Кіріспе

Лондон музыка мұражайы

Хендел Хендрикс үйі (бұрын Хендел және Хендрикс Лондон) – Лондонның Мейфэр ауданында орналасқан мұражай. Ол неміс туған британдық барокко композиторы Георг Фридрих Хенделдің және американдық рок әншісі, гитарист Джими Хендрикстің өмірі мен шығармашылығына арналған. Хендел 1712 жылы Лондонға көшіп келді және 1727 жылы британдық азамат атанды. Хендел Брук-стрит, 25 үйінің тұңғыш тұрғыны болды, оны 1723 жылдан 1759 жылы қайтыс болғанға дейін жалға алды. Оның 1723 жылдан кейінгі барлық шығармалары, оның ішінде ең танымал опералары, ораториялары және салтанатты музыкасы осы үйде жазылып, жартылай репетицияланды. Үйде клавесин, клавикорд және шағын камералық орган сияқты түрлі пернетақта аспаптары болды. Мұражайда Брук-стрит, 25 үйінің бірінші және екінші қабаттарындағы мұқият қалпына келтірілген дәуірлік бөлмелер жиынтығымен қатар, террасадағы 23 нөмірлі көрме залдары да бар. 2016 жылы мұражай 1960 жылдардың соңында Джими Хендрикстің үйі болған Брук-стрит, 23 үйінің жоғарғы қабаттарын қосып кеңейтілді.

