Кіріспе

Британдық Корольдік теңіз күштерінің HMS Hibernia – король Эдуард VII класындағы британдық Корольдік теңіз күштерінің пре-дредноут линкоры. Кластың барлық кемелері сияқты (HMS King Edward VII-ден басқа), ол Британ империясының маңызды бөлігі – Ирландияның атымен аталады. Кеме Девонпорт кеме құрылысшылық қасбетінде салынды; оның құрылысы 1904 жылдың қаңтарында басталды, 1905 жылдың маусымында суға түсірілді және 1906 жылдың желтоқсанында аяқталды. Төрт және төрт зеңбірекпен қаруланған ол және оның туыс кемелері 9,2 дюймдік зеңбіректерді тасымалдамайтын бұрынғы британдық линкорлармен салыстырғанда шабуылдық қуатында маңызды жетістіктерге жетті. 1907 жылдың басында қолданысқа енгізілген Hibernia, бастапқыда Атлант флотының, содан кейін Канал флотының контр-адмиралдарының флагмандық кемесі болды. Кейіннен аталған флот «Үй флоты» болып қайта ұйымдастырылғанда, ол Норде орналасқан. 1912 жылы Hibernia теңіз авиациясы бойынша сынақтар өткізді, оның алдыңғы палубасына уақытша ұшу-қону жолағы қосылды және кеме жүріп тұрғанда алғашқы ұшақ іске қосылды. 1912 жылдың соңында, авиациямен тәжірибесі аяқталғаннан кейін, ол және оның туыс кемелері 3-ші шайқас эскадрильясын құрды. Сол жылы эскадрилья Бірінші Балқан соғысы кезінде Черногорияға халықаралық блокаданың бөлігі ретінде Жерорта теңізіне барды. 1913 жылы кеме британдық суларға оралды. Эскадрилья Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Ұлы флотқа бекітілді және Солтүстік патрульде қызмет етті. 1914 және 1915 жылдары кемелер жиі теңізге шығып, неміс кемелерін іздеді, бірақ Hibernia осы кезеңде ешқандай әрекетке қатыспады. Жыл соңына қарай Ұлы флот ескі 3-ші шайқас эскадрильясының кемелерімен жұмыс істеуді тоқтатты және 1915 жылдың желтоқсанында Hibernia Галлиполи кампаниясына ауыстырылды, ол Галлиполи түбегінен эвакуациялауға көмектесті. Ұлыбританияға оралғаннан кейін, ол 1916 жылдың мамырында Нор командасына ауыстырылмас бұрын қайтадан Ұлы флотқа қосылды, соғысты тұрғын үй кемесі ретінде аяқтады. 1919 жылы қызметтен босатылып, 1922 жылы сүтілді.

