Кіріспе

Майкл Джозеф Андерсон (30 қаңтар 1920 – 25 сәуір 2018) – ағылшын кино және теледидар режиссері. Оның мансабы үш елде, 50 жылға жуық уақытқа созылды, ол Ұлыбритания, АҚШ және Канадада жұмыс істеді. Оның ең танымал және коммерциялық сәтті туындылары: Екінші дүниежүзілік соғыс туралы «Бұғаларды бұзушылар» (1955) фильмі, антиутопиялық ғылыми-фантастикалық «Логанның қашуы» (1976) фильмі және комедиялық-приключениелік «80 күнде әлемді айналып» (1956) эпосы, ол 1957 жылы «Үздік фильм» номинациясында «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Андерсон «80 күнде әлемді айналып» фильмі үшін «Оскар» сыйлығына «Ең үздік режиссер» және «Алтын глобус» сыйлығына ұсынылды. Ол екі рет «Хьюго» сыйлығына «Үздік драмалық қойылым» номинациясында («Логанның қашуы» және Рей Брэдберидің «Марс жылнамалары» мини-сериясы үшін), сондай-ақ Америка Режиссерлер Гильдиясының сыйлығына және «Алтын пальма» сыйлығына ұсынылды. 2012 жылы ол Канада Режиссерлер Гильдиясының «Өмір бойы жетістіктері үшін» сыйлығын алды. Андерсон актер Майкл Андерсон кішінің әкесі және актриса Лори Холденнің әкесі болды.

Ерте өмір және білім

Андерсон Ұлыбританияның Лондонында, театрлық отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы актерлер Лоренс (1893–1939) және Беатрис Андерсон (1893–1977) болды. Оның қарындасы Мэри Андерсон Луисвилл, Кентукки қаласынан шыққан, ол АҚШ-тағы Шекспирдік актерлердің алғашқыларының бірі болды; Луисвиллдегі Мэри Андерсон театры оның құрметіне арналған. Ол 1930 жылдары актер ретінде өнер саласында жұмыс істей бастады. 1938 жылға қарай, ол режиссердің ассистенты ретінде камераның артында жұмыс істеуге көшті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, Ұлыбритания армиясының Корольдік байланыс корпусында қызмет еткенде, ол Питер Устиновпен танысып, кейіннен оған екі фильмде көмектесті.

Актер және режиссердің көмекшісі

Андерсон актер ретінде екі фильмде ойнады: "Хоусмастер" (1938) фильмінде Майлы Бойд рөлінде; және Ноэль Ковардтың "Біз қызмет ететін жерде" (1942) фильмінде теңізші Альберт Фосдик рөлінде. Ол 1936 жылы Elstree Studios-қа өндіріс жұмыскері болып келді және 1938 жылға қарай режиссердің ассистені болды. Оның режиссердің ассистені ретіндегі жұмыстарының ішінде "Бір күндік шпион" (1940), "Азаттық радиосы" (1940), "Тыныш той" (1941), "Жатаққа жалға беріледі" (1941) және "Джинни" (1941) фильмдері бар. "Біз қызмет ететін жерде" (1942) фильмінде ол актерлік рөлмен қатар бөлімнің басшысы болды, ал "Жарланбаған оқиға" (1942) фильмінде режиссердің ассистені болды. Андерсон Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік байланыс корпусында қызмет етті, сол кезде ол Питер Устиновпен танысты. Соғыстан босатылғаннан кейін Андерсон киноиндустрияға оралып, Устиновтың "Сырлар мектебі" (1946) және "Вайс Верса" (1947) фильмдерінде режиссердің ассистені болып жұмыс істеді. Ол сондай-ақ "Атаққа ұмтылыс" (1947), "Сенмен бір түн" (1947) және "Мистер Перрин мен мистер Трейл" (1948) фильмдерінің режиссерлік ассистені болды.

Директор

Андерсон мен Устинов содан кейін бірлесіп толық метражды "Жеке Анжело" (1949) фильмін жазып, түсірді. "Ол менің ескі досым, және біз әрқашан бір-бірімізге қиын жағдайлардан шығуға көмектесеміз", - деді Устинов. Андерсон Роберт Ньютон мен Ричард Бертон қатысқан "Уотерфронт" (1950) атты Б-фильмімен жеке режиссерлік дебютын жасады. "Телеграф" газетінің сыншысы: "Мен тек өзімнің барлық мүмкіндіктерімді сарп етіп, жас Майкл Андерсонның Кэрол Рид пен Дэвид Линнен кейін ашылған ең үміткер жаңа есім деп болжауға болады" деп мәлімдеді.

Ассошиэйтед Британдық Кино Корпорациясы

1952 жылғы сәуірде Андерсон «Ассошиэйтед Британ Пикчер Корпорациясымен» (ABPC) келісімшартқа қол қойды, олар үшін ол бес фильм түсірді. Біріншісі – сахнада сәтті өткен туындыға негізделген «Әрбір джентльмен келе ме?» (1953) комедиясы. Одан кейін «Жебенің үйі» (1953) түсірілді. Үшіншісі – Ричард Тоддтың басты рөлде ойнаған «Бөгетті жарғандар» (1955) соғыс фильмі. Тодд Андерсонды режиссер етіп тағайындағанда: «Мен бұл ABPC-нің қымбат және танымал режиссерді шақырудың орнына ақшаны үнемдеу әрекеті деп ойладым. Майкл бұрын тек шағын фильмдер түсірген, одан бұрын ол бұл бизнестегі ең жақсы бірінші режиссердің көмекшісі болған. Бірақ бір күні кешкі ас дастарқанында ол мені толығымен өзіне тартты. Ол өз жұмысын білетін, онымен жұмыс істеу өте ләззатты болды». Тодд Андерсонмен тағы екі рет жұмыс істеді, оны «өте беделді, тыныш, жиналған режиссер, актерлерінен не қалайтынын және олардан не алуға болатынын нақты білетін адам» деп сипаттады. «Ол маған тек аз ғана кеңес берді, және біз өте жақсы жұмыс істедік». Одан кейін Андерсон американдық тараптар бірлесіп қаржылаған Джордж Оруэллдің «1984» (1956) ромасының алғашқы киноадаптациясын жасады. АҚШ үшін «жағымдырақ» аяқталған нұсқасын түсіргеніне қарамастан, фильм коммерциялық сәтсіздікке ұшырады.