Тарих

Мұражай 2001 жылы төрт онжылдық қажырлы және адал еңбектің нәтижесінде «Хандел Хаус» қоры арқылы ашылды. Бұл идея алғаш рет 1958 жылы Лесли Спарри, Көмбөлді аймағының тіс дәрігері, сол кезде 25 Брук-стритте орналасқан «Виелла» компаниясымен оның отбасына арнайы сапар ұйымдастырғанда туды. Бір жылдан кейін музыкатанушы және Ганделді зерттеуші Стэнли Сейди, Ганделдің қайтысының екі жүз жылдығына арналған естелік шараға қатысқанда, осыған ұқсас ойға келді. Спэридің Гандел мұражайын құруға деген ұмтылысы бірнеше көрнекті музыканттарға хат жазумен басталды. Осы хаттардың көпшілігі қазір жоғалып кеткен, бірақ сэр Кит Фокнердің 11 сәуірде алған Спарридің хатына 18 сәуірде жауап берген хаты сақталған. Сэр Кит Спарридің Лондонға жасаған соңғы сапары кезінде кездесе алмағаны үшін кешірім сұрады, ешкім әрекет етуге дайын емес сияқты екенін айтты және жобаны өзі қолға алуға уақыты жоқ екенін де жеткізді. 1983 жылдың қаңтарында Спэри Ганделдің үйіне қатысты егжей-тегжейлі ескерту жасады, онда ол ғимараттың бірінші санатқа жатса да, 1982 жылы екінші санаттағы бес ғимаратты бұзуға рұқсат сұралғанын, бұл Ганделдің үйі сияқты бірнеше санаттағы ғимараттарға әсер еткенін атап өтті. Спэри рұқсатқа қарамастан, 1971 жылы 25 Брук-стритті сатып алған «Кооперативтік сақтандыру қоғамы» шағымдануға ниетті екенін түсінді. Оның ескертуінде бірнеше жыл бұрын ол Гандел мұражайын ілгерілету үшін комитет құруға көмектескенін, онда Корольдік музыка колледжінің, Корольдік музыка академиясының, Өнерлер кеңесінің және басқа да мүдделі тараптардың өкілдері болған. Жоба тоқтатылғанын атап өткеннен кейін, Спэри Гандел үйін мәңгі сақтап қалу қажеттігін баса көрсетті. Ол ескертуін бірқатар танымал музыканттар мен қайраткерлерге жібергенде, сэр Чарльз Маккеррас, сэр Чарльз Гроувз, Кристофер Хогвуд, Невилл Марринер, Ричард Бейкер және Эдвард Хит оң жауап берді. 1983 жылы «Гандел мұражайы» сенім қорын құру идеясы талқыланды және қайырымдылық комиссарымен кездесу нәтижесінде 1984 жылдың қаңтарында қорының мақсаттары мен міндеттерін баяндайтын жобалық мәлімдеме жарияланды. Онда Гандел мұражайын құру, сол кезеңдегі музыкалық және жеке қызығушылық тудыратын заттарды қоғамға көрсету, көрмелер, семинарлар мен концерттер ұйымдастыру, стипендиялар мен шәкіртақылар беру және осы мақсаттарға қол жеткізу үшін қаражат жинау көзделген. 1984 жылдың сәуірінде Спэриге Гандел институтының Уақытша кеңесінің хатшысы Антони Хикс хат жіберді. Хикс институттің музыкалық ғалымдардан тұратын, олардың бірі Стэнли Сейди болатын, топ екенін түсіндірді. Олар Ганделдің өмірі мен музыкасы туралы халықтың білімін арттыру мақсатында Ганделді зерттеуді насихаттау және қолдау үшін топ құруды жоспарлаған. Хикс олардың институтының тұжырымы нақты бір орынға байланысты болмаса да, 25 Брук-стриттің жоғарғы қабаттарын Гандел мұражайына айналдыру туралы ұсынысқа қызығушылық танытқандарын және құрылысшылармен бірге институт ғимараттарды басқару немесе пайдалану мүмкіндігін зерттеуді үміттенедінін айтты. Спэри Хикске «Кооперативтік сақтандыру қоғамы» Ltd аймақты дамыту жоспарына қатысты шағымдануда екенін, бірақ егер олар сотта жеңіске жетсе, Гандел мұражайын құру идеясын қарастыратынын хабарлады. Хикс Уақытша кеңестің жоспарларын бөлісіп, егер Гандел мұражайы 25 Брук-стритінде ашылса, онда Ганделдің өмірі мен заманымен байланысты музыкалық және жеке заттар қойылғанын атап өтті. Сондай-ақ, егер ол Ганделді зерттеу орталығы болса, онда микрофильм оқырман, архив шкафтары, ксерокс машинасы және таспа мен диск ойнату құрылғылары сияқты сәнді грузиндік интерьерге сәйкес келмейтін жабдықтар қажет болады деді. Оның пікірінше, бірінші қабатты көрме ретінде, ал жоғарғы қабаттарды зерттеу және әкімшілік жұмыстары үшін пайдалануға болады. Соңында Хикс аймаққа қатысты жоспарлардың белгісіздігін және Гандел үйінің ең ертесі 1989 жылға дейін қолжетімді болмайтынын ескере отырып, Уақытша кеңес нақты бір орынмен байланыстырмай, өз жоспарларын іске асыруға көшпекші екенін мәлімдеді. Спэридің 1984 жылдың маусым айында Хикске берген жауабында, жоспарларға қатысты белгісіздікке және Гандел үйі қолжетімді болатын уақытқа қарамастан, мәселені мүмкіндігінше мұқият зерттеудің қажеттілігі баса айтылды. Ол бұрын ештеңе жасалмағанына таңғалып, бірнеше көрнекті Гандел сарапшыларының кездесіп, тұжырымдаманы жан-жақты қарастыруын қажет еткенін атап өтті. 1990 жылдардың басында Стэнли Сейди және оның әйелі Энн «Хандел Хаус» қорын құрды, ол үйді мұражайға айналдыруды бақылаған қайырымдылық ұйымы болды. «Heritage Lottery Fund» гранты арқылы қаражат жинағаннан кейін, олар 1971 жылдан бері «Кооперативтік сақтандыру қоғамына» тиесілі болған 25 Брук-стриттің иелігіне ие болды. Ұзақ және кең ауқымды жөндеу жұмыстарынан кейін, 25 Брук-стрит 8 қарашада 2001 жылы «Хандел Хаус» мұражайы ретінде есігін ашты.

