Кіріспе

Englund Gambit - сирек ойналатын шахмат ашылысы, ол мына қимылдармен басталады: 1. d4 e5. Қараның мақсаты - дәстүрлі патшайым қанатының партияларынан аулақ болу және тактикалық мүмкіндіктермен, бірақ бір пешканың құнымен жағдай жасау. Бұл гамбит әлсіз деп есептеледі; Борис Аврух 1…e5 "Ақтардың бірінші қимылына ең нашар жауап деп ойлаймын" деп жазады. Бұл ашылыс жоғары деңгейдегі турнирлерде көрініс таппайды, бірақ Пол Керес бір рет осыны қолданған. Гамбит кейде әуесқойлардың партияларында және корреспонденциялық шахматта кездеседі, ал 3…Qe7 нұсқасын Генри Гроб жиі пайдаланған. Ақтар 1. d4 e5 2. dxe5 ойнағаннан кейін, қараның жалғастырудың көптеген жолдары бар. Қара 2…d6 ұсынысымен d пешкасын ақтардың e пешкасына теңдестіруге тырысады, сонда ақтар exd6 арқылы ұстағаннан кейін, Bxd6 қараға пешка үшін өтемақы беруге мүмкіндік береді. 2. Nc6 3. Nf3 жалғасынан кейін, қаралар 3…Qe7 ойнап, 4. Bf4-ке 4…Qb4+ бұзуымен жауап беруге ниетті, сондай-ақ ақтардың қосымша пешканы сақтап қалудың жалғыз жолы – 4. Qd5 ойнап, патшайымын қауіпке салу, бірақ кейін патшайым e7-де қолайсыз жағдайда қалуы мүмкін. 3…Nge7, 4…Ng6 ойлау арқылы e5 пешкасын ұстауға тағы бір әрекет жасауға болады, бірақ бұл үшін екі ход керек. Сондай-ақ қаралар 3…f6 немесе 3…Bc5 ойнап, кейін f6 ойнауға ниетті болуы мүмкін, бұл Blackmar–Diemer Gambit-ке ұқсас, бірақ қара бір ходтан кем пайдаланады. Бұл гамбит Будапешт гамбиті мен Альбин контр-гамбитіне қарағанда нашар деп есептелуі мүмкін, себебі ақтар c2–c4 арқылы b4 шаршысын әлсіздетпеген, және сол ходы артықшылыққа айналдыруға тырысуы мүмкін, соның арқасында маңызды шаршыларды беріп алудан сақтануға болады. Осыған сәйкес, ақтар сақты ойнаса, қараның барлық әрекеттеріне қарсы Будапешт пен Альбинге қарағанда Englund-қа қарсы үлкен артықшылыққа ие болуы керек. Дегенмен, Будапешт пен Альбин 2. c4 ойнауға ақтардың сүйенуіне байланысты, және 2. Nf3 (сонда екі жағдайда да 2…e5-ке 3. Nxe5 жауап беруге болады) арқылы олардан аулақ болуға болады, сондықтан Englund гамбитін қолданушылар үшін өз ашылысын тақтаға қою және патшайым қанатының партияларына түсіп қалмау оңай.

