Кіріспе

Жоғары сынып оқушылары үшін импровизациялық іс-шара

Канадалық импровизация ойындары (CIG) – канадтық жоғары мектептерге арналған импровизациялық театрдың білім беруге негізделген форматы. Ойындарға қатысу үшін жоғары сынып оқушылары 8 ойыншыға дейін команда құрастырып, тіркеу ақысын төлеуі керек (егер олардың мектебі шығындарды жабуға мүмкіндік таппаса). Командалар аймақтық турнирлерде бақ сынасады, оларды Канадалық импровизация ойындарының аймақтық еріктілері ұйымдастырады және үйлестіреді. Ойыншылар көрермендер ұсынған идеялармен шабыттандырылған импровизациялық көріністер орындайды. Әр көрініс белгілі бір өлшемдерге сәйкес бағаланады. Әр аймақтың жеңімпазы Оттавада өтетін Ұлттық фестиваль мен турнирге жолдама алады. Ұлттық өнер орталығы – Канадалық импровизация ойындарының маңызды демеушісі. Ұлттық өнер орталығы Ұлттық фестиваль мен Оттава турнирінің өтетін орны. Ойындарды Джейми "Уилли" Уилли мен Говард Джером жасаған, бұл идея Дэвид Шепард пен Говард Джеромның бастамасымен туған. Дэвид Шепард Чикагодағы Солтүстік Американың алғашқы кәсіби импровизациялық театры – The Compass Players театрының продюсері болды, ол Second City театрының алдағы жолы болды.

Формат

Канадалық импровизациялық ойындардың үш ресми форматы бар: Ұлттық турнир, Жастар турнирі және Онлайн өтемалдама.

Ұлттық турнир

Ұлттық турнир қырық жылдан астам уақыттан бері өткізіліп келеді және оны жүздеген мұғалімдер мен кәсіби импровизаторлардың қатысуымен жасалды. CIG-тің бес шарасы импровизаторларды және олардың командаларын қысқа мерзім ішінде кең ауқымды дағдыларын көрсетуге мүмкіндік береді. Бұл формат импровизаторларға тыңдау, ынтымақтастық, командалық жұмыс және қысым астында жұмыс істеу сияқты әлеуметтік және өмірлік дағдыларын көрсетуге және дамытуға да жағдай жасайды. Канаданың аймақтарынан іріктелген ең үздік 18 команда Оттава қаласына жарыс үшін келеді, олардың ішіндегі ең үздік 5 команда Ұлттық финалға өтеді.

Онлайн-сұрақтар турнирі

Онлайн-жолдама Канадалық импровизациялық ойындарға тіркелген студенттік командаларға ашық және CIG төрешілері мен жаттықтырушыларынан өнерлеріне пікір алудың қосымша мүмкіндігін ұсынады, сонымен қатар Оттавадағы Ұлттық турнирге ілігуге тағы бір мүмкіндік береді. Командалар өз іс-шараларын көрермендер алдында түсірілген видео түрінде жібереді. Жіберілген видеолар Онлайн-жолдама төрешілері мен сарапшыларға жіберіледі, олар команданың өсуіне көмектесетін және жеңімпазды анықтауға мүмкіндік беретін маңызды пікір жібереді.