Мұражай

Үй 1723 жылдан 1759 жылға дейін Гендел 36 жыл тұрған кездегі түріне келтірілді. 18-ғасырдың басындағы Лондонның әдеттегі қабатты үйі, оның жертөлесі, үш негізгі қабаты және шатыры бар, ал Гендель оның алғашқы тұрғыны болды. Кейіннен шатыр төртінші толық қабатқа айналдырылды. Бірінші қабат мұражаймен байланысы жоқ дүкен, ал жоғарғы қабаттар «Гендель үйі тресті» деп аталатын қайырымдылық қорына жалға берілген және 2001 жылдың 8 қарашасынан бері жұртшылыққа ашық. Ішкі кеңістіктер Георг дәуірінің қарапайым стиліне келтірілді, көбінесе басқа жерлерден әкелінген сәулеттік элементтер қолданылды, себебі баспалдақтан басқа бастапқы интерьердің көп бөлігі сақталған жоқ. «Гендель үйі жинағы» қоры Гендел туралы естеліктер жинағын құрастырды, оның ішінде 1998 жылы сатып алынған бірнеше жүз заттан тұратын Бёрн жинағы да бар.

25 Брук көшесінің тарихы

Гендель 1723 жылдың жазында 25 Брук-стритті сатып алды, Георг II оны Корольдік капелланың композиторы етіп тағайындағаннан кейін көп ұзамай, оған жылына 400 фунт төленді. Үй 1717 және 1726 жылдар аралығында Джордж Барнс салып, Ганновер алаңын Гросвенор алаңымен байланыстыратын Брук-стриттің жоспарланған кеңейтуінің бір бөлігі болды. Бастапқыда, шетелдік азамат болғандықтан, Гендель Лондонда мүлікті ұзақ мерзімге жалға алуға немесе сатып алуға құқылы болмады; тіпті ол 1727 жылы британдық азаматтық алғаннан кейін де мүлікті қысқа мерзімді жалға алуды жалғастырды. Ол өмірінің соңына дейін, шамамен 40 жыл бойы сол жерде тұрғаны таңғаларлық, өйткені сол кездегі опера композиторлары көшпенді өмір салған; осыған дейін Гендель достары мен демеушілерінің үйлерінде тұрған. 38 жасында Гендель британдық қоғамның жоғары эшелондарында қабылдалып, олармен еркін араласа бастады. Оның екі жағындағы көршілері жоғарғы орта тапқа жатқан, ал бастапқыда Парламент мүшесі Джон Монктон болды, ол кейіннен 1727 жылы Галвейдің бірінші виконты атанды. Бөлмелердің орналасуы қарапайым грузин стиліндегі қалалық үйге сәйкес келді: жертөледе ас үй орналасқан, үш қабаттың әрқайсысында алдыңғы бөлме және іргелес шкафты кішкентай артқы бөлме болды, ал шатыр астында қызметшілерге арналған мансардалар орналасқан. Үлкен алдыңғы бөлме репетициялар үшін пайдаланылды және, мүмкін, клавесин мен кішкентай камералық орган болды. Қазіргі уақытта мұражайда фламандтық Ruckers фирмасының клавесинінің көшірмесі бар; 1998 жылы Хендел Хаус Траст үшін орган жасаушылар Ричард Бридж және Томас Паркердің жобалары негізінде камералық органның көшірмесі жасалды. Мұражайда тұрақты түрде көрсетіліп тұратын экспонаттардың бірі – Хендрикске тиесілі ескі пластинкалар жинағы. Екі үйдің де фасадында олардың тұрғындарына арналған көк тақта орнатылған.

Ашылу уақыты мен іс-шаралар

Үй аптасына бес күн, сәрсенбіден жексенбіге дейін жұртшылыққа ашық. Музейде тікелей музыка, ауыспалы көрмелер, дәрістер және балаларға арналған оқу шаралары сияқты қызықты іс-шаралар бағдарламасы бар. Әр ай сайын барокко музыкасының бірнеше өнеркөрсетулері ұйымдастырылады, кейде концерттер жұмыс уақытында өткізіледі, бірақ көбінесе кешкі уақытта, жеке төлеммен.