Кіріспе

Гарт Монтгомери Уильямс (16 сәуір 1912 – 8 мамыр 1996) – американдық суретші, соғыстан кейінгі кезеңде балалар кітаптарының иллюстраторы ретінде танымал болды. Оның суреттеген кітаптарының көптегені американдық балалар әдебиетінің классикасына айналды. «Стюарт Литтл», «Шарлоттаның торы» және Лора Ингаллс Уайлдердің «Кішкентай үй» сериясындағы Уильямстың суреттері осы оқиғалар туралы ойларымыздың бір бөлігіне айналды. Осы тұрғыдан алғанда, Уильямстың жұмысы сэр Джон Тенниелдің «Алиса ғажайыптар елінде» суреттерімен немесе Эрнест Шепардтың «Винни-Пух» суреттерімен бір деңгейде тұрады. Мел Гассоу «Нью-Йорк Таймс» газетінде былай деп жазды: «Ол балаларға сыйланған немесе оқылған кітаптардың терең әсер ете алатынына сенді! Сондықтан ол өз суреттерін «күлкі, жауапкершілік, басқаларға құрмет, әлемге деген қызығушылық сияқты маңызды нәрселерді ояту» үшін пайдаланды».

Ерте өмір

1912 жылы Нью-Йорк қаласында дүниеге келген Уильямстың әкесі «Punch» журналы үшін карикатуралар салған, ал анасы – пейзаж суретшісі болған. Ол оларды: «Менің үйімдегілердің бәрі үнемі сурет салып немесе сызып отыратын» деп сипаттады.

Мансап

АҚШ-та Уильямс әскери зауытта линза жасаумен айналысты, камуфляж суретшісі болып жұмыс іздеді, Нью-Йорктегі Британдық-Америка өнер орталығына соғысқа қатысты плакаттар сыйлады және портфолиосын ірі баспаханаларға апарып көрсетті. Біраз уақыт "Нью-Йоркер" журналы үшін суреттер салды, бірақ бұл екі тарапқа да толыққанды қанағаттандырмады. 1945 жылы ол Харпердің балалар және қыздар кітаптары бөлімінің редакторы Урсула Нордстромнан алғашқы иллюстрациялық тапсырмасын алды. Нордстром оған сурет салуға болатын қолжазба күтіп тұрғанын айтқан екен. Кездейсоқ, қолжазба келгенде автор оған "Гарт Уильямсқа көрсетіңіз" деген жазулы хатты тіркеп қойған. Автор – Е. Б. Уайт, ал кітап – "Стюарт Литтл". Содан кейін ол Маргарет Уайз Браунмен бірлесіп "The Little Fur Family" жобасымен айналыса бастады, бұл Харпердің "Pat the Bunny" романына жауабы болды. Нордстром кітап сәтті болады деп білді, себебі бір ана оған кішкентай ұлының кешкі ас дастарқанында кітабын ашып, оған тамақтандыруға тырысқанын айтты. Сенатор Эддинс, Ақ азаматтар кеңесінің және басқа да сегрегацияшылдардың қолдауымен, кітаптағы нәсілдік интеграция мен түрлі нәсілдер арасындағы неке туралы көрінетін тақырыптарға байланысты оны Алабама штатының барлық кітапханаларынан алып тастауды талап етті. Рид кітапты қарап шығып, ешқандай қоғамға зиян келтіретін мазмұн таба алмады және кітапты толығымен тыйым салуға қарсы тұруды өзінің этикалық міндеті деп санады. Рид пен оның жақтастары мен заң шығарушы органдағы сегрегацияшыл фракция арасында тартыс өрбіді. Нәтижесінде кітапқа толыққанды тыйым салынбады, бірақ мемлекеттік кітапхана жүйесіне қарасты мекемелердегі арнайы резервтік сөрелерге орналастырылды. Жеке кітапханалар өздері сатып алған кітаптарды өзгертуге міндетті болмады. Осы дауға қатысты Уильямс: "Ақ түкті жануарлардың – ақ аюлардың, ақ иттердің және ақ қояндардың ақ нәсілділердің туысқандары саналатынын білмедім. Мен тек ақ ат пен қара аттың қатар тұрғанда өте әдемі көрінетінін білемін" деді. Уильямс өзінің әңгімесі ересектерге арналмағанын, олардың "оны түсінбейтінін, себебі ол тек жұмсақ, мейірімді махаббат туралы, жасырын жеккөрушілік хабары жоқ" деді.

