Кіріспе

Аргентиналық дәрігер және зерттеуші Луис Аготе (22 қыркүйек 1868 – 12 қараша 1954) – аргентиналық дәрігер және зерттеуші. Ол қанды ұюға қарсы зат ретінде натрий цитратын пайдаланып, тікелей емес қан құюды алғаш рет жасады. Бұл процедура 1914 жылдың 9 қарашасында Буэнос-Айрес қаласындағы Роусон ауруханасында өтті. Аготе Америкада осы процедураны алғаш рет орындаған адам болды. Аготе бельгиялық хирург Альберт Хастиннен тәуелсіз және бөлек жұмыс істеді, ол 1914 жылдың 27 наурызында натрий цитратының белгілі бір мөлшерде қанды құю үшін ұюын тоқтату қабілетін анықтаған болатын.

Өмірбаян

Аготе саясаткердің ұлы еді. Ол алдымен Буэнос-Айрес ұлттық колледжінде, содан кейін Буэнос-Айрес университетінің медицина факультетінде оқыды, және сол жерде оқытушы болып жұмыс істеді. 1893 жылы іріңді гепатит туралы диссертация қорғап дәрігер дипломын алды. 1894 жылы Ұлттық гигиена департаментінің хатшысы болып тағайындалды, ал 1895 жылы Мартин Гарсия аралындағы жалғандық ауруханасының басшысы болды. 1910 жылы Аргентина конгресіне, 1916 жылы Аргентина сенатына сайланды.

Тіркелген алғашқы қан құю

Алғашқы рет қан құюды 1666 жылы ағылшын дәрігері Ричард Лоуэр итке жасаған. 1667 жылы француз ғалымы Хуан Баутиста Денис адамға жануар қанын құйды. 1900 жылы Карл Ландштейнер қызыл қан жасушаларының агглютинациясына жауапты қандағы кейбір заттарды анықтап, алғаш рет қан топтарын және олардың арасындағы үйлесімсіздіктерді анықтады. 20 ғасырдың басында тікелей қан құю әлі кеңінен қолданылмады, себебі қанды өзгеріссіз күйде денеден тыс сақтап, кейін пайдалану мүмкін болмады. 6-12 минут өткен соң, бастапқыда тұтқырлықтың біртіндеп артуымен көрінетін, ал соңында толық қатаюға дейін жететін қан ұю процесі басталады. Қанның ұюы – организмнің жараларды тоқтату және қан кетуді азайту үшін жасаған қорғаныс механизмі. Қазіргі таңда қан ұю процесінің негізінен фибрин талшықтарымен байланысқан тромбоциттерден тұратынын білеміз. Фибрин әдетте қанда кездеспейді және тромбин ферментінің әсерімен плазмадағы белоктан пайда болады. Сол сияқты, тромбин де қанда табиғи түрде табылмайды және тромбоциттердің қатысуымен, кальций мен зақымдалған тіндерден бөлінетін заттардың әсерінен протромбиннен түзіледі. Егер осы элементтердің бірі жетіспесе, қан ұюы болмайды, сондықтан натрий цитраты (қаннан кальций иондарын жояды) оның пайда болуын тоқтатады.