Тарих

1. d4 e5 сонымен қатар Генри Чарликтің (1845–1916) есімімен аталған Шарлик гамбиті болып танылады, ол 1890 жылдардың басында 2...d6 жолын енгізген екінші австралиялық шахмат чемпионы болған. Негізгі желідегі Энглунд гамбиті (2...Nc6, 3...Qe7) Карлис Бетиньш (1867–1943) тарапынан ұсынылды, ол Латвия гамбитін де құрған. Швециялық ойыншы Фриц Энглунд (1871–1933) 1932 жылдың соңынан 1933 жылдың басына дейін барлық ойындар 4. Qd5 позициясынан басталуын талап еткен тақырыптық турнирді демеушілік етті; 1. d4 e5 гамбит кешені кейіннен оның құрметіне аталды. Осылайша, қаралар әдетте 4...f6 арқылы e5 пешкасын дереу сынға алады, содан кейін 5. exf6 Nxf6 6. Qb3 ойналады. 6...b6 фианкеттосының кешіктірілуі қараларға жеткілікті компенсация бермейді, сондықтан негізгі желі 6...d5 деп жалғасады. 6...d5 кейін 7. Nc3 Bd7! ойналады, бұл 8. Na5 қауіпті тудырады, соның салдарынан күрделі жағдайлар мен қаралар үшін жақсы мүмкіндіктер пайда болады (мысалы, 8. Bg5 Na5 немесе 8. Qxb7 Rb8 9. Qxc7 Qc5). Ақтар көбінесе қараларға пешканы қайтаруға мүмкіндік береді, бірақ осының орнына дамудан қалып қояды. Негізгі желі 4. Bf4 Qb4+ 5. Bd2 (5. Nc3!? де ойнауға болады, себебі 5...Qxf4 6. Nd5! жақсы қарсы тұрады, ал 5...Qxb2 6. Bd2 негізгі желіге көшеді) 5...Qxb2 6. Nc3! ойналады. 6. Nc3 кейін 6...Nb4? 7. Nd4 c6 8. a4 арқылы жоққа шығарылады. Алайда, 2006 жылы Бюкер 8. Nd5! позициясының, бұрын Гробтың анық емес позицияға әкелетінін талдаған, ақтар үшін жақсартылғанын көрсетті, ал қаралар әлі жақсы жауап таба алмады, бірақ 14. c3 Rf8 15. Nxh7 Rxf7 16. Ng5 Rf8 17. g3 Ne5 18. Bg2 Nhf7 19. Nxf7+ Rxf7 20. Qd4 соңында ақтардың жақсырақ екенін қорытындылады. Аврух 8. Ba5 9. Rb5 Bxd2+ (9...a6? 10. Rxa5 Nxa5 11. Nxc7+) 10. Qxd2 Kd8 11. Ng5 (дәстүрлі жауап 11. e4 қараларға 11...a6!? ойнауға мүмкіндік беруі мүмкін, Бюкердің пікірінше) сондай-ақ 9. e4!? 9. Rb5-ке күшті балама екенін қарастырады, бұл ақтарға айқын артықшылық береді. Стефан Бюкер 5. Nf6 6. Bg5 c6 7. Nxe5 Qxe5 8. f4 Qe6 ойнауды ұсынады, бұл ойналатын партия, бірақ ақтарға кейбір артықшылықтар бар. Бюкердің айтуынша, 8...f6 9. Bd2 c6 10. Nf4 Qb6 ойналса, қаралар ойналатын партияға ие болады. Алайда, 2...d6 3. Nf3 Bg4 4. Bg5 Qd7 5. exd6 Bxd6 6. Nbd2 соңында ақтар үлкен артықшылыққа ие болады.

Соллер гамбиті

Соллер гамбиті, 2 Nc6 3. Nf3 f6, Карл Соллердің есімімен аталады. 2…f6 нұсқасы да кейде кездеседі, онда 3. Nf3 Nc6 транспозицияға алып келеді, бірақ 3. e4! Nc6 4. Bc4 ақтарға үлкен артықшылық береді. Нағыз Соллер гамбитінде халықаралық шебер Гари Лейн 4. exf6 Nxf6 5. Bg5 ұсынысын береді. Бұл позицияда қаралар 5…h6! арқылы жартылай өтемақы ала алады, мысалы 6. Bh4 Bc5 (немесе бірден 6. g5) 7. e3 g5 немесе 6. Bxf6 Qxf6 7. c3 Bc5, бірақ ақтардың артықшылығы сақталады. Ақтар 4. e4 арқылы пешканы қайтарып, жақсы мүмкіндіктерге ие бола алады. Содан кейін 4…fxe5 5. Bc4, 5…Nf6 6. Ng5! ақтар үшін өте жақсы осложнениелерге алып келеді, бірақ 5…d6 жақсарту болуы мүмкін. Соллер гамбитін егжей-тегжейлі талдау ФМ Стефан Бюкердің 1980 және 1990 жылдардағы екі неміс тіліндегі еңбегімен шектелген. Дегенмен, соңғы жылдары халықаралық шебер Камран Ширази Lichess-тегі блиц және булет ойындарында 1400-нен астам рет ойнады. Ширази Бюкердің жұмысынан 1. d4 e5 2. dxe5 Nc6 3. Nf3 f6 4. exf6 Nxf6 5. Bg5 d5!? және 5. Nc3 d5!? сондай-ақ 5. e3 d5!? нұсқаларын ұнатты. Әр жағдайда қаралар Blackmar-Diemer гамбитін бір қадам төмен қабылдағандай болады. Бюкер 5. Bg5 h6 және 5. Nc3 Bc5 ұсыныстарын қолдаған, әдетте d6 бар вариацияларды артықшылықты деп есептеген, ал 5…d5 сызықтары күмәнді деп саналған. Алайда, Ширазидің ойындары жоғары деңгейдегі блиц шахматында 5…d5 вариацияларын ойнауға болатынын көрсетеді.

