өмір

Чеп 1902 жылы Моравияның Мислеховице ауылында (қазіргі Литовельдің бір бөлігі) шаруа отбасында дүниеге келді. Литовелдегі гимназияны бітіргеннен кейін 1922-1926 жылдары Прага университетінде чех, ағылшын және француз тілдерін зерттеді. 1926 жылы Стара-Ришедегі Иосиф Флорианның христиан қауымына қосылып, оның баспасында аудармашы болып жұмыс істеді. Кейін Флорианның үлкен әпкесіне әуес болғаннан кейін, Прагаға оралып, Мелантрих және Симпозион баспаларында аудармашы ретінде жұмыс істеді. Германия Чехословакияны басып алғаннан кейін туған ауылына қайтып, саясаттан және қоғамдық өмірден шетте оңаша өмір сүрді. Ол тек ең жақын досы, ақын Ян Захрадничекпен хат алмасып тұрды (олардың хат алмасуы 1990 жылдары кітап ретінде жарық көрді) және Оломуцтағы доминикан монастырына өзінің тағы бір досы, монах, теолог және әдебиет сыншысы Сильвестр Мария Брайтомен кездесу үшін баратын. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Прагаға оралып, Вышеград баспасында редактор болып жұмыс істеді. 1948 жылы коммунистер билікті басып алғаннан кейін Ян Францияға эмиграцияға кетті. Оның қасында қалған достары, мысалы Ян Захрадничек, қатыгез қуғын-сүргінге ұшырады. Ақын Захрадничек "әлеуметтік социализмге қарсы ойлар" үшін 13 жылға сотталып, 1960 жылдары түрмеден босатылғаннан кейін бірнеше аптадан соң қайтыс болды. Эмиграцияда Ян Чеп Парижде (1948-1951) және Мюнхенде (1951-1954) өмір сүрді, онда ол Radio Free Europe-тің чех бөлімінде комментатор болды. 1954 жылы Парижге оралып, үйленді және эссеші, сондай-ақ тәуелсіз журналист атанды. Ол 1974 жылы Парижде эмиграцияда қайтыс болды.