Жеке өмір

Уильямс төрт рет үйленген. Алғашқы үш некесі ажырысып, төртіншісі өмірінің соңына дейін жалғасты. Ол әр некеден балаларға ие болды, барлығы бес қыз және бір ұл. Ол алғашқы екі әйелімен Англияда тұрғанда танысты. Оның алғашқы әйелі Гунда Лэмбтон (туған тегі фон Дэвидсон) – неміс суретшісі және жазушысы, олар екі қызға ие болды. Оның екінші әйелі Доротея (туған есімі Дессауэр), бұрын оның балаларының күтушісі болған, австриялық еврей суретшісі, оның бай ата-анасы Холокост кезінде қаза тапқан. Олар Доротеямен де екі қыз тәрбиеледі. Ажырасқаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, ол есірткі дозасынан қайтыс болды. Уильямс үшінші және төртінші әйелімен Мексикада тұрғанда танысты. 1962 жылы екінші ажырысынан кейін төрт ай өткен соң, ол 19 жасар мексикалық үй шаруасының қызметкері Алисия Раясқа үйленді. Бірнеше жылдан кейін олар ұл тапты. Соңғы некесі Гуанахуатодағы белгілі отбасынан шыққан Летисия Варгас Арредондомен болды. Олар Летисиямен 66 жасында қызға ие болды. Оның кіші қызы Уильямс қайтыс болғанда 17 жаста еді. 84 жасында Уильямс Марфилдегі үйінде қайтыс болды және Колорадо штатының Аспен қаласында жерленді. Оның бес қызы болды: бірінші некеден Фиона мен Беттина, екінші некеден Джессика мен Эстин, төртінші некеден Дилис, ал үшінші некеден Дилан есімді ұлы. Өмірінің соңғы 40 жылында Уильямс уақытының көп бөлігін Гуанахуатодағы қайта жаңартылған хасиенда мен Техас штатының Сан-Антонио қаласындағы үйі арасында өткізді.

Техникалар

1999 жылғы сұхбатта Уильямс басқа авторлардың әңгімелерін суреттеуге қатысты өз тәсілін сипаттады. Ол материалды алғаш оқығанда әдетте отыз-қырық сурет туралы ой келеді. "Суреттерді құрастыру өте қиын. Мен оқиғадағы барлық қимыл-қозғалысты іздеймін, содан кейін формалар мен түстерді реттеймін. Мен әрқашан автордың не көріп тұрғанын көзге елестетуге тырысамын. Әрине, мен өз идеяларымды кітапқа рұқсат етілген суреттер санымен шектеуге тура келеді, ол оннан да аз болуы мүмкін. Мен суреттердің тізімін жасаймын. Суретті көзге көріп тұрғанда, мен оның идеясын және бет нөмірін жазып аламын, ал қолжазбаны оқып жатамын". Уильямс көбінесе түзу сызықтар салды. Ол "Кішкентай үй" кітаптарын суреттеу үшін әртүрлі деңгейдегі графит пен көмір қарындастарын қолданды. Сериядағы "ең жас" кітап – "Үлкен ормандағы кішкентай үй" өзінің жылы атмосферасымен шам жарығындай жарқырайды, ол "Жануарлар отбасы" немесе оның терең түсті "Кішкентай алтын кітаптары" сияқты кішкентай жануарлардың сезімталдығын еске түсіреді. "Таймс-сквердегі крикет", "Құтқарушылар" кітаптары, "Шарлоттаның желісі" және "Стюарт Литтл" үшін ол қалам мен сия қолданды. 1951 жылғы "Елфтер мен феялардың алтын кітабы" антологиясы Уильямстың түрлі-түсті қарындаштарды кеңінен пайдаланғанымен ерекшеленеді. "Алтын кітаптар" мен "Кішкентай алтын кітаптар" жинақтарында ол майлы пастель, сиямен бояу және акварельді ұнатты. Тек бірнеше нәзік түстердің шектеулі палитрасын қолданған "Қоянның үйлену тойы" (1958) оның шаш, тері, шөп және түк текстураларын беру қабілетінің ең жақсы мысалдарының бірін қамтиды.

Жазушы және суретші ретінде

(1946). "Тауық кітабы: дәстүрлі өлең". Нью-Йорк: Делакорте. (1951). "Бенджамин Пинктың оқиғалары". Нью-Йорк: Харпер. (1952). "Бала жануарлар". Нью-Йорк: Саймон & Шустер. (1953). "Ферма жануарларының балалары". Нью-Йорк: Саймон & Шустер. (1954). "Алтын жануарлар ABC". Нью-Йорк: Саймон & Шустер (1957 жылы "Animal ABC", Golden Press баспасымен қайта басылды; 1957 жылы "My Big Animal ABC", Golden Pleasure Books, Лондон; 1985 жылы "Bunnies' ABC", Western Publishing, Racine, Wisconsin). (1955). "Сәбидің алғашқы кітабы". Нью-Йорк: Саймон & Шустер. (1958). "Қояндардың тойы". Нью-Йорк: Харпер. (1986). "Өзінің портреті". Массачусетс штаты, Ридинг: Addison Wesley Publishing Co. баспасы.