Кіріспе

Tisvildeleje – Тисвилде қаласының жағажай бөлігі. "Leje" сөзі шамамен "жайлау" деп аударылады және бұл жер балықшылар ауылы болған. Қазір балықшылардың үйлерінің бәрі "үлгілі" жазғы үйлер ретінде пайдаланылады. Тисвилдедің оңтүстік-шығысы Тибирке деп аталады. Тисвильде, шығысқа қарай орналасқан Хорнбекпен бірге, Даниядағы жазғы үйлердің ең қымбаттары сатылады. 2017 жылы 175 шаршы метрлік жазғы үй 22 миллион даттық кронаға сатылды.

Этимология

Тисвильде сөзінің этимологиясы нақты белгісіз. "Ti's vælde" түрінде оны "Тирдің билік еткен жері" деп түсінуге болады (Ti – Дания жер-атауларында Тир (Тýр) үшін жиі қолданылатын сөз). "Væld" сонымен қатар бұлақ мағынасын береді, бұл Хелен бұлағына сілтеме болуы мүмкін. "Væld" ескі норвеж тіліндегі "ved" немесе "wald" сөзімен ұқсас, олардың мағынасы – орман. Құмды далалар пайда болғанға дейін Тисвильде кең емен тоғайларымен жабылған болатын. "Leje" сөзі Даниядағы басқа да бірнеше жер-атауларында қолданылады, мысалы, Тисвилделеден батыстағы Лиселее, ал шығысындағы Рагелее және Гиллелее.

Тисвильде Хеген

1500 жылдар шамасында, жылжымалы құмдар Тисвильде маңындағы егістік жерлер мен шаруашылықтарды көме бастады. Бұл мәселе жылдар бойы ушыға түсті және 1700 жылға қарай, аймақтың көп бөлігі құмға көміліп, қараусыз қалды. Табиғат күштеріне қарсы тұру үшін бірнеше әрекеттер жасалды, бірақ 1724 жылы неміс Йохан Ульрих Рёль Корольдық билік тарапынан жалданып, жергілікті шаруалар мен Копенгагеннен келген 100 солдаттың көмегімен 1730 жылдары теңіз шөптерімен жауып, бекініс орлар қазу арқылы құмды тоқтатуға қол жеткізді. Бірақ құмдардың өркениетке қарсы шабуылы сәтті тоқтатылғанмен, құмдар елді мекенді жауып, өзгертіп, толығымен шөлейттендірді. 1800-1900 жылдар аралығында бұл жағдай өзгерді, шамамен 1300 гектарлық Tisvilde Hegn орман Ассербо және Лиселее плантацияларымен бірлесіп отырғызылды. Алғашқы отырғызылған ағаш түрлері – қарағай, кейін шырша, қайын, емен және шаған болды. Tisvilde Hegn – Даниядағы ең көне плантация. Бұл аймақ Kongernes Nordsjælland ұлттық паркінің құрамына кіреді. Мұнда қорғалатын түрлердің ішінде – солтүстік қыртысты тритон және үлкен ақ бетті дартер бар. Tisvilde Hegn жағалауы ақ, таза және балаларға қолайлы құмды жағажайларымен әйгілі.

Жазғыштар

Хелен бұлағы – Данияның ең танымал бұлақтарының бірі. Аңыз бойынша, егер ауруы басқа емдеу түрлеріне көмектеспеген адам 23 маусымда (Санкт-Ханс күні немесе жазғы күн тоғысы) бұлаққа келсе, емделеді. Дания мәдениетіндегі аңызға сенеді, егер адам түнде бұлақтан белгілі бір мөлшерде су ішіп, содан кейін таңға дейін Сент-Еленаның қабірі басында күтсе, барлық сырқатынан құтылады.

Адам жасаған

Тибирке шіркеуі христиан дінінен бұрынғы қасиетті орын – ежелгі "vi" орнында салынған. Бæккебровеи көшесіне жақын шіркеудің іргесінде бұлақ бар, ол бұрынғы заманда қажылар тоқтайтын жер болған болуы мүмкін. Шіркеу бастапқыда 10 шаруашылықтан тұратын шағын ауылдың орталығы болған, бірақ олардың бәрі (Тибирке шіркеуі де соның ішінде) жылжымалы құмдарға көміліп, 1725 жылы король бұйрығымен тасталып кеткен. Еленаның қабірі қазір төртбұрышты, төменгі тас қоршаумен қоршалған жайылымдық алап. Бір-біріне еңкейіп тұрған екі үлкен тас Еленаның қабірін көрсетеді. Ол Sankt Helenevej, 3220 Tisvildeleje мекенжайында орналасқан. 1959 жылы салынған Вит Кнудсен обсерваториясы қаланың оңтүстік бөлігінде орналасқан. Обсерватория жыл бойы айына екі рет астрономиялық лекцияларды жұртшылыққа ашық өткізеді.