Дизайн

Италияның Регия Маринасында және АҚШ Әскери-теңіз күштерінде диаметрі үлкен екіншілік қарулары бар пре-дредноут типті линкорлар дамығаннан кейін, Корольдік Әскери-теңіз күштері ұқсас кемелер салуға шешім қабылдады. Алғашқы ұсыныстарда негізгі қару-жарақты қолдау үшін сегіз қаруы бар линкор қарастырылған, бірақ Әскери-теңіз құрылысының директоры Уильям Генри Уайттың басшылығымен олар төрт қаруға алмастырылды. Жаңа кемелер, бұрынғы төрт соғыс кемесінің негізі болған жалпы типке негізделгенімен, сериядағы маңызды өзгеріс болды. 1900 жылдардың ортасында пайдалануға берілген барлық пре-дредноуттар сияқты, Hibernia да 1906 жылдың желтоқсанында қолданысқа енген, он ауыр қарудан тұратын батареясы бар барлық үлкен қарулы линкордың пайда болуымен бірден ескірді. Типикалық пре-дредноуттардың көбіндегідей, Hibernia-ның жалпы ұзындығы 453 фут (138 м), ені 75 фут (23 м) және суға бату тереңдігі 25 фут (8 м) болды. "Эдуард VII" класындағы линкорлар қалыпты жағдайда және толық жүктелгенде жүзді. Оның экипажы 777 офицер мен сарбаздан тұрды. "Эдуард VII" класындағы кемелер екі бұранданы қозғалтатын төрт цилиндрлі үш кеңейімді қозғалтқыштармен жабдықталған, ал бу 16 су түтікті қазандықтармен қамтамасыз етілді. Қазандықтар екі түтікке біріктіріліп, кеменің ортасына орналастырылды. "Эдуард VII" класындағы кемелердің ең жоғары жылдамдығы болды. Hibernia-ның негізгі қаруы алдыңғы және артқы бөліктерде орналасқан екі мұнаралы қарулы мұнараларда орналасқан төрт 40 калибрлі қарудан тұрды. Оларға екі жағында екі-екіден орналасқан төрт жеке мұнарадағы төрт қарудан тұратын ауыр қосалқы қарулар қолдау көрсетті. Кемелерде сондай-ақ казематтарда орналасқан он 6 дюймдік 50 калибрлі қарулар, сонымен қатар торпедалық катерлерден қорғану үшін он төрт 12 фунттық және он төрт 3 фунттық қарулар орналастырылған. Сол кездегі соғыс кемелері үшін қалыпты жағдай бойынша, ол корпусына батырылған бес торпедалық түтіктермен жабдықталған; екеуі әр жағында, бесіншісі кормада орналасқан. Hibernia қалыңдығы бар броньды белдеуге ие болды, ал белдеудің кормалық бөлігіндегі көлденең бөлімдер қалыңдықта болды. Оның негізгі қару мұнараларының қабырғалары да 8-ден 12 дюймға дейін қалыңдықта, 12 дюймдік барбеттердің үстінде, ал 9,2 дюймдік мұнаралардың қабырғалары болды. Казематтық қарулар броньды пластинамен қорғалған. Оның бақылау мұнарасының қабырғалары 12 дюйм қалыңдықта болды. Ол екі қалың броньды палубамен жабдықталған, қалыңдығы тиісінше болды.

Ерте мансап

