Кіріспе

Рим папасы Лео XIII-нің сайлануы 1878 жылдың 18-20 ақпаны аралығында өткен папалық конклавта Винченцо Печчи Рим папасы ретінде Лео XIII есімін қабылдады. Бұл, Санкт Петрден бері ең ұзақ билік еткен Пий IX-ның қайтысынан кейін болған, және Папалық мемлекеттерді басқармаған папаның алғашқы сайлауы еді. XIX ғасырдың басында қолданылған Куириналь сарайы Италия патшасы Умберто I-нің резиденциясына айналғандықтан, бұл сайлау Ватикандағы Апостолдық сарайда алғаш рет өтті.

Кардиналдар алдында тұрған сұрақтар

Кардиналдар жиналғанда, олар қиын таңдауға келіп тірелді. Олар Пьос IX-тың реакциялық діни және саяси көзқарастарын жалғастырып, Италия Корольдігінде папаға діни бостандықты кепілдейтін Италияның кепілдіктер туралы заңын қабылдаудан бас тартатын папаны таңдау керек пе? Әлде Пьос IX-тың саясатынан жаңылғанда, Италия патшасымен келісімге келуге ұмтылатын, көбірек либералды папаны таңдау керек пе? Мұндай шешім Пьос IX-қа, өзін "Ватикан тұтқыны" деп жариялағанға, сатқындық ретінде қарастырылар ма? Басқа да маңызды мәселелер қатарында Италиядағы, Үшінші Француз Республикасындағы, Ирландиядағы және АҚШ-тағы шіркеу-мемлекет қатынастары, кейіннен Леон XIII "американизм" деп атаған ересі, Бірінші Ватикан Кеңесінің папалық қатесіздік туралы жариялануынан туған шіркеудегі дау-дамайлар, сондай-ақ күрт тоқтатылып, аяқталмаған Бірінші Ватикан Кеңесінің мәртебесі де бар болды. Пьос IX-тың ұзақ билік ету мерзімі кардиналдарға сайлайтын адамның жасы мен денсаулығына ерекше назар аударуды ұсынды.

Конклав

64 кардиналдың 61-і конклавқа қатысты. Нью-Йорк пен Дублиннен келген тағы екеуі кешігіп келді, ал біреуі денсаулығына байланысты қатыса алмады. 61-дің үшеуі 1846 жылы өткен конклавқа қатысқан: Луиджи Амати ди Сан-Филиппо-э-Сорсо, Фабио Мария Асквини және Доменико Карафа делла Спина-ди-Траето. Римдегі шіркеутің бақылауында болмаған, көптеген шіркеушілердің пікірінше "тұрақсыз" және "католиктерге қарсы" жағдай болғандықтан, кейбір кардиналдар, әсіресе Вестминстер архиепискобы кардинал Мэннинг, конклавты Римнен тысқары жерге, тіпті Мальтаға көшіруді ұсынды. Бірақ Камерленго Винченцо Джоакчино Рафаэле Луиджи Печчи оған қарсы болды, ал кардиналдар арасындағы Испанияға көшу туралы алғашқы дауыс кейінгі дауыс беруде күшін жойды. Конклав 1878 жылдың 18 ақпанында Ватиканның Сикстин капелласында жиналды. Конклавқа кірген кезде кардинал Печчи сайлауға ең басты үміткер болып саналды, өйткені Римге келген кардиналдардың көп бөлігі оны сайлауға келісім берген еді. Печчидің конклавқа дейінгі қысқа седе-ваканте кезеңіндегі Камерленго ретіндегі тиімді басқаруынан басқа, Печчи мінез-құлқы мен темпераменті жағынан Папа Пий IX-қа қарама-қарсы болып көрінді, сонымен қатар Перуджа архиепископы болардан бұрын сәтті дипломатиялық мансапқа ие болған.

Нәтижесі, әсері және соңынан

Лео XIII есімін алған кардинал Пекчидің сайлануы либералдардың жеңісі болды. Пекчи тиімді епископ болған, оның епархиясы Папа мемлекетінен Италия Корольдігіне табысты көшіп келген, шіркеуде ешқандай мәселе туындамаған. Ол бұрынғы папаның қарсыластары IX Пийдің жетіспейтінін ойлаған, дипломатиялық саясаттағы тәжірибелі, икемді және әдепті адам ретінде танылды. 68 жасында Лео денсаулыққа қатысты кедергілерсіз қызмет етуге жеткілікті жас болды, сонымен қатар оннан он бес жылға дейінгі салыстырмалы түрде қысқа билік ету мүмкіндігін де ұсынды. Пий IX шіркеуді халықаралық қоғамдық пікірден оқшаулаған деп есептелгендіктен (оның еврейлерді геттоларда ұстауы және аз ұлт өкілдеріне қатысты қарым-қатынасы Гладстон сияқты әлемдік лидерлер тарапынан айыпталыпты), ал Лео Ватиканның халықаралық беделін қайтаруға қабілетті "интернационалист" ретінде қарастырылды. Денсаулығы нашар және әлсіз болғанымен, Лео 25 жыл патшалық құрды. Ол сол кезге дейін ең ұзақ билік еткен үшінші папа болды. 1903 жылдың 20 шілдесінде 93 жасында қайтыс болған ол, өзінен бұрынғы папалардан ұзақ өмір сүрді.