Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жан Сибелиусдің төрт бөлімді симфониясы.
Symphony in four movements by Jean Sibelius
Ре мажордағы, Op. 43 нөміріндегі Симфония – фин композиторы Жан Сибелиус 1901-1902 жылдары оркестр үшін жазған төрт бөлімді туынды. Композитор симфонияны 1901 жылдың қысында, Италияның Рапалло қаласында, танымал "Финляндия" шығармасының сәтті премьерасынан кейін жаза бастады. Сибелиус: "Менің екінші симфониям – жанның сырына ашылу" деді.
The Symphony No. 2 in D major, Op. 43, is a four movement work for orchestra written from 1901 to 1902 by the Finnish composer Jean Sibelius. He began writing the symphony in winter 1901 in Rapallo, Italy, shortly after the successful premiere of the popular Finlandia. Sibelius said, "My second symphony is a confession of the soul."
Бастапқы және тұсаукесер
Сибелиустің әйгілі "Финляндия" поэмасына ат қойған барон Фи композиторға оның сәтті тұсаукесерінен кейін жазған: "Мырза Сибелиус, сіз үйіңізде біраз уақыт отырдыңыз, саяхаттауға уақыт келді. Күздің соңы мен қысты Италияда өткізесіз, онда әншілік өнерді, тепе-теңдік пен үйлесімділікті, пластикалық және симметриялық сызықтарды үйренесіз, онда бәрі әдемі – тіпті нашар нәрселер де. Италияның Чайковский мен Рихард Штраустың өркендеуіне қаншалықты әсер еткенін есіңізде болсын". Барон Карпеланның қалтасы бос болғанымен, Сибелиус үшін Италияның Рапалло қаласының жанындағы таулық виллада тұруға қажетті қаражатты жинады. Осы жерде Сибелиус екінші симфониясының алғашқы ноталарын жазып алды. Алғашқы мотивтер қағазға түскеннен кейін бір жылдан астам уақыт өткен соң, екінші симфонияның тұсаукесері 1902 жылғы 8 наурызда Хельсинки оркестрлік қоғамында, композитордың дирижерлігімен өтті. Үш рет толық сатылған қойылымнан кейін Сибелиус түзетулер енгізді; қайта жөнделген нұсқа алғаш рет 1903 жылғы 10 қарашада Стокгольмде Армас Ярнефельт тарапынан орындалды. Оскар Мериканто тұсаукесердің "күткеннен де асып түсетінін" мәлімдеді.
Baron fi, who gave Sibelius' well known tone poem Finlandia its name, wrote to the composer shortly after its successful premiere: "You have been sitting at home for quite a while, Mr. Sibelius, it is high time for you to travel. You will spend the late autumn and the winter in Italy, a country where one learns cantabile, balance and harmony, plasticity and symmetry of lines, a country where everything is beautiful – even the ugly. You remember what Italy meant for Tchaikovsky’s development and for Richard Strauss." Although Baron Carpelan was penniless, he raised sufficient funds for Sibelius to stay in a mountain villa near Rapallo, Italy. Here, Sibelius jotted down the first notes to his second symphony. More than a year after the first motifs were penned, the second symphony was premiered by the Helsinki Orchestral Society on 8 March 1902, with the composer conducting. After three sold out performances, Sibelius made some revisions; the revised version was given its first performance by Armas Järnefelt on 10 November 1903 in Stockholm. Oskar Merikanto exclaimed that the premiere "exceeded even the highest expectations".
Бірінші қимыл
Сибелиустің симфония өнеріндегі философиясына сәйкес, ол "симфонияның стильдік қатаңдығына және барлық мотивтерді ішкі байланысқа біріктіретін терең логикасына таң қалғанын" жазды. Туынды жұмыстың басында естілген үш ноталық мотивтен дерлік табиғи түрде өседі, бастапқыда тұрақсыз және пасторальдік, содан кейін бүкіл симфония бойында көптеген түрлерде пайда болады (іс жүзінде, көптеген материалдың негізін құрайды), тіпті финалдың драмалық тақырыбын қалыптастырады. Көптеген фразалар жасырын түрде енгізіледі, бірақ олар өте байланысты, бұл оларды пазл сияқты жинау әсерін тудырады. Толық тақырып тек қозғалыстың кульминациялық нүктесінде ғана естіледі.
Tying in with Sibelius' philosophy on the art of the symphony—he wrote that he "admired [the symphony's] severity of style and the profound logic that created an inner connection between all the motifs"—the work grows almost organically out of a rising three note motif heard at the opening of the work, first unstable and pastoral, then appearing in many guises throughout the entire symphony (and indeed forming the basis for most of the material), including forming the dramatic theme of the finale. More phrases are invisibly introduced, although very much related, creating a jigsaw puzzle like effect. It is only at the climax of the movement that the full theme is heard.
Екінші бөлім
Рапаллодағы вилласында Сибелиус былай деп жазды: "Дон Хуан. Мен қараңғыда отырған қамал ішінде болғанда, бір бейтаныс кірді. Оның кім екенін қайта-қайта сұрадым, бірақ жауап келмеді. Оны күлдіруге тырыстым, бірақ ол үндемеді. Соңында бейтаныс ән айта бастады – сол кезде Дон Хуан оның кім екенін білді. Өлім еді". Сол қағазға екінші бөлімнің бірінші бөлігі үшін фагот тақырыбын жазды, одан пиццикатомен орындалатын скрипкалық "бас партиясы" туындады. Екі айдан кейін Флоренцияда ол екінші тақырыпты жасады, онда "Христос" деп жазылған, бұл қозғалыстың өлімі мен тірілуін, немесе тіпті Финляндияның тағдырын көрсете алады. Қозғалыс керемет, мыс тәрізді дыбысты тақырыппен аяқталады, одан кейін бөлінген скрипкалармен эфирлі, тұманға ұқсас мотив орындалады.