HMS Hibernia 1904 жылғы 6 қаңтарда Девонпорт кемежайында салынды, 1905 жылғы 17 маусымда суға түсірілді және 1906 жылғы желтоқсанда аяқталды. Ол "King Edward VII" класындағы сегіз линкордың соңғысы болды. Гиберния 1907 жылғы 2 қаңтарда Девонпорт кеме жасақтауында Атлантика флотының флагманы ретінде қолданысқа берілді. 1907 жылғы 27 ақпанда флагман, контр-адмирал қызметі үшін Канал флотына ауыстырылды. Осы кезеңде Корк графы, 12-ші Уильям Бойл кеменің аға офицері болып қызмет етті. 1909 жылғы қаңтарда ол флагмандық кемеге тағайындалды. 24 наурызда флотты қайта ұйымдастыру барысында Канал флоты 2-ші дивизия, Отандық флот болып құрылды, ал Гиберния сол дивизияның Отандық флот құрамына кірді. 1910 жылғы 14 шілдеде ол "Loch Trool" баркынмен соқтығысты, ал бұл кеме бұрын "Britannia" линкорымен соқтығысқан болатын, бірақ Гиберния көзге түсетін зақым алмады. 1912 жылғы қаңтарда ол екінші дивизияда "Orion" линкорымен алмастырылды және Норде үшінші дивизияның негізгі экипажына дейін қысқартылды. 1912 жылғы қаңтарда "Africa" линкорының бортында Ширнессте авиациялық тәжірибелер басталды, оның барысында командир Чарльз Самсон ұшқан "Short Improved S.27" бипланы ("S.38" немесе "RNAS No. 2") кемеден алғашқы британдық ұшуын жасады. "Africa" өзінің ұшу жабдықтарын, соның ішінде алдыңғы палубасындағы 12 дюймдік мұнараның үстінен және көпірінен қайықтарына дейін созылған ұшу жолағын мамыр айында "Hibernia"-ға көшірді және "Hibernia" одан әрі тәжірибелерді өткізді. Олардың ішінде әскери кемеден қозғалып тұрғанда ұшақтың алғашқы ұшуы болды; командир Самсон, тағы да "S.38" ұшағымен, мұны жасаған алғашқы адам атанды. Көздер ұшу күні 2 мамыр, 4 мамыр немесе 9 мамыр болғаны туралы әртүрлі пікір білдіреді. Самсон "Hibernia" кемесінен ұшып кетті, ал кеме Англияның Веймут шығанағындағы Корольдік флоттың парадына келді. Флотты тексеру кезінде король Георг V төрт күн бойы Портлендте бірнеше ұшуды көрді. "Hibernia" содан кейін өзінің авиациялық жабдықтарын соғыс кемесіне аударды. Тәжірибелердің нәтижесінде Корольдік флот ұшақтардың кемеде барлығын анықтау және басқа да мақсаттар үшін пайдалы екенін түсінді, бірақ алдыңғы палубаға салынған ұшу-қону жолағынан туындаған қарудың атылуына кедергі келтіру және суға қонған су ұшақтарын ауа райы тыныш болмаса қалпына келтірудің қиындығы ұшақтардың кемеде болуының пайдасын азайта түсті. Дегенмен, Корольдік флотта кемедегі әскери авиация басталды және 1917 жылға қарай флот операцияларының маңызды бөлігіне айналды. Мамырда флотты қайта ұйымдастыру кезінде "Hibernia" және оның жеті әпкесі ("Africa", "Britannia", "Commonwealth", "Dominion", "Hindustan", "King Edward VII" және "Zealandia") Бірінші флоттың, Отандық флоттың құрамындағы 3-ші шайқас эскадрильясын құруға тағайындалды. "Hibernia" 14 мамырда эскадрильяның екінші флагманы, контр-адмирал ретінде қызмет етуге толықтай қайта оралды. Эскадрилья Бірінші Балқан соғысы (1912 жылғы қазан – 1913 жылғы мамыр) салдарынан қараша айында Жерорта теңізіне жіберілді; ол 27 қарашада Мальтаға келді және кейін Черногорияның халықаралық күштерінің блокадасына және Скутариді басып алуға қатысты. 1913 жылы эскадрилья Ұлыбританияға оралды және 27 маусымда Отандық флотқа қосылды.