Жасөспірімдер арасында турнир

Жасөспірімдер турнирі бірнеше ерекшеліктермен Ұлттық турнирге ұқсас. Оның негізгі мақсаты – 7-10 сыныптардағы жас оқушылардың көшбасшылық қабілеттерін дамытуға көмектесу. Бұл формат жас импровизаторларды негізгі сахна құрылымына және «Ашық іс-шараға» баулуға бағытталған. Бұл қосымша формат жас ойыншыларға көрермен алдында өнер көрсету тәжірибесін жинақтап, сенімділікке қол жеткізуге мүмкіндік береді. Командалардың құрамында сегізден аспайтын орындаушы болуы керек. Командаларға 2 қосалқы ойыншыны сақтап қалуға рұқсат беріледі, бірақ командада кемінде бес ойыншы болуы ұсынылады. Канадалық импровизациялық ойындарда 5 түрлі іс-шара бар: «Өмір», «Кейіпкер», «Стиль», «Оқиға» және «Тақырып» (жасөспірімдер турнирінде «Өмір» орнына «Ашық» іс-шарасы өткізіледі). Командалар осы 5 іс-шараның 4-ін орындауы керек, оның ішінде міндетті түрде «Тақырып» және «Өмір» көріністері болуы тиіс. Ойын кешінде ойыншылар көрерменнен ұсыныс сұрайды. Ұсыныс сұрау – команданың сахнаны дамыту үшін қандай идея қажет екенін нақтылау үшін қолданылады. Ұсыныс әннің атауы, географиялық емес орын немесе жай ғана сын есім сияқты түрлі нәрсе болуы мүмкін. Көріністер 4 минутқа дейін созылуы мүмкін, белгіленген уақыт біткенде төрешінің сыбызғысы соғылады. Сыбызғы соққан үшін команда жазаланбайды, бұл көріністің аяқталғанын білдіреді. Дегенмен, олардың 4 минутты толығымен пайдалануы міндетті емес. Көрініске кіріспес бұрын, ойыншылар 15 секундқа дейін жиналып, алдағы сахнаны дайындап, қысқаша талқылай алады. Бұл ойыншыларға ұсынысты талқылауға мүмкіндік береді. Желідегілерден келетін уақыт ескертулері орынға байланысты өзгеріп тұрады, бірақ 2008 жылғы маусымда бір минут отызын секундтық ескертулер енгізілді. Төрешілер – Канадалық импровизациялық ойындардың еріктілері, көбінесе театр және импровизация саласында тәжірибелі. Олар берілген кезеңдегі әрбір сахнаны бақылап, бағалауға жауапты. Әр төреші әр сахнаны бағалау үшін ең көп 59 ұпай бере алады. Импровизацияның көркемдік және шығармашылық еңбек екендігі сөзсіз, бірақ төрешілер сонымен қатар нақты техникалық дағдыларды ескереді. Бұл дағдылар – ұсыныстар жасау және қабылдау, дамыту, тыңдау, міндетке берілгендік, қақтығыс және сахнаны безендіру. Төрешілер сондай-ақ іс-шараның шеберлігі, ұсынысты пайдалану, қызығушылық және тәуекелге бару үшін де ұпай бере алады. Көптеген көріністер «бес элементті» қамтиды: орын, қарым-қатынас және кейіпкерлер, қақтығыс, қақтығысты күшейту және шешім. Көріністер ең көп 59 ұпайдан бағаланады.

2021 жылғы маусым - онлайн-эксперимент пе?

2021 жылғы маусымда COVID-19 індетінің салдарынан турнирді жеке форматта жалғастыру қауіпсіз болмағандықтан, ойындар толығымен онлайн форматта өткізілді. Турнирде үш санат болды, нәтижесінде үш жеңімпаз анықталды. Бір санат – барлық жасөсперімдер командалары үшін, екіншісі – қауіпсіз жағдайда жеке кездесе алатын ересектер командалары үшін, үшіншісі – қауіпсіз онлайн кездесе алмайтын және сахналарын, жұмыстарын онлайн режимінде, көбінесе Zoom немесе Google Meet арқылы істеуге мәжбүр болған ересектер командалары үшін.

CIG маусымды шолу

Әр аймақтық турнир жыл бойы командаларға бірнеше семинар мен өнер көрсету мүмкіндіктерін ұсынады. Маусым әдетте қыркүйектен ақпанға дейін жалғасады, тіркелу қыркүйекте басталады, семинарлар қазан мен қарашада, ал көрмелік кезеңдер желтоқсан мен қаңтарда өтеді. Аймақтық турнирлер, аймаққа байланысты, қаңтарда немесе ақпанда өтеді, ал Ұлттық турнир сәуір айында өтеді. Аймақтың географиялық және командалық жағынан үлкендігіне байланысты, аймақтар енгізілуі мүмкін, аймақтар жеңімпаздары өңірлік турнирлердің жартылай финалы мен финалына қатысады.