In his villa in Rapallo, Sibelius wrote: "Don Juan. I was sitting in the dark in my castle when a stranger entered. I asked who he could be again and again – but there was no answer. I tried to make him laugh but he remained silent. At last the stranger began to sing – then Don Juan knew who it was. It was death." On the same piece of paper, he wrote the bassoon theme for the first part of the second movement, out of which a pizzicatoed string "walking bass" stems. Two months later in Florence, he drafted the second theme, with a note reading "Christus," perhaps symbolizing the death and resurrection of the movement, or even of Finland. The movement culminates with a towering, brassy theme, following by an ethereal, mist like motif in the divided strings.
Үшінші бөлім
Ашулы, тынышсыз шекерцо, скрипкалардың партияларында автоматтардың дыбысталуымен, шапшаң және күшті. Одан кейін баяу трио бөлімі келеді, онда лирикалық гобой солисі кларнеттер мен валторналардың сүйемелдеуімен орындалады. Трубаның күркіреген дыбысынан кейін, шекерцо қайтадан орындалады. Триo бөлімі шығарманың соңында қайта оралып, соңғы бөлімге көпір ретінде қызмет етеді. Бұл Бетховеннің 5-ші симфониясына өте ұқсас, соңғы екі бөлімнің арасындағы өтпелі материал екінші рет қайтадан пайда болады, соның арқасында мажор тональдықтың жеңісін жаңадан сезінуге болады. Каянус соңғы бөлім "көтеріңкі, жеңіске жетуге бағытталған, тыңдаушыда болашаққа деген жарық және сенімді үміттерді оятуға арналған" дей келіп жазған. Бұл 1947 жылы сэр Томас Бичем құрған Корольдік филармониялық оркестр емес. Артуро Тосканини және NBC Симфониялық оркестрі симфонияны 1939 және 1940 жылдары NBC Studio 8 H студиясында өткен концерттерде орындады; 1940 жылғы орындалуы 1967 жылы RCA Victor компаниясымен LP форматында жарық көрді, кейін CD форматында қайта басылды. EMI Тосканини мен BBC Симфониялық оркестрінің Квинс-холлдағы концертінің жазбасын CD форматында шығарды. LP және CD форматында жарық көрген ең танымал тікелей орындаулардың бірі – 1954 жылы Корольдік фестиваль залында сэр Томас Бичем мен BBC Симфониялық оркестрінің орындауы, оның барысында Бичем бірнеше рет музыканттарды ынталандырып, қолдау көрсетті. 2013 жылғы 5 қаңтарда BBC Radio 3 арнасының "CD Review – Building a Library" бағдарламасында музыкалық сыншы Эрика Джил Колин Дэвис басқарған Лондон симфониялық оркестрінің 1995 жылғы жазбасын ең жақсы нұсқа деп атады. Скрипкашы және композитор Энтони Коллинз симфонияны көптеген түзетулермен жазды, ал дирижерлердің орындауға еркіндік беруі керек екенін айтты. 1935 жылы Бостон симфониялық оркестрімен жасаған жазбасында Серж Куссевицкий Коллинз қолданған нұсқаны пайдаланды. Сибелиус жазбаны жоғары бағалап, Куссевицкий "менің шығармаларымды ең жоғары шеберлікпен орындады. Мен оның өнерім үшін жасаған барлық жақсылықтары үшін оған мәңгілік ризамын" деді.
An angry, restless scherzo with machine gun figures in the strings is blistering and fast. It is followed by a slow trio section, featuring a lyrical oboe solo accompanied by the clarinets and horns. After a trumpet blast, the scherzo is played again. The trio section returns again at the end of the movement as it bridges to the final movement. Very similar to Beethoven's Symphony No. 5, the transitional material from between the last two movements is brought back a second time so the victory of the major key can be savored anew. Kajanus wrote that the last movement "develops towards a triumphant conclusion intended to rouse in the listener a picture of lighter and confident prospects for the future." It should not be confused with the Royal Philharmonic Orchestra founded by Sir Thomas Beecham in 1947. Arturo Toscanini and the NBC Symphony Orchestra performed the symphony during broadcast concerts in 1939 and 1940 in NBC Studio 8 H; the 1940 performance was commercially released by RCA Victor in 1967 on LP, then later reissued on CD. EMI has released a CD of a concert performance by Toscanini and the BBC Symphony Orchestra in Queen's Hall. One of the more remarkable live performances released on LP and CD was by Sir Thomas Beecham and the BBC Symphony Orchestra in the Royal Festival Hall in 1954, during which Beecham shouted encouragement to the musicians several times. On the Saturday 5 January 2013 broadcast of BBC Radio 3's CD Review – Building a Library, music critic Erica Jeal in her survey recommended the 1995 recording by the London Symphony Orchestra, conducted by Colin Davis, as the best available choice. The violinist and composer Anthony Collins recorded the symphony with many revisions, saying that "Conductors must have liberty to get performance living." In his 1935 recording with the Boston Symphony Orchestra, Serge Koussevitzky conducted the same version that Collins used. Sibelius praised the recording, saying that Koussevitsky "performed my work with supreme mastery. I shall ever be deeply grateful to him for all that he has done for my art."