Ұлы флотымен

1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, 3-ші шайқас эскадрильясы, сол кезде вице-адмирал Эдвард Брэдфордтың басқаруымен, Ұлы флотқа қосылды және Розитте орналасты, онда ол бес "S" классы кемелермен күшейтілді. Ол Ұлы флоттың Солтүстік патрульдегі крейсерлерін толықтыру үшін қолданылды, ал "Гиберния" эскадрильяның екінші флагманы ретінде қызметін жалғастырды. 6 тамызда, Ұлыбритания Германияға соғыс жариялағаннан кейін, Ұлы флоттың күштері Норвегияның бейтараптығын бұзуы мүмкін неміс теңіз базасын іздеу үшін Норвегия жағалауын тексеруге шықты. "Гиберния" және 3-ші шайқас эскадрильясының қалған бөлігі операцияға алыс қолдау көрсетті. Мұндай база табылған жоқ, ал кемелер келесі күні портқа оралды. 14 тамызда Ұлы флоттың кемелері соғыс жаттығуларын өткізіп, сол күні және 15 тамызда Солтүстік теңіздегі іздеу шарасына қатысты. Флоттың іздеу шаралары кезінде, ол және оның әпкелері көбінесе әлдеқайда құнды дредноуттардың бөлімдерінің алдында жүзіп, оларды миналардан сақтап немесе оларға бірінші болып соққы беру арқылы қорғайтын. 1914 жылдың 2 қарашасында эскадрилья Канал флотын нығайту үшін бөлінді және Портлендке қайта орналастырылды. 1914 жылдың 13 қарашасында Ұлы флотқа қайта оралды. 14 желтоқсанда 1-ші шайқас крейсерлік эскадрильясы, 2-ші шайқас эскадрильясы және олармен бірге жүретін крейсерлер мен эсминецтер Скарборо, Хартлпул және Уитбиге шабуыл жасауға дайындалып жатқан неміс күштерін тосқауылға алу үшін порттан шықты. 16 желтоқсан күні таңертең неміс бөлімшелерімен байланыс туралы алғашқы хабарламалар бойынша Ұлы флоттың қолбасшысы адмирал Джон Джеллико Брэдфордқа 10:00-де байланыс жасайтын кемелерге қолдау көрсету үшін 3-ші шайқас эскадрильясын жіберуді бұйырды. Төрт сағаттан кейін олар Скапа-Флодан келе жатқан 1-ші және 4-ші шайқас эскадрильяларымен кездесті, бірақ неміс ашық теңіз флотына олар кері шегінгенге дейін жете алмады. Ұлы флот 17 желтоқсанның кешке дейін теңізде болды, содан кейін 3-ші шайқас эскадрильясына Розитке қайтуға бұйрық берілді. "Гиберния" және эскадрильяның қалған бөлігі 25 желтоқсанда Солтүстік теңізге тағы бір іздеу шарасына қатысу үшін Ұлы флотқа қосылды. Екі күннен кейін флот порттарына оралды, өйткені неміс кемелерін таба алмады. 3-ші шайқас эскадрильясы 1915 жылдың 12 қаңтарында артиллериялық жаттығулар үшін теңізге шықты, солтүстікке қарай жүзіп, 13-14 қаңтар түнінде Оркни аралдарының батысынан өтті. 14-і күні жаттығуды аяқтағаннан кейін, олар 15 қаңтарда Розитке оралды. 23 қаңтарда 1-ші және 2-ші шайқас крейсерлік эскадрильялары неміс I скаутингтік тобын тосқауылға алуға шықты, нәтижесінде келесі күні Доггер Банкі шайқасы болды. Кейіннен, сол күні "Гиберния" және Ұлы флоттың қалған бөлігі крейсерлерге көмек көрсету үшін шықты. 3-ші эскадрильяның кемелері бірінші болып шығып, толық жылдамдықпен жүзіп, неміс кемелерімен байланыс орнағанын хабарлаған Харвич күшінің кемелеріне жетті. Шайқас крейсерлері бірінші болып араласты, ал "Гиберния" және оның әпкелері шамамен 14:00-де келді, сол кезде шайқас крейсерлері бронекрейсерді батырып, аман қалған неміс кемелері қашып кеткен еді. 3-ші шайқас эскадрильясы түнде Ұлы флотпен бірге аймақты қарауылдады, содан кейін 25 қаңтарда сағат 08:00-де Розитке жүзу үшін бөлінді. Келесі бірнеше айда Ұлы флоттың күштері бірнеше рет теңізге шықты. 3-ші шайқас эскадрильясы 10-нан 13 наурызға дейін 3-ші крейсерлік эскадрильясымен бірге Солтүстік теңіздің орталық бөлігінде патрульдік сапарға шықты. Екі бөлімше 5-8 сәуір аралығында Солтүстік теңіздің орталық бөлігін тазарту үшін қайтадан теңізге шықты. 11 сәуірде үлкен флоттық операция жүргізілді, 12 және 13 сәуірде бүкіл Ұлы флот Солтүстік теңізде іздеу шарасына шықты. Эскадрильялар 14 сәуірде отынды толықтыру үшін порттарына оралды. 17 сәуірде тағы бір осындай операция жүргізілді, ол да неміс кемелерін таба алмады. 3-ші шайқас эскадрильясы 18 сәуірдің кешкісінде Розитке оралды. Флот 21 сәуірде қайтадан теңізге шығып, екі күннен кейін портқа оралды. 3-ші шайқас эскадрильясы 3-ші крейсерлік эскадрильясымен бірге 5-10 мамыр аралығында Солтүстік теңіздің солтүстік бөлігінде қарауылдады, оның барысында неміс суасты қайығы соғыс кемелеріне шабуыл жасады, бірақ соққы бере алмады. 17-19 мамырда Солтүстік теңізде тағы бір іздеу шарасы жүргізілді, ал неміс күштері кездеспеді. Флот 29 мамырда Доггер Банкіне қарай оңтүстікке қарауылдау үшін қайтадан теңізге шықты, содан кейін 31 мамырда портқа қайта оралды, тағы да неміс кемелерін таба алмады. Ұлы флот маусым айының көп бөлігін портта жаттығулармен өткізді, бірақ ең заманауи бөлімдер 11 маусымда Шетланд аралдарының солтүстік-батысында артиллериялық жаттығулар үшін теңізге шықты. Олар жаттығулар жасап жатқанда, "Гиберния" және 3-ші шайқас эскадрильясының қалған бөлігі, сондай-ақ 3-ші крейсерлік эскадрильясы Солтүстік теңіздің орталық бөлігінде қарауылдады. Шілде айындағы флоттың іс-қимылдары көміршілердің ереуіл қаупіне байланысты шектелді, ол 18 шілдеде басталды және флоттың кемелеріне көмірмен жабдықтауды қауіп төндірді. Ереуіл тамыз айына дейін жалғасты, бұл Джелликоны флоттың көмір қорын сақтау үшін флоттың іс-қимылдарын шектеуді жалғастыруға мәжбүр етті. Флот қыркүйек айында аз іс-қимылдар жасады, және осы кезеңде Ұлы флот 3-ші шайқас эскадрильясының ескі кемелерісіз теңізге шыға бастады.