80 күн ішінде әлемді айналдыру

Андерсон бастапқы режиссер Джон Фарроу продюсер Майк Тоддпен дауласып қалғаннан кейін, «80 күнде әлемді аралап шығу» (1956) фильмін режиссерлеуге шақырылды. Тодд оны «The Dam Busters» фильмінің табысы мен Ноэль Ковардтың ұсынысымен жұмысқа алған. Фильм үлкен сәттілікке ие болды, ал Андерсон «Оскар» сыйлығына (фильм «Үздік фильм» аталымын жеңіп алды) және режиссерлік жұмысы үшін «Алтын глобус» сыйлығына ұсынылды. Тодд Андерсонмен екі фильмге келісімшарт жасасты, бірақ 1958 жылы Тодд ұшақ апатында қаза тапты. Андерсон продюсер Герберт Уилкокс үшін «Янцзы оқиғасы: Г.М.С. Аметист тарихы» (1957) атты тағы бір соғыс фильмінде Ричард Тоддпен қайта жұмыстасты, бірақ бұл фильм «The Dam Busters» сияқты танымал болмады. Ол Ричард Тоддпен үшінші фильмді, триллер «Бұрыс көлеңкеге құырылып жүр» (1958) түсірді; бұл Associated British үшін оның бесінші және соңғы фильмі болды. Ирландияда Андерсон Джеймс Кагнимен бірге ИРА туралы «Шайтанмен қолдасыңыз» (1959) триллерін жасады. Бұл фильм Марлон Брандоның Pennebaker компаниясы үшін түсірілді және Ричард Харриске ерте мансабында рөл берді.

Голливуд

Андерсон кейін MGM-де бастапқыда Альфред Хичкок жобасы ретінде жоспарланған «Мэри Дирдің апаты» (1959) жобасын, Гари Купер мен Чарльтон Хестонмен бірге жүзеге асырды. Андерсон 1986 жылы еске алды: «Мен ең жақсы есте сақтайтын нәрсе – Калвер-Ситидегі Metro Goldwyn Mayer студиясының 30-шы сахнасына басқан қадамым. Бұл әлемдегі ең үлкен сахна еді. Оған қарап тұрып, бірнеше аптадан кейін осында келіп, олар кеме салып, мен Гари Купер мен Чарльтон Хестонды түсіретінімді ойладым – бәрі менікі болады. Ол мені қатты таңқалдырды, және ол сезім мені ешқашан тастап кеткен жоқ». MGM сондай-ақ Андерсонның келесі фильмін, Натали Вуд пен Роберт Вагнердің қатысуымен «All the Fine Young Cannibals» (1960) мелодрамасын қаржыландырды. Андерсон Купермен «Жылаңаш шетте» (1961) қайта жұмыс істеді, бұл Купердің соңғы фильмі болды. Харольд Пинтер Андерсон үшін «Қызметші» сценарийін жазды, бірақ режиссер қаржы таба алмады, сондықтан ол сценарийді Джозеф Лозиге сатты, ол оны 1963 жылы үлкен жетістікке жеткізді.

1970 жылдар

Андерсон бірнеше жыл бойы фильм түсірмей, 1972 жылы "Pope Joan" және "The Devil's Impostor" фильмдерімен қайта оралды. Джордж Пал үшін ол "Doc Savage: The Man of Bronze" (1975) фильмін түсірді, содан кейін "Conduct Unbecoming" (1975) фильмін жасады. "Логанның қашуы" (1976) фильмі компьютермен басқарылатын, өлім тұзағына айналған, құлыпталған дөңгелектің ішінде тұтқынға алынған адамзат туралы болатын. Бұл фильм бүкіл әлем бойынша 50 миллион доллар табыс әкеліп, дистрибьюторы Metro Goldwyn Mayer компаниясының сатуын арттырды. Андерсонның ескі досы Питер Устинов кішкентай рөлде ойнады. Содан кейін Андерсон "Орка" (1977) және "Доминик" (1978) фильмдерін түсірді.

Кейінгі жұмыстар

1981 жылы Андерсон әйелінің туған жері – Канадаға көшіп, азаматтық алды. Осыған қарамастан, зейнеткерлікке шығар алдында түсірген соңғы фильмі "Пиноккионың жаңа оқиғалары" (1999) болды. 2012 жылы Майкл Андерсон Канада Режиссерлер Гильдиясының өмірлік жетістіктері үшін марапатын алды. Қайтыс болған кезде Андерсон "Оскар" сыйлығына "Үздік режиссер" номинациясы бойынша ұсынылған ең қарт режиссер және 1950 жылдары "Ең үздік фильм" сыйлығын жеңіп алған жалғыз режиссер еді.