Фелбеккер гамбиті

Felbecker Gambit, 3 Cc5, әдетте f6-мен жалғасады, бұл Soller Gambit тәсілінің нұсқасы, онда қаралар 4 Nc3 f6 5. exf6 Nxf6 6. Bg5 d6 7. e3 h6 сияқты партияларда ішінара өтемақы алу мүмкіндігіне ие, бірақ 4. e4 да өте маңызды, онда қараның ең жақсы қозғалысы 4 ... Qe7 болып табылады, өйткені 4 ... f6 5. Bc4! аққа үлкен артықшылық береді.

Зилберминт гамбиті

Зильберминттің гамбиті, 2…Nc6 3. Nf3 Nge7, американдық шахматшы Лев Д. Зилберминттің есімімен аталады. Ол Blackmar Diemer Gambit World журналының 61–63 нөмірлерінде осы позиция бойынша кең талдау жариялаған. Неміс ФИДЕ шебері Стефан Бюкер Kaissiber 5 және 6-да одан әрі талдау жасады. Идеясы – Ng6 ойнап, қайтарып алу. Гари Лейн 4. Bf4 жауабын ұсынады. 4…Ng6 5. Bg3 соңынан Зилберминт 5…Bc5 немесе 5…Qe7 6. Nc3 Qb4 ойнауды ұсынады, онда ақтардың негізгі жауаптары 7. Rb1, 7. Qd2 және 7. a3 болады. 7. Rb1 жауабынан кейін мүмкін жалғасуы – 7…Qa5 8. Qd5 Bb4 9. Qxa5 Bxa5 10. e3 0-0 11. Bd3 Re8 12. Bxg6 Bxc3+ 13. bxc3 fxg6, мұнда қараның жоғары пешка құрылымы жоғалған пешкаға өтемақы береді, ал 7. Qd2 және 7. a3 жауаптары да қиындықтарға әкеледі. Ақтар үшін тағы бір мүмкіндік – 5. e3, бірақ қара 5…d6 ойнағаннан кейін пешка үшін өтемақы алуы мүмкін. Егер 4. Bg5 болса, қара 4…h6 5. Bh4 g5 6. Bg3 Nf5 арқылы жақсы ойын алады, сондықтан қара 4…h6 ойнауға мәжбүр болуы мүмкін. Сондай-ақ, 2…d6 ойнағаннан кейін 3. e4 қараға пешканы қайтарып алуға мүмкіндік береді, ал ойын соңы ақтар үшін ыңғайлырақ болады. 2. dxe5 Nc6-дан кейін, 3. Nf3 орнына, ақтар e5 пешкасын 3. Bf4 арқылы да қорғай алады, онда Бюкер 3…g5 ойнап, содан кейін 4. Bg7 жасауды немесе 3…f6 ойнап, Сольер гамбитінің жақсартылған нұсқасын алуға үміттенеді дейді. 3. f4 кейде кездеседі, бірақ қара 3…f6 немесе 3…d6 ойнағаннан кейін лайықты мүмкіндіктерге ие. Ақтар 3. e4 арқылы Нимцович қорғанысының позициясына да көше алады.