Кейінгі операциялар

1915 жылдың қарашасында 3-ші шайқас эскадрильясының дивизиясы, Гиберния (дивизия қолбасшысы, контр-адмирал Сидней Фримантелдің флагманы ретінде қызмет еткен) және Зеландия, Рассел және Альбемарл линкорлары Дарданелл кампаниясына жіберілді. Кемелер 1915 жылдың 6 қарашасында Скапа-Флоудан шықты. Альбемарл алғашқы түндегі дауылдан ауыр зақымданып, Hibernia көмегімен және Zealandia ілесіп, жөндеуге қайта оралды. Содан кейін Гиберния, Зеландия және Рассел 14 желтоқсанда Дарданеллге жетті. Гиберния Кефалодағы тұрушы линкор ретінде қызмет етті және 1916 жылдың 8 және 9 қаңтарында Хельс мүйісіндегі V және W жағалауларынан эвакуацияны қамтамасыз етті. Осы уақытта оның бортында Август Агар қызмет етті, кейіннен Виктория шарпысының иегері атанды және большевиктерге қарсы ерліктерімен, сондай-ақ Екінші дүниежүзілік соғыстағы ауыр крейсер Dorsetshire капитаны ретінде танылды. Қаңтар айында Гиберния Салоникадағы француз әскерін эвакуациялауға дайын болу үшін Милоға орналастырылды. Қаңтар айының соңында Рассел оны дивизияның флагманы қызметінен босатып, Гиберния Ұлыбританияға оралды. 1916 жылдың 5 ақпанында Девонпорт кемежайына келгеннен кейін ол Ұлы флотқа қайта тағайындалды. 1916 жылдың ақпан және наурыз айларында Ұлы флотқа қайта қосылғанша жөндеуден өтті. 1916 жылдың 29 сәуірінде 3-ші шайқас эскадрильясы Ширенсеске қайта орналастырылды, ал 1916 жылдың 3 мамырында ол Ұлы флоттан бөлініп, Нор командасына бағындырылды. Гиберния 1917 жылдың қазан айына дейін эскадрилья құрамында қалды. 1917 жылы Гиберния кемесіндегі 6 дюймдік 10 зеңбірек теңіз дауылдарынан суға толып, олардың орнына жоғары палубада 4 6 дюймдік (152 мм) зеңбірек орнатылды. Алты алынған зеңбірек қазан айында мониторға берілді. 1917 жылдың қазан айында Гиберния 3-ші шайқас эскадрильясынан шығып, Чатэм кемежайының Нор резервіне жіберілді, онда ол қосымша тұруға арналған кеме ретінде қызмет етті. 1918 жылдың қыркүйегінде Ұлы флоттың бас қолбасшысы адмирал Дэвид Битти 1916 жылғы Ютландия шайқасынан бері аз әрекет еткен Ұлы флоттың линкорлары үшін шынайы атыс жаттығуларын жүргізуге болатын үлкен нысана табуды сұрады. Бұл талапты қанағаттандыру үшін Гибернияны радио басқаруға айналдыру және оны нысана кемесі ретінде пайдалану үшін басқа да өзгерістер енгізу ұсынылды, бірақ соңында HMS Agamemnon пре-дредноут шайқас кемесі қолжетімді болды және оның орнына таңдалды. 1919 жылдың шілдесінде Гиберния Чатэмдегі жою тізіміне енгізіліп, 1921 жылдың 8 қарашасында ол Довердегі Стэнли кеме бұзу компаниясына металл терісіне сатылды. 1922 жылы ол Slough Trading Company компаниясына сатылып, тағы да неміс скреперлеріне сатылды және 1922 жылдың қарашасында Германияға сүйретіліп, бұзылды.