Оқиғалар

Егер командаға түсініксіз ұсыныс берілсе, олар анықтама сұрауға құқылы, оны судья немесе төреші түсіндіріп береді. Егер команда бұл ұсынысты бұрын пайдаланған болса, олар сол ұсыныс бойынша жасаған көріністен өзгеше бір көрініс орындауы тиіс.

Өмір

"Өмір" байқауында команда импровизациялық сахнаны "адалдықпен және шын ниетпен" ұсынуы керек. Онда адамдар өмірінен алынған "сәттер" немесе шынайы емес жағдайдың реалистік бейнесі болуы мүмкін. Өмірдегі оқиғаларға шындықпен қарау қажет. Сахнаның бастапқы идеясы тұңғыш кездесуден бастап, отбасылық қайғыға дейін, тіпті көліктің іске қосылмауы сияқты қарапайым нәрсеге дейін жете алады. "Өмір" байқауы көңіл көтеруге бағытталмаған. Көңіл көтеру мен әзіл-қалжың жағдайдың шынайылығынан немесе қарым-қатынастың әсерлілігінен туындайды. Бұл байқауда жиі сұрайтындардың бірі – "жасөспірімнің өміріндегі қиын жағдай". Бұрынғы нұсқауларда "жасөспірімнің өміріндегі маңызды сәт" міндетті түрде сұралатын талап ретінде қарастырылған. Бұл – ең керемет байқау.

Әңгіме

"Оқиға" кезеңінде команда "импровизацияланған ортада, әңгімелеу элементін қоса, өзіндік оқиғаны" орындауы керек. Әңгімелеу формалары әртүрлі болуы мүмкін. Әрбір импровизацияланған оқиғаның басы, ортасы және соңы болуы тиіс, бірақ олар міндетті түрде сол ретпен келмейді. Бұл команданың бастамас бұрын көрермендерден ұсыныс немесе шабыт сұрайтын тағы бір кезең. Осы үш бөлімнің көрерменге анық түсінікті болуы ең маңыздысы, себебі осы элементтер ғана сахнаны оқиға ретінде анықтайды.

Кейіпкер

Кейіпкер оқиғасы міндетті түрде сахна болуы керек емес, бірақ көбінесе солай болады, себебі осы оқиғаның басты мақсаты – команданың аудитория ұсынысына негізделген кейіпкерді қаншалықты жақсы дамыта және пайдалана алатынын көрсету. Кейіпкердің бір қасиеті артық көрсетілгенде немесе кейіпкерді ерекшелендіретін жағдай туғанда бұл жақсы нәтиже береді. Команда мүшелерінің кез келгені аудитория берген қасиетті пайдалана алады, кейде бір қасиетті екі кейіпкерде, ал кейде бастапқы қасиетке және оның қарама-қарсысына негізделген кейіпкерлер жасайды. Көбінесе команда кейіпкерді дамыту алдында қолдану үшін кейіпкерлік қасиет туралы сұрайды, ал кейбір командалар шабыт алу үшін басқа ұсыныстарды да сұрай алады, мысалы, кейіпкердің ерекшеліктерін анықтау үшін бір орынды сұрау мүмкін (мысалы, аруақ үй – «қорқынышты» болады). Дегенмен, ойыншылар кейіпкер оқиғасы «кейіпкерлік қасиеттер» оқиғасына айналып кетпеуіне көңіл бөлгені жөн. Осы оқиғаның мақсаты – ашкөздіктің қырық жеті жолын көрсету емес. Мақсаты – кейіпкерді жасау, ал кейіпкерлік қасиет – бұл кейіпкердің шағын (бірақ маңызды) бөлігі ғана. Импровизатор кейіпкердің барлық жақтарын білуі керек: тек бір қасиетін ғана емес, сонымен қатар, кейіпкердің қандай достары бар, қандай іс-әрекеттерді ұнатады және тіпті өткен тәжірибелерінің бірнеше мысалын білуі керек. Кейіпкер толыққанды қалыптасқан және сенімді болуы тиіс (ерекше немесе жоғары деңгейде болуы мүмкін, бірақ оған сенбеу мүмкін емес). Жақсы кейіпкерлік сахна – егер басқа мүшелер кейіпкерге үнемі жаңа мүмкіндіктер беріп, оның қасиеттерін көрсетуге ықпал етсе.

