Кіріспе

Sandalphon (Еврейше: סַנְדַּלְפוֹן Sandalp̄ōn; Грекше: Σανδαλφών Sandalfón) – еврей және христиан жазбаларындағы, бірақ қасиетті кітаптарда көрсетілмеген бас періште. Сандальфон раббиндік иудаизм мен ерте христиандықтың мистикалық әдеби дәстүрлерінде, әсіресе Мидраш, Талмуд және Кабалада маңызды рөлде бейнеленеді және көбінесе дұғаларды жинап, Құдайға жеткізетін тұлға ретінде қарастырылады.

Шығу тегі

Жазбаларда тікелей айтылмағанмен, Сандалфон туралы ең ерте деректердің кейбіреуі оны Ілияс пайғамбардың түрленген және періштелік дәрежеге көтерілген нұсқасы деп көрсетеді. Басқа дереккөздер (көбінесе мидраш дәуірінен) оны Метaтронның "қосар туысы" деп сипаттайды, оның Енох ретіндегі адамдық тегі Сандалфонның адамдық тегімен ұқсас.

Есімнің мағынасы

Сандальфон есімі еврей тіліндегі "sandek" – құда атасымен байланысты болуы мүмкін (соның салдарынан, Ілияс пайғамбардың туылмаған балаларды қорғаушы ретінде шақыруымен байланысты дәстүрге сәйкес келеді), сонымен қатар грек тіліндегі "sym/syn" префиксі "бірге" мағынасын білдіреді, ал "adelphos" сөзі "бауыр" дегенді білдіреді; осылайша шамамен "бір бауыр" дегенді білдіреді, себебі қазіргі грек тіліндегі "бірлескен жұмыскер" – "synadelfos" (συνάδελφος) сөзінің түбірі осыдан шыққан, бұл Аян кітабының 19-тарауының 10-аятында көрсетілген. Бұл, әдетте, Сандальфонның Метатронмен арақатынасына сілтеме жасайды, бірақ бұл этимологияда белгісіз семит тілдерінің ықпалы көрінеді.

Сипаттамалар мен функциялар

Сандалфонның физикалық сипаттамалары көзқарасқа қарай әртүрлі болады. Ол әрдайым өте биік деп бейнеленеді – ол 500 жылдық сапармен жүрген Хадраниелден биік. Мұса үшінші көкке барғанда, ол Сандалфонды көріп, оны «ұзын періште» деп атады, бірақ бұл аңыз Торадан әлдеқайда кейін пайда болды. Вавилондық Талмуд, Хагига 13б бойынша, Сандалфонның басы көкке жетеді, бұл туралы Исрафил және грек құбыжығы Тифон да айтылған, Сандалфонның мифологиялық тамыры олармен ұқсас. Ол сондай-ақ śārim («бастықтар») мүшесі және Hazzan (חַזָּן) – көктегі әннің шебері ретінде сипатталады. Сүлейменнің Үлкен кілті кітабында Сандалфон «Келісім сандығының сол жақ әйел керубі» деп аталады. Суккотқа арналған дұғаларда ол сенімділердің дұғаларын жинап, олардан гүл шоғын жасап, содан кейін «оларды ең жоғарғы патшалардың патшасына шар ретінде көтерілуге шақырады». «Зохар» кітабында ол «жетінші көктің басшысы» деп аталады. Михаил сияқты, ол да зұлым періште Самаилмен (әлде Шайтанмен) үздіксіз күреседі. Ежелгі даналар оны Офан (אוֹפַן «дөңгелек») деп те атаған, бұл Езекиел кітабының 1-тарауындағы Езекиелдің көктегі арба туралы көрісіндегі «дөңгелек ішінде дөңгелек» туралы сілтеме. Сандалфонның ұрықта жыныстық айырмашылықты қалыптастыруда маңызды рөл атқаратыны айтылады. Кабала бойынша, Сандалфон – сефира Малкутты бейнелейтін періште және періште Метатронмен (немесе онымен шатастырылады). Ол Шехинаның әйелдік бейнесі алдында пайда болады деп есептеледі. Жапондық «Date A Live» жеңіл романдар сериясында Сандалфон – Тоха Ятогамиге тиесілі рухани қарудың (серияда «Періштелер» деп аталады) аты. Сандалфон – алтын таққа ілінген үлкен қылыш. Қылыштың рух күшін жіберу қабілеті бар, ол заттарды кесіп өте алады. Толық қуатында Сандалфон кез келген нәрсені, тіпті кеңістік-уақыттың матасын да кесе алады.