Тақырып

Тақырыптық іс-шарада командаларға "бір немесе бірнеше сахнада зерттеуі тиіс тақырып беріледі". Тақырып өзге ойындардан ерекше, себебі басқа іс-шаралардан айырмашылығы – көрермендер шабыттандырып, ұсыныс беретін болса, тақырып ұсыныстары түрлі жолдармен келуі мүмкін және көбінесе жүргізуші командаға береді. Дегенмен, команда қаласа, көрермендерден басқа ұсыныс сұрауға құқылы. Мысалы, бұл тақырыпты зерттеуге арналған орын болуы мүмкін. Ұсыныстар бақ пирогындағы нақыл сөздер, хайку немесе жалғыз сөз түрінде болуы мүмкін. Тақырып ұсынылғаннан кейін командалар осы тақырыпты мүмкіндігінше көп қырынан зерттеуі керек. Бұл бір сахна ретінде немесе виньеткалар сериясы түрінде (көбінесе қолданылатын тәсіл, сондай-ақ Гарольд стилі деп те аталады) жасалуы мүмкін. Тақырыпқа байланыс тікелей немесе метафоралық болуы мүмкін.

Стиль

Стиль команданың белгілі бір медиа жанрын, әдетте кино, театр немесе теледидардан бейнелеу қабілетін көрсетеді. Мүмкіндік, арзан қорқыныш фильмі, слэм поэзиясы, мюзиклдік театр, Шекспирдің пьесасы және жарнамалық ролик – өнер көрсетулерде кездесетін әртүрлі стильдердің мысалдары. Командалар стильді зерттеуге көп уақыт жұмсауы мүмкін. Олар жанрды пародизациялау емес, сол жанрдың нағыз үлгісін жасау үшін жасалған. Стильдік өнер көрсетімін ұйымдастыратын команда, бағалау үшін ойын басталар алдында көрермендерге өз стильдерінің ерекшеліктерін хабарлауы керек. Мысалы, "мүмкіндік" стилінде ойыншылар сөйлемейді және барлық заттар пантомима арқылы бейнеленеді.

Ашық

Қазылар алқасы төреші таңдаған ұсыныспен жұмыс істейді. Ұсыныстарға кәсіптер, қарым-қатынастар, географиялық емес жерлер немесе заттар кіруі мүмкін. Бұл оқиға бастауынан соңына дейін бір ғана сахнадан тұрады, баяндамасыз. Бұл "Стори" сияқты. Алайда, бұл стиль Ұлттық жарыстарда орындалмайды, бірақ Монктонның қараша айындағы турнирі сияқты жаттығу жарыстарында жиі кездеседі. "Ашық" жасөспірімдер жарыстары үшін танымал формат.

Ыстықту

Командалар әдетте ойынға шамамен бір сағат бұрын жиналып, төрешілермен бірге жаттығу жасап жылынады. Ойындардың басты мақсаты – "достық бәсекелестік" болғандықтан, бірлескен жаттығу осы бірлестік сезімін күшейтуге көмектеседі. Төрешілер бәсекелестікке деген достық қарым-қатынасты дамыту үшін команда мүшелерін басқа командалардан құралған топтарға бөліп жібереді.

1995 YTV эфирі

1995 жылғы маусымда YTV (телеарнасы) финалға өткен барлық командалар туралы хабар берді.

CBC Gem деректі фильмдер сериясы

2019 жылғы маусымда «Кимнің ыңғайлылығынан» танымал Эндрю Пунг, CBC телеарнасымен бірлесіп, канадалық импровизациялық ойындардың ұлттық фестивалі туралы мини-документалдық серия түсірді. Ол финалға өткен бес командамен, сондай-ақ финалға бір қадам жетпей қалған алтыншы командамен сұхбаттасты. 2021 жылғы Канадалық экран наградаларында Эндрю Пунг CBC сериясындағы жұмысы үшін «Ең жақсы жүргізуші, веб-бағдарлама немесе серия» номинациясы бойынша жүлде жеңіп алды.